The Flag That Would Not Rise

Every morning at eight, Abena turned the brass wheel in the back corner of the cloakroom. The wheel was old and heavy. It pulled a long cord up through the wall and over the roof. The cord ran out to the flagpole above the museum door.

Mỗi sáng lúc tám giờ, Abena xoay chiếc bánh xe bằng đồng thau ở góc trong cùng của phòng giữ áo. Chiếc bánh xe cũ và nặng. Nó kéo một sợi dây dài đi lên qua bức tường rồi vắt ngang mái nhà. Sợi dây chạy ra tới cột cờ phía trên cửa bảo tàng.

For eleven years the flag had risen halfway and then stopped. Nobody at the museum knew why. Abena always gave the wall two soft knocks and said good morning to the flag in her head. Then she went back to her counter.

Suốt mười một năm, lá cờ chỉ lên được nửa chừng rồi dừng lại. Không ai ở bảo tàng biết vì sao. Abena luôn gõ nhẹ hai cái vào tường và chào lá cờ trong đầu. Rồi cô quay lại quầy của mình.

She liked her routine. She liked the smell of floor polish and the quiet before the first visitors came. She liked the long rows of empty hooks, waiting for coats.

Cô thích thói quen của mình. Cô thích mùi sáp lau sàn và sự yên tĩnh trước khi những du khách đầu tiên đến. Cô thích những hàng móc áo trống dài đang chờ áo khoác.

On a Monday in March, somebody tapped on the counter. It was ten past eight, and the museum was still closed. Abena had not turned the wheel yet. She looked up from her list of school visits, annoyed with herself.

Vào một sáng thứ Hai tháng Ba, có ai đó gõ lên quầy. Lúc ấy là tám giờ mười, và bảo tàng vẫn chưa mở cửa. Abena chưa xoay bánh xe. Cô ngước lên khỏi danh sách các chuyến tham quan của trường học, tự bực mình với bản thân.

A tall man stood there with a canvas bag on his shoulder. He held a coil of thin rope in one hand. He looked friendly and slightly unsure of himself.

Một người đàn ông cao lớn đứng đó, vai đeo chiếc túi vải bạt. Một tay anh cầm cuộn dây mảnh. Anh trông thân thiện và hơi thiếu tự tin.

"Sorry to bother you," he said. "I know you are not open yet. Is this where the flag cord comes into the building?"

"Xin lỗi đã làm phiền cô," anh nói. "Tôi biết bên cô chưa mở cửa. Có phải dây kéo cờ đi vào tòa nhà ở chỗ này không?"

Abena stared at him. "How do you know about the cord?"

Abena nhìn anh chằm chằm. "Sao anh biết về sợi dây?"

"I work across the road," he said. "I mend sails and tents. My workshop window looks straight at your roof."

"Tôi làm việc bên kia đường," anh nói. "Tôi sửa buồm và lều. Cửa sổ xưởng của tôi nhìn thẳng vào mái nhà cô."

"Every morning your flag goes up halfway and stops. I have seen it a thousand times. Today I finally decided to come over."

"Mỗi sáng lá cờ của cô lên nửa chừng rồi dừng lại. Tôi đã thấy cả nghìn lần. Hôm nay cuối cùng tôi quyết định sang đây."

"It has done that for eleven years," Abena said.

"Nó đã như vậy mười một năm rồi," Abena nói.

The man laughed. "Then I am very late. My name is Anand. May I look at it?"

Người đàn ông bật cười. "Vậy là tôi chậm quá rồi. Tôi tên là Anand. Tôi xem nó được không?"

"The wheel belongs to the building," Abena said. "The director says nobody may touch it. It is on a list of old things."

"Chiếc bánh xe thuộc về tòa nhà," Abena nói. "Giám đốc bảo không ai được chạm vào nó. Nó nằm trong danh sách đồ cổ."

"I will not touch the wheel," said Anand. "I only want to look at the roof. If I am wrong, I will go away and never mention the flag again."

"Tôi sẽ không chạm vào bánh xe," Anand nói. "Tôi chỉ muốn xem mái nhà. Nếu tôi sai, tôi sẽ đi và không bao giờ nhắc đến lá cờ nữa."

Abena thought about it. She did not usually say yes to strangers with rope. But he sounded honest, and eleven years was a long time to knock on a wall.

