The Name Under the Sandpaper

Teo sits on an upturned crate at the far end of the fishing pier. The light is low, and the water under the boards looks like melted copper. Across his knees lies a battered guitar.

Teo ngồi trên một cái thùng úp ngược ở cuối xa bến câu cá. Ánh sáng thấp, và mặt nước dưới ván trông như đồng nóng chảy. Trên đầu gối cậu là một cây guitar cũ nát.

The guitar has seen better years. A long scratch runs across the front. There is a dent near the neck, and one tuning peg is newer than the others. Teo loves every mark on it, but tonight he wants it to shine.

Cây guitar đã qua những năm tháng tốt đẹp hơn. Một vết xước dài chạy ngang mặt trước. Có một vết lõm gần cần đàn, và một khóa lên dây mới hơn những khóa khác. Teo yêu từng vết trên nó, nhưng đêm nay cậu muốn nó sáng bóng.

The guitar belongs to Gaspar. Three months ago, Gaspar put it into Teo's hands. "Keep it until you can buy your own," he said. Tomorrow Teo gets his first pay from the fish market. On Saturday he plans to buy a guitar and give this one back.

Cây guitar thuộc về Gaspar. Ba tháng trước, Gaspar đặt nó vào tay Teo. "Giữ nó cho đến khi cậu mua được cây của mình," anh nói. Ngày mai Teo nhận lương đầu tiên từ chợ cá. Thứ Bảy cậu định mua một cây guitar và trả cây này lại.

A friend like that deserves a guitar that looks new. That is what Teo tells himself, anyway.

Một người bạn như thế xứng đáng có một cây guitar trông như mới. Dù sao thì Teo cũng tự nhủ như vậy.

The woman from the bait shop leans over the rail beside him. She has a folded sheet of sandpaper in one hand and a tin of wax in the other.

Người phụ nữ ở tiệm mồi câu tựa người lên lan can bên cạnh cậu. Một tay bà cầm một tờ giấy nhám gấp lại, tay kia cầm một hộp sáp.

"Your back is a mess," she says, looking at the guitar. "The old varnish is cracked. Take these. Go slowly, and your friend will never know."

"Mặt sau của cháu tệ quá," bà nói, nhìn cây đàn. "Lớp vecni cũ nứt hết rồi. Cầm lấy mấy thứ này. Làm chậm thôi, bạn cháu sẽ không bao giờ biết."

"Thank you," Teo says. "I will bring them back tomorrow."

"Cháu cảm ơn bà," Teo nói. "Mai cháu sẽ mang trả."

"Keep them," she says, and walks away with her bucket.

"Giữ lấy," bà nói, rồi bước đi với chiếc xô của mình.

Along the pier, the lamps click on one by one. Men and women sit in a long row with their fishing lines hanging into the dark. The air smells of salt and bait and cold metal. Somewhere behind Teo, a radio plays very quietly.

Dọc theo bến, những ngọn đèn bật sáng từng cái một. Đàn ông và phụ nữ ngồi thành một hàng dài, dây câu thả xuống bóng tối. Không khí có mùi muối, mồi câu và kim loại lạnh. Đâu đó sau lưng Teo, một chiếc radio mở rất khẽ.

He turns the guitar over and starts on the back. The old varnish comes off in a fine, pale dust. Under it the wood is warm and yellow, like the inside of a lemon. Teo sands in long strokes, as the woman showed him, and blows the dust away every minute.

Cậu lật cây đàn lại và bắt đầu từ mặt sau. Lớp vecni cũ tróc ra thành bụi mịn, nhạt màu. Bên dưới, gỗ ấm và vàng, như phần ruột bên trong một quả chanh. Teo chà bằng những nhát dài, như người phụ nữ đã chỉ, và thổi bụi đi mỗi phút.

The deepest scratches take the longest. They run across the middle of the back in a rough, wobbly line. Teo does not think about them much. They look like damage to him, so he sands them until they disappear.

Những vết xước sâu nhất mất nhiều thời gian nhất. Chúng chạy ngang giữa mặt sau thành một đường gồ ghề, ngoằn ngoèo. Teo không nghĩ nhiều về chúng. Với cậu chúng trông như hư hại, nên cậu chà cho đến khi chúng biến mất.

When he finishes, the back is as smooth as a plate. He rubs in the wax with his thumb and holds the guitar up to the lamp. It shines. He feels proud for the first time all week.

Khi xong, mặt sau nhẵn như cái đĩa. Cậu thoa sáp bằng ngón cái và giơ cây đàn lên dưới ngọn đèn. Nó sáng bóng. Cậu thấy tự hào lần đầu tiên trong cả tuần.

