The Tooth in the Fare Tin

The ferry across the Long River has no engine. It is a flat wooden boat, wide enough for ten people and one cart. A thick rope runs from one bank to the other. To cross, you take the rope in your hands and pull. Rumi does this forty times a day, and her arms are as hard as fence posts.

Chuyến phà qua sông Long không có động cơ. Đó là một chiếc thuyền gỗ phẳng, đủ rộng cho mười người và một chiếc xe kéo. Một sợi dây thừng dày chạy từ bờ bên này sang bờ bên kia. Muốn qua sông, bạn nắm dây thừng bằng hai tay và kéo. Rumi làm việc này bốn mươi lần một ngày, và cánh tay cô cứng như cột hàng rào.

She is twenty-three, and this is her second summer on the ferry. She likes the work. The river is slow and brown, and the boat moves with a soft creak, hand over hand. The only part she dislikes is the fare tin. It is an old biscuit tin that sits by the rope. It is always nearly empty.

Cô hai mươi ba tuổi, và đây là mùa hè thứ hai của cô trên phà. Cô thích công việc này. Dòng sông chậm và nâu, và con thuyền chuyển động với tiếng cọt kẹt khe khẽ, tay nối tay. Điều duy nhất cô không thích là cái hộp thiếc đựng tiền vé. Đó là một hộp bánh quy cũ đặt cạnh sợi dây. Nó lúc nào cũng gần như trống.

The fare is two small coins. Rumi does not ask for it. People drop the coins in the tin when they board, and most of them do. A few forget. A few have no change. She never chases anyone. But she counts the tin each night, and she knows when something is wrong.

Giá vé là hai đồng xu nhỏ. Rumi không đòi. Mọi người bỏ xu vào hộp khi lên thuyền, và phần lớn đều bỏ. Một vài người quên. Một vài người không có tiền lẻ. Cô không bao giờ đuổi theo ai. Nhưng tối nào cô cũng đếm hộp, và cô biết khi có điều gì không ổn.

On this particular morning, she opens the lid and finds something unusual. Between three coins lies a small white envelope. It is thin, a little crumpled, and sealed with a piece of tape. On the front, in neat pencil, are two words: FOR FARE.

Vào buổi sáng đặc biệt này, cô mở nắp và thấy một thứ khác thường. Giữa ba đồng xu có một phong bì trắng nhỏ. Nó mỏng, hơi nhàu, và được dán bằng một mẩu băng dính. Ở mặt trước, bằng bút chì ngay ngắn, là hai chữ: FOR FARE.

"That's new," Rumi says to nobody.

"Cái này mới đây," Rumi nói với không ai cả.

She opens it carefully. Inside, wrapped in a tissue, is a tiny tooth. It is a baby tooth, small and white, with a narrow root. She holds it in her palm and looks at it for a long time. Then she puts it back in the tissue and sits down on the bench to think.

Cô mở nó cẩn thận. Bên trong, gói trong một mảnh giấy mỏng, là một chiếc răng bé xíu. Đó là một chiếc răng sữa, nhỏ và trắng, với chân răng hẹp. Cô đặt nó trong lòng bàn tay và nhìn rất lâu. Rồi cô đặt nó lại vào giấy mỏng và ngồi xuống băng ghế để suy nghĩ.

"All right," she says. "Who pays a ferry with a tooth?"

"Được rồi," cô nói. "Ai lại trả tiền phà bằng một cái răng?"

It is a question she cannot ignore. She loves a small mystery almost as much as the river. This is the best one she has had all summer. She decides to solve it before the last crossing of the day. She will write down everything she learns, on the back of her ticket book.

Đó là câu hỏi cô không thể làm ngơ. Cô yêu một bí ẩn nhỏ gần như yêu dòng sông. Đây là bí ẩn hay nhất cô có trong cả mùa hè. Cô quyết định giải nó trước chuyến qua sông cuối cùng trong ngày. Cô sẽ ghi lại mọi điều học được vào mặt sau cuốn sổ vé.

The first clue is the envelope itself. Rumi studies the writing. The pencil is soft and careful. It is the writing of someone who wants to be understood. It is not a child's handwriting, and it is not a doctor's. The tape is new, but the paper is soft and old. It spent years in a drawer. Somebody wrote this a long time ago, then put it away, and only recently took it out again.

Manh mối đầu tiên là chính chiếc phong bì. Rumi xem xét nét chữ. Nét bút chì mềm và cẩn thận. Đó là chữ viết của người muốn được hiểu. Đó không phải nét chữ trẻ con, và cũng không phải của bác sĩ. Băng dính thì mới, nhưng giấy thì mềm và cũ. Nó đã nằm nhiều năm trong ngăn kéo. Ai đó đã viết cái này từ lâu, rồi cất đi, và mới gần đây lấy ra lại.

"A grown-up's writing, old paper," Rumi writes. "A tooth that waited."