Abena suy nghĩ. Cô thường không đồng ý với người lạ mang theo dây thừng. Nhưng anh nghe có vẻ thành thật, và mười một năm là một khoảng thời gian dài để gõ vào một bức tường.

She phoned the director's office. An assistant listened, sighed, and said the caretaker could take Anand up, if Anand signed a paper first.

Cô gọi điện đến văn phòng giám đốc. Một trợ lý lắng nghe, thở dài, rồi nói rằng người trông coi có thể đưa Anand lên, nếu Anand ký một tờ giấy trước.

Anand signed it. Then they found the caretaker, a man with a bad knee, drinking his coffee.

Anand ký. Rồi họ đi tìm người trông coi, một người đàn ông có cái đầu gối đau, đang uống cà phê.

The caretaker looked at the stairs, then at his knee, then at Abena. "You go with him," he said, and gave her a ring of keys. "You know that wheel better than anyone. Bring the keys back."

Người trông coi nhìn cầu thang, rồi nhìn đầu gối mình, rồi nhìn Abena. "Cô đi với anh ta," ông nói, và đưa cho cô một chùm chìa khóa. "Cô hiểu chiếc bánh xe đó hơn bất kỳ ai. Nhớ mang chìa khóa trả lại."

So Abena climbed the narrow stairs behind a stranger, which she had never done before. The last door opened onto a flat roof with a low wall around it. The flagpole stood at the far end, thin and dark against the pale sky.

Thế là Abena leo cầu thang hẹp theo sau một người lạ, điều mà cô chưa từng làm. Cánh cửa cuối cùng mở ra một mái bằng có bức tường thấp bao quanh. Cột cờ đứng ở phía xa, mảnh và sẫm trên nền trời nhạt.

Anand knelt at the base of the pole. "Come and see," he said.

Anand quỳ xuống chân cột. "Lại đây xem," anh nói.

The cord crossed the roof and turned a corner over a small wooden pulley. Then it climbed the pole. A long crack split the wood down the middle.

Sợi dây băng qua mái nhà và vòng qua một góc trên một ròng rọc gỗ nhỏ. Rồi nó leo lên cột. Một vết nứt dài chẻ đôi thớ gỗ.

"There is your problem," Anand said. "The wheel in your cloakroom is fine. This pulley is old and soft."

"Đây là vấn đề của cô," Anand nói. "Chiếc bánh xe trong phòng giữ áo vẫn tốt. Cái ròng rọc này cũ và mềm."

He pulled gently on the cord, and a fat knot slid into view. "Somebody joined two pieces of cord here and tied them together. When the knot reaches the crack, it catches. Then everything stops."

Anh kéo nhẹ sợi dây, và một nút thắt to chậm rãi hiện ra. "Có ai đó đã nối hai đoạn dây ở đây và buộc chúng lại với nhau. Khi nút thắt tới chỗ vết nứt, nó bị kẹt. Rồi mọi thứ dừng lại."

"Somebody in a hurry," Abena said.

"Có ai đó đang vội," Abena nói.

"Somebody in a hurry, eleven years ago," Anand agreed. "If you force the knot through, the wood will split. Please leave the flag down today."

"Có ai đó đang vội, cách đây mười một năm," Anand đồng ý. "Nếu cô ép nút thắt đi qua, gỗ sẽ nứt toác. Xin hãy để cờ xuống hôm nay."

"Can you fix it?" she asked.

"Anh sửa được không?" cô hỏi.

He shook his head. "I need a small metal pulley, and I do not have one. But I know a man with a lathe. If I ask politely, he will make me a brass wheel. It will take two days."

Anh lắc đầu. "Tôi cần một ròng rọc kim loại nhỏ, mà tôi không có. Nhưng tôi biết một người có máy tiện. Nếu tôi nhờ lịch sự, ông ấy sẽ làm cho tôi một bánh xe bằng đồng thau. Mất hai ngày."

Abena looked at the bare pole. She remembered the photographs in the entrance hall, where the flag stood proudly at the very top.

Abena nhìn cột cờ trống trơn. Cô nhớ những bức ảnh ở sảnh vào, nơi lá cờ đứng kiêu hãnh ngay trên đỉnh.

"Two days is nothing," she said. "I have waited eleven years."

