The Two Lamps in the Binoculars

Frida had one rule about the old binoculars in the drawer. Nobody touched them until the last visitor had gone home.

Frida có một quy tắc về chiếc ống nhòm cũ trong ngăn kéo. Không ai được động vào chúng cho đến khi vị khách cuối cùng đã về nhà.

Caspian had worked at the observatory for six weeks, and he had not yet seen them used. They were heavy and black, with brass rings round the lenses. Whenever he cleaned the office, he lifted them out, polished them and put them back. Frida always watched him do it with a small, odd smile.

Caspian đã làm việc ở đài thiên văn được sáu tuần, và anh chưa từng thấy chúng được dùng. Chúng nặng và đen, với những vòng đồng quanh thấu kính. Mỗi khi dọn văn phòng, anh nhấc chúng ra, lau bóng rồi đặt lại. Frida luôn nhìn anh làm với một nụ cười nhỏ, kỳ lạ.

"Why can't I try them?" he asked once.

"Sao cháu không được thử ạ?" có lần anh hỏi.

"Not yet," Frida said. "They are not for open nights. They are for after open nights."

"Chưa được," Frida nói. "Chúng không dành cho những đêm mở cửa. Chúng dành cho sau những đêm mở cửa."

Tonight was the biggest open night of the year. The sky was clear, and the car park on the hill was already full by seven o'clock. Families walked up the path with flasks and blankets. Children ran ahead with paper star maps. Caspian stood at the door in his blue jacket and counted people until he lost count.

Tối nay là đêm mở cửa lớn nhất trong năm. Trời quang, và bãi đỗ xe trên đồi đã đầy từ bảy giờ. Các gia đình đi lên con đường mòn với bình giữ nhiệt và chăn. Bọn trẻ chạy trước với những tấm bản đồ sao bằng giấy. Caspian đứng ở cửa trong chiếc áo khoác xanh và đếm người cho đến khi mất đếm.

The main telescope stood under the great dome. Frida had pointed it at Saturn, and the queue reached all the way to the stairs. Caspian's job was to move people along. He had to keep them happy while they waited. He also had to stop them touching the mirror.

Chiếc kính viễn vọng chính đặt dưới mái vòm lớn. Frida đã chỉnh nó hướng về sao Thổ, và hàng người xếp dài đến tận cầu thang. Việc của Caspian là cho mọi người đi tiếp. Anh phải giữ cho họ vui vẻ trong lúc chờ. Anh cũng phải ngăn họ chạm vào tấm gương.

"Is that really Saturn?" asked a small girl near the front.

"Đó thật sự là sao Thổ ạ?" một bé gái nhỏ ở gần đầu hàng hỏi.

"It really is," Caspian said. "The light you will see has travelled for more than an hour to reach us."

"Thật đấy," Caspian nói. "Ánh sáng em sắp thấy đã đi hơn một tiếng để đến được chỗ chúng ta."

"Then it's old," the girl said.

"Vậy là nó cũ rồi," cô bé nói.

"Very old," he said. "But it still looks fresh when it arrives."

"Rất cũ," anh nói. "Nhưng khi đến nơi nó vẫn trông tươi mới."

She seemed to like that answer. She climbed the little steps, looked into the eyepiece and stayed there far too long. Her mother had to lift her away. Her mouth was open, and she did not say anything for a full minute.

Cô bé có vẻ thích câu trả lời đó. Em bước lên mấy bậc thang nhỏ, nhìn vào thị kính và ở lại đó quá lâu. Mẹ em phải bế em ra. Miệng em há hốc, và em không nói gì suốt cả một phút.

By ten o'clock Caspian's feet ached. The last family left at a quarter to eleven, carrying a sleepy boy on a shoulder. The dome fell quiet, and the cooling machines hummed softly in the walls.

Đến mười giờ chân Caspian đã đau nhức. Gia đình cuối cùng rời đi lúc mười một giờ kém mười lăm, một người vác trên vai một cậu bé buồn ngủ. Mái vòm trở nên yên tĩnh, và những cỗ máy làm mát ngân nga khe khẽ trong tường.

Frida switched off the big lights. In the dark she said, "Now. Bring the binoculars."

Frida tắt hết đèn lớn. Trong bóng tối cô nói: "Giờ thì. Mang ống nhòm ra đây."

Caspian hurried to the office and returned with the heavy case. His hands were not quite steady. Frida led him outside to the stone terrace, where the whole night sky stretched over the valley.

Caspian vội vã chạy tới văn phòng và quay lại với chiếc hộp nặng. Tay anh không còn vững lắm. Frida dẫn anh ra sân thượng bằng đá, nơi cả bầu trời đêm trải rộng trên thung lũng.

"Before you look," she said, "I must explain something. These binoculars do not show you stars."

"Trước khi cháu nhìn," cô nói, "cô phải giải thích một điều. Những chiếc ống nhòm này không cho cháu thấy các vì sao."

