The Half Page in the Map Room

Madu starts every morning in the library basement, where the old maps sleep in flat steel drawers. The air smells of dust and cold metal. A long lamp hangs over the work table and hums.

Madu bắt đầu mỗi buổi sáng ở tầng hầm thư viện, nơi những tấm bản đồ cũ nằm ngủ trong các ngăn kéo thép phẳng. Không khí có mùi bụi và kim loại lạnh. Một ngọn đèn dài treo trên bàn làm việc và khe khẽ ngân vang.

She has worked here for five weeks. Her job is simple on paper. She opens a drawer, checks each map against a long list, and writes the answer on a card. In practice, the job is full of small choices, and Madu hates choices that nobody has approved.

Cô làm ở đây được năm tuần. Trên giấy tờ, công việc của cô rất đơn giản. Cô mở một ngăn kéo, đối chiếu từng tấm bản đồ với một danh sách dài, rồi ghi kết quả vào một tấm thẻ. Nhưng trên thực tế, công việc ấy đầy những lựa chọn nhỏ, và Madu ghét những lựa chọn mà chẳng ai đã cho phép.

Today the list says that drawer twelve should hold forty maps. Madu counts thirty-nine.

Hôm nay danh sách ghi rằng ngăn kéo số mười hai phải có bốn mươi tấm bản đồ. Madu đếm được ba mươi chín.

"One is missing," she says to herself. "Of course it is."

"Thiếu một tấm," cô tự nói với mình. "Dĩ nhiên rồi."

She counts again. Then she checks the tubes on the shelf above the drawer, because maps sometimes hide in them. The third tube is stuffed with brown paper. Inside the paper, she finds something that is not a map. It is half of a page from a diary, torn straight down the middle.

Cô đếm lại lần nữa. Rồi cô kiểm tra mấy cái ống trên giá phía trên ngăn kéo, vì đôi khi bản đồ trốn trong đó. Ống thứ ba nhét đầy giấy nâu. Bên trong lớp giấy, cô tìm thấy một thứ không phải bản đồ. Đó là một nửa trang nhật ký, bị xé thẳng xuống ngay chính giữa.

The handwriting is small and slanted. Madu holds the page under the lamp and reads the first line.

Nét chữ nhỏ và nghiêng. Madu giơ trang giấy dưới ngọn đèn và đọc dòng đầu tiên.

"Day nine. The survey crew reached the river road. I drew the ford in pencil, and it must go in the big sheet before the ink dries."

"Ngày thứ chín. Đoàn khảo sát đã tới con đường ven sông. Tôi vẽ bến lội bằng bút chì, và nó phải được đưa vào tờ lớn trước khi mực khô."

She stops reading. Half of every sentence has disappeared along the torn edge. Without the other half, the words are only a puzzle.

Cô ngừng đọc. Nửa số chữ của mỗi câu đã biến mất theo mép giấy rách. Thiếu nửa kia, những dòng chữ chỉ còn là một câu đố.

Nami comes down the stairs with a mug and a stack of folders. She is the senior conservator, and she walks like someone who has never been late in her life.

Nami đi xuống cầu thang với một chiếc cốc và một chồng hồ sơ. Bà là nhân viên bảo quản cấp cao, và bà bước đi như người chưa từng đến muộn trong đời.

"You look like you found a ghost," Nami says.

"Trông cháu như vừa thấy ma," Nami nói.

"I found half a diary page." Madu holds it out. "It was in a tube in drawer twelve. I think it belongs to the missing map."

"Cháu tìm thấy nửa trang nhật ký ạ." Madu đưa nó ra. "Nó nằm trong một cái ống ở ngăn kéo số mười hai. Cháu nghĩ nó thuộc về tấm bản đồ bị mất."

Nami puts down her mug and reads the page slowly. She tilts it toward the lamp. "This writer is a mapmaker's assistant. The ink is from the nineteen thirties, I would guess. Where is the other half?"