"Chữ người lớn, giấy cũ," Rumi viết. "Một chiếc răng đã chờ đợi."

The second clue comes at noon. The boat is almost full. A farmer with a basket of onions sits near the front. Two women with bright scarves lean on the side. A boy with a fishing rod keeps asking her if the river is deep. And at the back, standing by himself, is a young man with a very large backpack.

Manh mối thứ hai đến vào buổi trưa. Con thuyền gần đầy. Một người nông dân với giỏ hành ngồi gần phía trước. Hai người phụ nữ quàng khăn sặc sỡ tựa vào mạn thuyền. Một cậu bé với cần câu cứ hỏi cô sông có sâu không. Và ở phía sau, đứng một mình, là một chàng trai trẻ với chiếc ba lô rất lớn.

Rumi has not seen him before. He is about nineteen, with a thin face and a short haircut that looks new. He holds the strap of his backpack in both hands, like a child at a station. Every few minutes, he pats the pocket of his jacket and then looks anxiously at the tin.

Rumi chưa thấy anh trước đây. Anh khoảng mười chín tuổi, với gương mặt gầy và mái tóc cắt ngắn trông có vẻ mới cắt. Anh nắm quai ba lô bằng cả hai tay, như một đứa trẻ ở nhà ga. Cứ vài phút, anh lại vỗ vào túi áo khoác rồi nhìn lo lắng vào chiếc hộp thiếc.

"Excuse me," he says, when the boat is halfway across. "How much is the fare?"

"Xin lỗi," anh nói, khi thuyền đã đi được nửa đường. "Giá vé là bao nhiêu ạ?"

"Two small coins," Rumi says. She keeps pulling the rope. "Put them in the tin."

"Hai đồng xu nhỏ," Rumi nói. Cô vẫn kéo dây. "Bỏ vào hộp."

"I only have big notes," the young man says. "I just came out of the bank in town. I don't have any coins at all."

"Tôi chỉ có tiền giấy lớn," chàng trai nói. "Tôi vừa ra khỏi ngân hàng trong thị trấn. Tôi không có đồng xu nào cả."

"Then you owe me, and you can pay next time."

"Vậy anh nợ tôi, và anh có thể trả lần sau."

"There won't be a next time," he says. "I'm going to the city, to start a job. Tomorrow I begin at a shop that fixes bicycles. I may not come back for a year."

"Sẽ không có lần sau," anh nói. "Tôi đi thành phố, để bắt đầu một công việc. Ngày mai tôi bắt đầu ở một cửa hàng sửa xe đạp. Có thể một năm tôi không quay lại."

He pats his pocket again.

Anh lại vỗ vào túi.

"I wanted to pay properly. I really did."

"Tôi muốn trả cho tử tế. Thật đấy."

Rumi looks at him over her shoulder. He is very serious. She likes him already, in the way you like a nervous stranger who is trying hard.

Rumi nhìn anh qua vai. Anh rất nghiêm túc. Cô đã quý anh, theo cách người ta quý một người lạ lo lắng đang cố gắng hết sức.

The third clue is small and almost invisible. When the young man speaks, he rubs his jaw, on the left side, with two fingers. He does it without noticing, as people do when they think about something old. Rumi watches the gesture. Then she looks at the tin, and then at his pocket again.

Manh mối thứ ba nhỏ và gần như vô hình. Khi chàng trai nói, anh xoa quai hàm, ở bên trái, bằng hai ngón tay. Anh làm vậy mà không để ý, như người ta vẫn làm khi nghĩ về điều gì đó đã cũ. Rumi quan sát cử chỉ ấy. Rồi cô nhìn chiếc hộp thiếc, rồi lại nhìn cái túi của anh.

"What's your name?" she asks.

"Anh tên gì?" cô hỏi.

"Takeshi."

"Takeshi."

"Takeshi," she says. "Do you know what is in the envelope?"

"Takeshi," cô nói. "Anh có biết trong phong bì có gì không?"

He goes completely still. The boy with the fishing rod looks up. Takeshi takes a long breath and says, in a small voice, "You found it."

Anh hoàn toàn đứng im. Cậu bé với cần câu ngước lên. Takeshi hít một hơi dài và nói, bằng giọng nhỏ, "Chị tìm thấy rồi."

"I found it in the tin this morning," says Rumi. "Before you came. So it was there when you boarded. Somebody put it in before sunrise."

"Tôi thấy nó trong hộp sáng nay," Rumi nói. "Trước khi anh đến. Vậy nó đã ở đó khi anh lên thuyền. Ai đó đã bỏ nó vào trước lúc bình minh."

"Nobody put it there," says Takeshi. "I did. I came to the landing last night and left it. I wanted to cross without coins. I thought it would be fine."

"Không ai bỏ nó vào cả," Takeshi nói. "Tôi bỏ. Tối qua tôi ra bến và để nó lại. Tôi muốn qua sông mà không cần xu. Tôi nghĩ sẽ ổn."