"What do they show?" Caspian asked.

"Vậy chúng cho thấy gì ạ?" Caspian hỏi.

"Other watchers," Frida said. "Somewhere far away, people stand on their own hills at night, and they look at the sky too. Through this glass, you can see their lamps."

"Những người quan sát khác," Frida nói. "Ở đâu đó rất xa, có những người đứng trên ngọn đồi của họ vào ban đêm, và họ cũng ngắm bầu trời. Qua tấm kính này, cháu có thể thấy những ngọn đèn của họ."

Caspian laughed. Then he saw that she was not joking. He lifted the binoculars to his eyes.

Caspian bật cười. Rồi anh thấy cô không đùa. Anh nâng ống nhòm lên mắt.

At first, he saw only the usual black and silver. Then, slowly, something changed. Among the stars he found tiny points of light that were not quite stars. They were warmer. They blinked, and each one had its own rhythm. There were dozens of them, scattered like fireflies over the whole sky.

Thoạt đầu, anh chỉ thấy màu đen và bạc quen thuộc. Rồi, chậm rãi, có điều gì đó thay đổi. Giữa các vì sao, anh tìm thấy những điểm sáng nhỏ xíu không hẳn là sao. Chúng ấm hơn. Chúng nhấp nháy, và mỗi điểm có một nhịp riêng. Có hàng chục điểm, rải rác như đom đóm khắp bầu trời.

"They're beautiful," he whispered.

"Đẹp quá," anh thì thầm.

"They are lonely," Frida said gently. "That is why we have the torch."

"Chúng cô đơn," Frida nói dịu dàng. "Đó là lý do chúng ta có cây đèn pin."

She handed him a small, plain torch from her pocket. "The glass carries one answer a night. You choose one lamp and flash a message to it. Then the glass goes dark until tomorrow. I have used it thirty-one times, and I have always chosen carefully."

Cô đưa cho anh một cây đèn pin nhỏ, đơn sơ từ túi áo. "Tấm kính chỉ mang được một lời đáp mỗi đêm. Cháu chọn một ngọn đèn và nháy một thông điệp đến nó. Rồi tấm kính tối đi cho đến ngày mai. Cô đã dùng nó ba mươi mốt lần, và lần nào cô cũng chọn rất cẩn thận."

"How do I choose?" Caspian asked.

"Làm sao cháu chọn ạ?" Caspian hỏi.

"I can't tell you," Frida said. "I can only tell you that tonight I will not say a word."

"Cô không thể nói cho cháu," Frida nói. "Cô chỉ có thể nói rằng tối nay cô sẽ không nói một lời nào."

She sat on a low wall and folded her arms.

Cô ngồi xuống một bức tường thấp và khoanh tay.

Caspian looked again. Most of the lamps were faint and flickering. Two of them were different. One hung low over the eastern hills, big and golden, and it burned steadily like a lighthouse. The other lay far away to the north. It was small and pale. It blinked three short times and then one long time, over and over.

Caspian nhìn lại. Hầu hết các ngọn đèn đều yếu ớt và chập chờn. Có hai ngọn khác biệt. Một ngọn treo thấp trên những ngọn đồi phía đông, to và vàng óng, cháy đều như một ngọn hải đăng. Ngọn kia nằm rất xa về phía bắc. Nó nhỏ và nhợt nhạt. Nó nháy ba lần ngắn rồi một lần dài, lặp đi lặp lại.

Both seemed like good choices. That was the trouble.

Cả hai đều có vẻ là lựa chọn tốt. Đó chính là rắc rối.

He studied the golden lamp first. It was so bright that his eyes watered, and its light felt friendly. When he looked longer, he noticed thin threads of light rising towards it from other places. Other watchers were already answering it. The sky around that lamp was crowded with replies, flashing and flickering.

Anh quan sát ngọn đèn vàng trước. Nó sáng đến mức mắt anh cay xè, và ánh sáng của nó có vẻ thân thiện. Khi nhìn lâu hơn, anh nhận ra những sợi sáng mảnh bay lên về phía nó từ nhiều nơi khác. Những người quan sát khác đã đang đáp lại nó. Bầu trời quanh ngọn đèn ấy chật kín những lời đáp, nhấp nháy và chớp tắt.

"That one is popular," he said.

"Cái đó nổi tiếng quá," anh nói.

"Yes," Frida said from the wall.

"Ừ," Frida nói từ bức tường.

"It must be a good place," he said. "If I answer, they will see me for sure. And I will join the others."

"Chắc đó là một nơi tốt," anh nói. "Nếu cháu đáp lại, chắc chắn họ sẽ thấy cháu. Và cháu sẽ hòa vào những người khác."

"That is true," Frida said.

"Đúng vậy," Frida nói.

He turned to the small lamp in the north. Nothing rose towards it. No threads of light, no replies, and no crowd. It simply blinked three short and one long, as if it were asking a question. Then it asked again.