Nami đặt cốc xuống và đọc trang giấy thật chậm. Bà nghiêng nó về phía ngọn đèn. "Người viết là một trợ lý của thợ vẽ bản đồ. Mực này chắc từ những năm ba mươi. Còn nửa kia đâu?"

"I have no idea."

"Cháu không biết ạ."

"Then we should find it," Nami says. "What would you do first?"

"Vậy thì ta nên đi tìm," Nami nói. "Cháu sẽ làm gì trước tiên?"

Madu feels the old familiar pressure in her chest. She wants to say, "Whatever you think is best." That is her habit. In every job she has had, she waits for somebody to hand her the next step.

Madu cảm thấy áp lực quen thuộc đè lên ngực. Cô muốn nói: "Cô thấy thế nào tốt nhất thì làm thế ạ." Đó là thói quen của cô. Ở mọi công việc từng làm, cô đều chờ ai đó trao cho mình bước tiếp theo.

This time she takes a breath and thinks. A torn page does not travel far. If someone tore it, they used the halves for something. If the maps in drawer twelve share a survey, the other half might sit with that survey.

Lần này cô hít một hơi và suy nghĩ. Một trang giấy rách không đi xa được. Nếu có ai xé nó, họ đã dùng hai nửa vào việc gì đó. Nếu các bản đồ trong ngăn mười hai cùng thuộc một đợt khảo sát, nửa kia có thể nằm cùng đợt khảo sát ấy.

"I would check the other drawers from the same survey," Madu says. "The list gives a survey code for each map. Drawers twelve and thirteen share the code."

"Cháu sẽ kiểm tra các ngăn kéo khác của cùng đợt khảo sát," Madu nói. "Danh sách có ghi mã khảo sát cho từng bản đồ. Ngăn mười hai và mười ba cùng một mã."

"Good. Go on."

"Tốt. Nói tiếp đi."

"And if that fails, I would look in the atlases upstairs. People use scraps as bookmarks."

"Và nếu không được, cháu sẽ tìm trong các cuốn atlas ở trên lầu. Người ta hay dùng mẩu giấy vụn làm thẻ đánh dấu trang."

Nami smiles into her mug. "You see? You are not as helpless as you pretend."

Nami mỉm cười sau thành cốc. "Thấy chưa? Cháu không bất lực như cháu vẫn giả vờ đâu."

They spend the next hour with the drawers. Madu opens drawer thirteen first. She lifts each map with both hands, the way Nami taught her. She slides it onto a clean sheet. There are thirty-six maps, a river chart, and a folded coastline. There is no loose page anywhere.

Họ dành một tiếng tiếp theo cho các ngăn kéo. Madu mở ngăn mười ba trước. Cô nhấc từng tấm bản đồ bằng cả hai tay, đúng như Nami đã dạy. Cô đặt nó lên một tờ giấy sạch. Có ba mươi sáu tấm bản đồ, một hải đồ sông và một tấm bờ biển gấp lại. Không có trang giấy rời nào cả.

Nami checks drawers fourteen and fifteen.

Nami kiểm tra các ngăn mười bốn và mười lăm.

"Nothing," she says finally. "It was a clever idea, but the page is somewhere else."

"Không có gì," cuối cùng bà nói. "Ý tưởng thông minh đấy, nhưng trang giấy ở chỗ khác rồi."

"The atlases, then."

"Vậy là các cuốn atlas."

"The atlases are on the third floor, and the reading room opens in twenty minutes." Nami looks at the clock. "We cannot bring a damaged page into a public room without a folder. Do you know how to make one?"

"Các cuốn atlas ở tầng ba, mà phòng đọc sẽ mở cửa sau hai mươi phút nữa." Nami nhìn đồng hồ. "Ta không thể mang một trang giấy hư hỏng vào phòng đọc công cộng mà không có bìa kẹp. Cháu biết làm một cái không?"

Madu does. Last week, Nami showed her how to fold thin paper into a sleeve. The sleeve holds a fragile page flat. She never expected to use the skill alone.

Madu biết. Tuần trước, Nami đã chỉ cho cô cách gấp giấy mỏng thành một cái bao. Cái bao giữ cho trang giấy mong manh nằm phẳng. Cô chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải dùng kỹ năng ấy một mình.