He plays a chord. It sounds exactly the same as before, with a little buzz on the lowest string. Teo frowns. A new back does not change a sound, he realises. Only practice does that.

Cậu bấm một hợp âm. Nó nghe hoàn toàn giống như trước, với một chút rè ở dây trầm nhất. Teo cau mày. Cậu nhận ra rằng một mặt sau mới không thay đổi âm thanh. Chỉ có luyện tập mới làm được điều đó.

"Hey, look at you," says a voice behind him. "A man at work."

"Này, nhìn cậu kìa," một giọng nói vang lên sau lưng. "Một người đang làm việc."

Gaspar walks out of the half dark with two fishing rods over his shoulder. He carries a paper bag of hot chips. He is grinning, and the smell of vinegar follows him along the boards.

Gaspar bước ra từ chỗ nửa tối với hai cần câu trên vai. Anh mang một túi giấy khoai tây chiên nóng. Anh đang cười toe, và mùi giấm đi theo anh dọc các tấm ván.

"I wanted to surprise you," Teo says. "Look. I fixed it up. No more scratches."

"Tôi muốn làm anh bất ngờ," Teo nói. "Nhìn này. Tôi sửa nó rồi. Hết vết xước."

Gaspar puts down the rods. He takes the guitar and turns it over to admire the back. Then he stops smiling.

Gaspar đặt cần câu xuống. Anh cầm cây đàn và lật lại để ngắm mặt sau. Rồi anh thôi cười.

He runs his thumb slowly over the smooth wood, from one end to the other. He does it a second time, more slowly. Teo watches his friend's hand and feels something cold begin in his stomach.

Anh lướt ngón cái chậm rãi trên mặt gỗ nhẵn, từ đầu này đến đầu kia. Anh làm lần nữa, chậm hơn. Teo nhìn bàn tay bạn mình và thấy một cảm giác lạnh bắt đầu trong bụng.

"What is wrong?" Teo asks.

"Có chuyện gì vậy?" Teo hỏi.

"My name was here," Gaspar says quietly.

"Tên tôi từng ở đây," Gaspar khẽ nói.

"Your name?"

"Tên anh?"

"I carved it when I was eight, with a bent nail." Gaspar's voice is flat. "My dad had just let me hold the guitar for the first time. I was so excited that I scratched my name on the back. He was angry for about a minute."

"Tôi khắc nó hồi tám tuổi, bằng một cây đinh cong." Giọng Gaspar bằng phẳng. "Bố tôi vừa cho tôi cầm cây đàn lần đầu. Tôi phấn khích đến mức cào tên mình lên mặt sau. Ông giận khoảng một phút."

He gives a short laugh with no happiness in it. "Then he said, if you put your name on it, you have to learn to play it. I never did. I just kept the guitar in the cupboard for six years."

Anh bật một tiếng cười ngắn không có chút vui. "Rồi ông nói, nếu con đã đề tên lên nó, thì con phải học chơi nó. Tôi không bao giờ học. Tôi chỉ cất cây đàn trong tủ suốt sáu năm."

Teo cannot speak. He remembers the rough wobbly line across the middle of the back. He remembers a crooked letter at one end, shaped like a fishing hook. He did not read it as a letter. He read it as damage.

Teo không nói nên lời. Cậu nhớ đường ngoằn ngoèo gồ ghề ngang giữa mặt sau. Cậu nhớ một chữ cái nghiêng ở một đầu, hình như một cái lưỡi câu. Cậu đã không đọc nó như một chữ cái. Cậu đọc nó như một vết hư hại.

"Gaspar, I am so sorry," he says at last. "I thought it was only scratches. I thought I was helping."

"Gaspar, tôi xin lỗi lắm," cuối cùng cậu nói. "Tôi tưởng chỉ là vết xước. Tôi tưởng mình đang giúp."

"I know you did." Gaspar sits down on the boards with his back against the rail. He holds the guitar on his knees and says nothing for a long time.

"Tôi biết cậu tưởng vậy." Gaspar ngồi xuống ván, lưng dựa vào lan can. Anh đặt cây đàn trên đầu gối và không nói gì rất lâu.

The radio behind them goes on playing. A fisherman at the next post reels in his line and puts it out again. The lamp above them hums.

Chiếc radio sau lưng họ vẫn tiếp tục phát. Một người câu cá ở cột bên cạnh thu dây lên rồi thả ra lại. Ngọn đèn phía trên họ ù ù.

"I should have told you what the marks were," Gaspar says. "It was never your fault. It is just that I did not know I cared until it was gone."

"Lẽ ra tôi phải nói cậu những vết đó là gì," Gaspar nói. "Chưa bao giờ là lỗi của cậu. Chỉ là tôi không biết mình quan tâm cho đến khi nó mất."