Anh quay sang ngọn đèn nhỏ ở phía bắc. Không có gì bay lên về phía nó. Không có sợi sáng nào, không lời đáp nào, và không có đám đông. Nó chỉ nháy ba lần ngắn một lần dài, như thể đang đặt một câu hỏi. Rồi nó hỏi lại.

Caspian lowered the binoculars and rubbed his eyes. His hands were cold. "How long has it been asking?" he said.

Caspian hạ ống nhòm xuống và dụi mắt. Tay anh lạnh ngắt. "Nó đã hỏi bao lâu rồi ạ?" anh nói.

"I don't know," Frida said. "I have seen it three times this year. It was there last night, too."

"Cô không biết," Frida nói. "Năm nay cô đã thấy nó ba lần. Đêm qua nó cũng ở đó."

"And no one has answered?"

"Và không ai trả lời sao ạ?"

"No one that I have seen," she said.

"Không ai mà cô thấy," cô nói.

He thought about the golden lamp, which was strong and happy and sure of itself. It did not need him. It would shine tomorrow, and it would shine the next day. A hundred other watchers would flash their torches before dawn.

Anh nghĩ về ngọn đèn vàng, mạnh mẽ, vui vẻ và tự tin. Nó không cần anh. Nó sẽ sáng vào ngày mai, và sáng cả ngày hôm sau nữa. Hàng trăm người quan sát khác sẽ nháy đèn pin của họ trước bình minh.

Then he thought about the small lamp. Three short, one long. It had asked the same question all evening, like someone knocking on a door.

Rồi anh nghĩ về ngọn đèn nhỏ. Ba ngắn, một dài. Nó đã hỏi cùng một câu suốt buổi tối, như ai đó đang gõ cửa.

"If I choose the golden one," he said slowly, "I know I will be one of many. It would be nice, but I would be easy to forget. If I choose the small one, I might be the first."

"Nếu cháu chọn ngọn đèn vàng," anh nói chậm rãi, "cháu biết mình sẽ chỉ là một trong nhiều người. Như thế cũng hay, nhưng cháu sẽ dễ bị quên. Nếu cháu chọn ngọn đèn nhỏ, có thể cháu sẽ là người đầu tiên."

"The first to do what?" Frida asked.

"Người đầu tiên làm gì?" Frida hỏi.

"To say we heard," he said.

"Nói rằng chúng ta đã nghe thấy," anh nói.

He raised the binoculars again and found the pale lamp. He held the torch against the lens, as Frida showed him with a nod, and pressed the button. He flashed three short times. Then he held the light for one long breath.

Anh lại nâng ống nhòm lên và tìm ngọn đèn nhợt nhạt. Anh áp cây đèn pin vào thấu kính, như Frida đã gật đầu chỉ cho anh, và bấm nút. Anh nháy ba lần ngắn. Rồi anh giữ ánh sáng trong một hơi thở dài.

For a moment, nothing changed. The lamp kept blinking its usual pattern. Caspian's stomach dropped.

Trong một lúc, không có gì thay đổi. Ngọn đèn vẫn nhấp nháy theo nhịp quen thuộc. Bụng Caspian thắt lại.

Then the small lamp stopped. It stayed dark for two whole seconds. Suddenly it flared twice, very fast, bright as a struck match.

Rồi ngọn đèn nhỏ dừng lại. Nó tối đi trong trọn hai giây. Bỗng nhiên nó lóe lên hai lần, rất nhanh, sáng như que diêm vừa quẹt.

Caspian gasped. The lamp flared again, and the binoculars went suddenly heavy and cold in his hands. The golden lamp and all the other lights vanished. There was only the plain night sky and the stars.

Caspian há hốc miệng. Ngọn đèn lại lóe lên, và chiếc ống nhòm bỗng trở nên nặng và lạnh trong tay anh. Ngọn đèn vàng và tất cả những ánh sáng khác biến mất. Chỉ còn bầu trời đêm bình thường và các vì sao.

"It saw me," he said. His voice shook. "Frida, it saw me. Did you see that?"

"Nó thấy cháu rồi," anh nói. Giọng anh run run. "Frida, nó thấy cháu rồi. Cô có thấy không?"

"I saw your face," Frida said. She stood up, and she was smiling properly now. "That was enough."

"Cô thấy mặt cháu," Frida nói. Cô đứng dậy, và lúc này cô mỉm cười thật sự. "Thế là đủ rồi."

"Why did you never tell me which one to choose?" Caspian asked.

"Sao cô không bao giờ nói cho cháu biết nên chọn ngọn nào ạ?" Caspian hỏi.

"Because now," Frida said, "whatever it is asking, you are the one who answered."

"Bởi vì giờ đây," Frida nói, "dù nó đang hỏi điều gì, người đã trả lời chính là cháu."