She cuts the paper, folds it twice, and slides the half page inside. Her hands shake a little, but the folds are straight.

Cô cắt giấy, gấp hai lần, rồi trượt nửa trang giấy vào trong. Tay cô run run, nhưng các nếp gấp rất thẳng.

"Perfect," Nami says. "I will stay down here and finish the count. You go upstairs. If you find the other half, do not pull it out of the book. Call me first."

"Hoàn hảo," Nami nói. "Ta sẽ ở lại đây đếm cho xong. Cháu lên lầu đi. Nếu tìm thấy nửa kia, đừng rút nó ra khỏi cuốn sách. Gọi ta trước đã."

"Why not just pull it out?"

"Sao không rút ra luôn ạ?"

"Because the book might be worth more than the page," Nami says. "Go on."

"Vì cuốn sách có thể đáng giá hơn trang giấy," Nami nói. "Đi đi."

Madu climbs two flights of stairs with the folder against her chest. The reading room is quiet. A young man sleeps over a newspaper at the nearest table. Madu walks past him to the shelf of old atlases.

Madu leo hai tầng cầu thang, ôm chiếc bìa kẹp sát ngực. Phòng đọc yên tĩnh. Một chàng trai trẻ ngủ gục trên tờ báo ở chiếc bàn gần nhất. Madu đi ngang qua anh, tới giá để các cuốn atlas cũ.

There are nineteen of them, some with cracked leather covers. She cannot open all nineteen. She needs a smarter way.

Có mười chín cuốn, vài cuốn bìa da đã nứt. Cô không thể mở hết cả mười chín cuốn. Cô cần một cách thông minh hơn.

She thinks about the diary again. The writer talked about a river road and a ford. A mapmaker's assistant keeps his diary in the same bag as his instruments. He might use a page to mark a place he plans to draw. So the page belongs near a map of the river road.

Cô lại nghĩ đến cuốn nhật ký. Người viết nhắc đến một con đường ven sông và một bến lội. Một trợ lý thợ vẽ bản đồ cất nhật ký trong cùng chiếc túi với dụng cụ của mình. Anh ta có thể dùng một trang giấy để đánh dấu một nơi anh định vẽ. Vậy nên trang giấy phải ở gần một bản đồ về con đường ven sông.

Madu runs her finger along the spines. One atlas has a title about regional roads. She pulls it out and lays it on the nearest table.

Madu lướt ngón tay dọc các gáy sách. Một cuốn atlas có nhan đề về các con đường trong vùng. Cô rút nó ra và đặt lên chiếc bàn gần nhất.

A thin strip of paper sticks out of the book, just near the middle. She holds her breath.

Một dải giấy mỏng thò ra khỏi cuốn sách, ngay gần giữa. Cô nín thở.

Carefully, she opens the atlas at the strip. It is the other half of the page. The edge is torn in a jagged line, and the handwriting looks exactly the same.

Cô cẩn thận mở cuốn atlas ở chỗ dải giấy. Đó chính là nửa kia của trang giấy. Mép rách lởm chởm, và nét chữ trông giống hệt.

"Found you," she whispers.

"Tìm thấy mày rồi," cô thì thầm.

She does not touch it. She takes out her phone and photographs the page where it lies. Then she goes back to the stairs, two steps at a time, and calls Nami from the landing.

Cô không chạm vào nó. Cô lấy điện thoại ra và chụp ảnh trang giấy ngay tại chỗ nó nằm. Rồi cô quay lại cầu thang, bước hai bậc một lần, và gọi Nami từ chiếu nghỉ.

Nami arrives eight minutes later, a little out of breath. She reads the strip in place, and her eyebrows rise.

Tám phút sau Nami tới, hơi hụt hơi. Bà đọc dải giấy ngay tại chỗ, và lông mày bà nhướng lên.

"Look at that torn edge," she says. "The paper fibres are long and fuzzy. If we put the two halves side by side, they will fit like a key and a lock."