He looks at his shoes.

Anh nhìn xuống giày mình.

"My mother wrote on it. She wrote it when I was six."

"Mẹ tôi đã viết lên đó. Mẹ viết khi tôi sáu tuổi."

"Why a tooth?" asks Rumi.

"Tại sao lại là một cái răng?" Rumi hỏi.

"It's a joke. It's an old joke, from the village." He laughs. "When I was small, I was afraid of the river. Every time we crossed, I cried. So my mother told me that the ferry takes a tooth as payment if you have no coins. She said it wasn't a lie, because a tooth was a very good thing to give. Then I lost my first tooth. She put it in an envelope and wrote FOR FARE on the front. I could pay the river and feel brave."

"Đó là một trò đùa. Một trò đùa cũ, từ làng tôi." Anh cười. "Hồi nhỏ, tôi sợ dòng sông. Mỗi lần qua sông tôi đều khóc. Nên mẹ tôi nói rằng phà nhận một chiếc răng thay tiền nếu bạn không có xu. Mẹ nói đó không phải nói dối, vì một chiếc răng là thứ rất tốt để trao. Rồi tôi rụng chiếc răng đầu tiên. Mẹ bỏ nó vào một phong bì và viết FOR FARE ở mặt trước. Tôi có thể trả tiền cho dòng sông và thấy mình dũng cảm."

"And you kept it for thirteen years," Rumi says.

"Và anh giữ nó mười ba năm," Rumi nói.

"She kept it, actually. In the kitchen drawer. When I packed this week, she put it in my jacket pocket without saying anything. She said I should have the fare ready." He shakes his head. "I forgot the coins, but I remembered the joke. So I left the tooth in the tin last night, and then I felt terrible. I thought I'd given away something important. But I don't want to take it back now, because you might think I lied."

"Thật ra mẹ giữ. Trong ngăn kéo nhà bếp. Khi tuần này tôi thu dọn đồ, mẹ bỏ nó vào túi áo khoác của tôi mà không nói gì. Mẹ nói tôi nên có sẵn tiền vé." Anh lắc đầu. "Tôi quên xu, nhưng tôi nhớ trò đùa. Nên tôi để chiếc răng lại trong hộp tối qua, và rồi tôi thấy tệ hại. Tôi nghĩ mình đã cho đi một thứ quan trọng. Nhưng giờ tôi không muốn lấy lại, vì chị có thể nghĩ tôi nói dối."

For a moment, nobody speaks. The women with scarves stop talking. The farmer turns around on his basket, holding an onion in one hand. The boy with the fishing rod stares at Takeshi with great respect.

Trong một lúc, không ai nói gì. Những người phụ nữ quàng khăn ngừng trò chuyện. Người nông dân quay lại trên chiếc giỏ của mình, một tay cầm củ hành. Cậu bé với cần câu nhìn Takeshi với sự kính trọng lớn.

Then Rumi starts to laugh. She laughs so hard that her hands slip on the rope, and the boat slows down. The whole boat laughs with her. Takeshi hides his face in both hands.

Rồi Rumi bắt đầu cười. Cô cười đến nỗi tay trượt trên dây thừng, và con thuyền chậm lại. Cả thuyền cười theo cô. Takeshi giấu mặt vào hai bàn tay.

"It's not funny," he says through his fingers.

"Không buồn cười đâu," anh nói qua kẽ ngón tay.

"It's very funny," Rumi says. "I thought I had a crime to solve. I thought a thief left his teeth in my tin. And it's just a boy who forgot his small coins."

"Rất buồn cười," Rumi nói. "Tôi tưởng mình có một vụ án để giải. Tôi tưởng một tên trộm bỏ răng vào hộp của tôi. Mà hóa ra chỉ là một chàng trai quên đồng xu lẻ."

She wipes her eyes.

Cô lau mắt.

"Here. Take it back."

"Đây. Lấy lại đi."

She puts the little tissue in his open hand. He looks at it. Then he folds his fingers around it, carefully.

Cô đặt mảnh giấy mỏng nhỏ vào bàn tay đang mở của anh. Anh nhìn nó. Rồi anh khép các ngón tay quanh nó, cẩn thận.

"Thank you," he says. "But the fare—"

"Cảm ơn chị," anh nói. "Nhưng tiền vé…"

"The fare for a tooth is a very serious matter," Rumi says. "I must think about it."

"Tiền vé cho một chiếc răng là chuyện rất nghiêm trọng," Rumi nói. "Tôi phải suy nghĩ đã."

She nods toward the thick, wet rope, which hangs between her hands.

Cô hất đầu về phía sợi dây thừng dày, ướt, đang treo giữa hai tay cô.

"Come here, Takeshi. Take the other side of the rope. Teeth don't pay on this boat, but arms do."

"Lại đây, Takeshi. Nắm phía bên kia của sợi dây. Răng thì không trả được tiền trên chiếc phà này, nhưng cánh tay thì có."