Teo kneels in front of him. His hands are still covered in pale dust. "Tell me how to fix it," he says. "Please. I will do anything."

Teo quỳ trước mặt anh. Hai tay cậu vẫn dính đầy bụi nhạt. "Chỉ tôi cách sửa đi," cậu nói. "Làm ơn. Tôi sẽ làm bất cứ điều gì."

"You cannot put wood back." Gaspar rubs his eyes with the heel of his hand. "It is gone."

"Cậu không thể gắn gỗ lại." Gaspar dụi mắt bằng gót bàn tay. "Nó mất rồi."

"I cannot put it back," Teo agrees. "But I can carve it again. Deeper this time, so nobody can sand it away by accident."

"Tôi không thể gắn lại," Teo đồng ý. "Nhưng tôi có thể khắc lại. Lần này sâu hơn, để không ai vô tình chà mất được."

Gaspar looks at him for a long moment. Then, to Teo's surprise, he pulls a small tin from his jacket. It is full of hooks and weights and bits of line. At the bottom lies a bent nail, black with age.

Gaspar nhìn cậu một lúc lâu. Rồi, trước sự ngạc nhiên của Teo, anh lấy một cái hộp nhỏ từ áo khoác. Nó đầy lưỡi câu, chì và những đoạn dây. Dưới đáy nằm một cây đinh cong, đen vì thời gian.

"This is the same nail," Gaspar says. "I kept it. Silly, right?"

"Đây là chính cây đinh đó," Gaspar nói. "Tôi giữ lại. Ngốc nhỉ?"

"Not silly," says Teo.

"Không ngốc," Teo nói.

They move under the nearest lamp. Gaspar takes a pencil from behind his ear, which makes Teo laugh in spite of everything. He draws the six letters on the smooth wood. They are large and a little crooked, the way he remembers them. The G has its hooked tail.

Họ chuyển đến dưới ngọn đèn gần nhất. Gaspar lấy một cây bút chì từ sau tai, khiến Teo bật cười bất chấp mọi chuyện. Anh vẽ sáu chữ cái lên mặt gỗ nhẵn. Chúng lớn và hơi nghiêng, như anh nhớ. Chữ G có cái đuôi hình lưỡi câu.

"Now you," he says, and hands Teo the nail.

"Giờ đến cậu," anh nói, và đưa cây đinh cho Teo.

Teo takes a deep breath. He presses the point into the wood on the first line of the G. It is harder than it looks. The nail slips, and Gaspar puts his hand over Teo's to hold it steady.

Teo hít một hơi sâu. Cậu ấn mũi đinh vào gỗ ở nét đầu của chữ G. Nó khó hơn vẻ ngoài. Cây đinh trượt, và Gaspar đặt tay lên tay Teo để giữ vững.

"Slowly," Gaspar says. "Let the nail do the work."

"Chậm thôi," Gaspar nói. "Để cây đinh làm việc."

They go from letter to letter, one stroke at a time. The pier grows quieter around them. A few of the fishermen glance over, then look back at their lines. When Teo reaches the last R, his arm aches, but the letters are clean and deep.

Họ đi từ chữ này sang chữ khác, từng nét một. Bến yên tĩnh dần quanh họ. Vài người câu cá liếc sang, rồi lại nhìn dây câu. Khi Teo đến chữ R cuối cùng, tay cậu mỏi, nhưng các chữ đã sạch và sâu.

"One more thing," Gaspar says. He takes the nail and holds it out. "Underneath, a little smaller. Put your name."

"Còn một điều nữa," Gaspar nói. Anh cầm cây đinh và đưa ra. "Bên dưới, nhỏ hơn một chút. Khắc tên cậu."

"It is your guitar."

"Đó là cây đàn của anh."

"Not any more," Gaspar says. "Rule number one in my house. If your name is on it, you play it. So play it, Teo. You do not need to buy another one."

"Không còn nữa," Gaspar nói. "Quy tắc số một trong nhà tôi. Nếu tên cậu ở trên nó, cậu phải chơi nó. Vậy hãy chơi đi, Teo. Cậu không cần mua cây khác."

Teo cannot say anything. He carves three small letters under the big ones, slowly and carefully. Then he blows the dust from the wood and turns the guitar over. He places his fingers on the strings.

Teo không nói được gì. Cậu khắc ba chữ cái nhỏ dưới những chữ lớn, chậm rãi và cẩn thận. Rồi cậu thổi bụi khỏi mặt gỗ và lật cây đàn lại. Cậu đặt các ngón tay lên dây.

He plays the first chord, and the sound runs out across the dark water.

Cậu bấm hợp âm đầu tiên, và âm thanh chảy ra trên mặt nước tối.