"Nhìn mép rách đó," bà nói. "Các sợi giấy dài và xù. Nếu đặt hai nửa cạnh nhau, chúng sẽ khớp như chìa với ổ khóa."

"Can we try?"

"Mình thử được không ạ?"

"We can try right now."

"Thử ngay bây giờ cũng được."

They carry the atlas and the folder to a table by the window. Nami removes the strip with a thin steel tool, slowly, while Madu holds her breath again. The strip comes free without a sound. Madu lays the first half on a clean sheet, and Nami places the second beside it.

Họ mang cuốn atlas và chiếc bìa kẹp tới một chiếc bàn cạnh cửa sổ. Nami gỡ dải giấy ra bằng một dụng cụ thép mỏng, thật chậm, trong khi Madu lại nín thở. Dải giấy rời ra mà không phát ra tiếng động nào. Madu đặt nửa thứ nhất lên một tờ giấy sạch, và Nami đặt nửa thứ hai bên cạnh.

The edges meet. Not perfectly, because a little paper is missing, but well enough to read.

Hai mép gặp nhau. Không hoàn hảo, vì thiếu một chút giấy, nhưng đủ để đọc.

"Day nine," Madu reads out loud. "The survey crew reached the river road. I drew the ford in pencil, and it must go in the big sheet before the ink dries. Tell Mr Halloran that sheet twenty-two is in drawer twelve, under the blue cover."

"Ngày thứ chín," Madu đọc thành tiếng. "Đoàn khảo sát đã tới con đường ven sông. Tôi vẽ bến lội bằng bút chì, và nó phải được đưa vào tờ lớn trước khi mực khô. Nhắn ông Halloran rằng tờ số hai mươi hai nằm trong ngăn mười hai, dưới tấm bìa xanh."

Nami gives a quiet laugh. "Under the blue cover. So the missing map is hiding inside another folder."

Nami khẽ bật cười. "Dưới tấm bìa xanh. Vậy là tấm bản đồ bị mất đang trốn bên trong một tập hồ sơ khác."

They hurry back to the basement. In drawer twelve, Madu lifts a map with a blue cardboard cover. Under it lies a fortieth map, a large sheet with a hand-drawn river and a small, careful ford.

Họ vội vã quay xuống tầng hầm. Trong ngăn mười hai, Madu nhấc một tấm bản đồ có bìa các-tông xanh. Dưới nó là tấm bản đồ thứ bốn mươi, một tờ lớn với con sông vẽ tay và một bến lội nhỏ, tỉ mỉ.

"Sheet twenty-two," she says, smiling. "It was there all along."

"Tờ số hai mươi hai," cô nói, mỉm cười. "Nó đã ở đó suốt."

Nami helps her fix the torn page with thin tissue and a safe paste. When they finish, the two halves look like one. Madu puts the page into a clear sleeve and writes a new card for the drawer.

Nami giúp cô dán lại trang giấy rách bằng giấy lụa mỏng và hồ an toàn. Khi xong, hai nửa trông như một. Madu cho trang giấy vào một chiếc bao trong suốt và viết một tấm thẻ mới cho ngăn kéo.

She hesitates over the last line, where the card asks for a name.

Cô do dự ở dòng cuối cùng, nơi tấm thẻ yêu cầu một cái tên.

"Should I write yours?" she asks. "You are the senior conservator."

"Cháu viết tên cô nhé?" cô hỏi. "Cô là nhân viên bảo quản cấp cao mà."

"You found it, you wrote the card, and you made the folder," Nami says. "I only held the lamp. So put your name on the card, Madu."

"Cháu tìm ra nó, cháu viết thẻ, và cháu làm cái bìa kẹp," Nami nói. "Cô chỉ cầm đèn thôi. Vậy hãy ghi tên cháu lên thẻ đi, Madu."

Madu looks at the empty line for a moment. Then she picks up the pen and writes her own name, slowly and clearly.

Madu nhìn dòng trống một lúc. Rồi cô cầm bút lên và viết tên của chính mình, thật chậm và rõ ràng.