"Hai ngày thì có là gì," cô nói. "Tôi đã đợi mười một năm rồi."

The museum opened at half past nine, and the first problem arrived at once. A boy in a school group pointed through the glass door. "Why is there no flag?"

Bảo tàng mở cửa lúc chín giờ rưỡi, và vấn đề đầu tiên xuất hiện ngay lập tức. Một cậu bé trong đoàn học sinh chỉ qua cửa kính. "Sao không có cờ ạ?"

"It is on holiday," said Abena. The boy accepted this immediately. His teacher did not look so sure.

"Nó đang đi nghỉ," Abena nói. Cậu bé chấp nhận điều này ngay. Cô giáo của cậu thì trông không chắc lắm.

All morning, coats came across her counter, thirty and then forty more. Abena hung each one on a hook and handed out numbered tokens. She loved the rhythm of the work. But that day she kept glancing at the glass door. The man with the rope might walk back through it.

Suốt buổi sáng, áo khoác lần lượt qua quầy của cô, ba mươi rồi bốn mươi chiếc nữa. Abena treo từng chiếc lên móc và phát những thẻ số. Cô yêu nhịp điệu của công việc. Nhưng hôm ấy cô cứ liếc về phía cửa kính. Người đàn ông mang dây thừng có thể sẽ quay lại qua đó.

On Tuesday, Anand did not come. At eight o'clock Abena put her hand on the wheel out of habit, then took it away again. The cloakroom was as quiet as always. For some reason, the quiet no longer felt comfortable.

Hôm thứ Ba, Anand không đến. Lúc tám giờ Abena đặt tay lên bánh xe theo thói quen, rồi lại bỏ ra. Phòng giữ áo vẫn yên tĩnh như mọi khi. Không hiểu vì sao, sự yên tĩnh ấy không còn dễ chịu nữa.

On Wednesday morning, he did not come either. She told herself that this was normal. People had jobs. Brass wheels were difficult to make. She checked the clock eleven times before lunch.

Sáng thứ Tư, anh cũng không đến. Cô tự nhủ rằng điều đó bình thường. Người ta còn có công việc. Bánh xe đồng thau rất khó làm. Cô nhìn đồng hồ mười một lần trước bữa trưa.

He walked in at closing time, when the last visitors were leaving. There was a dark smudge on his cheek, and he held something wrapped in a cloth.

Anh bước vào lúc đóng cửa, khi những du khách cuối cùng đang ra về. Có một vệt bẩn sẫm trên má anh, và anh cầm thứ gì đó gói trong một mảnh vải.

"I am sorry," he said. "My friend had to start again twice. The first wheel was not round enough."

"Tôi xin lỗi," anh nói. "Bạn tôi phải làm lại hai lần. Chiếc bánh xe đầu không đủ tròn."

"Is it round now?" Abena asked.

"Giờ nó tròn chưa?" Abena hỏi.

"Perfectly round." Anand opened the cloth. The little brass wheel shone in his hand. "I also brought a new cord. I will weave the ends together instead of tying a knot. Then nothing can catch."

"Tròn hoàn hảo." Anand mở mảnh vải ra. Chiếc bánh xe đồng thau nhỏ sáng lấp lánh trong tay anh. "Tôi cũng mang theo một sợi dây mới. Tôi sẽ bện hai đầu lại với nhau thay vì thắt nút. Như vậy sẽ không còn gì để kẹt."

The caretaker had already gone home, so Abena took the keys herself. They climbed the stairs together in the half dark. She held the lamp while Anand worked. Their fingers touched once when he passed her the old pulley.

Người trông coi đã về nhà, nên Abena tự cầm chìa khóa. Họ cùng leo cầu thang trong ánh sáng nhá nhem. Cô cầm đèn trong khi Anand làm việc. Ngón tay họ chạm nhau một lần khi anh đưa cho cô chiếc ròng rọc cũ.

He set the brass wheel in its place. Then he joined the cord with a smooth, thick weave of strands. She could not follow it with her eyes. His hands were careful and quick, like the hands of a surgeon.

Anh đặt bánh xe đồng thau vào chỗ của nó. Rồi anh nối sợi dây bằng một mối bện trơn, dày từ các tao dây. Cô không thể theo kịp bằng mắt. Đôi tay anh cẩn thận và nhanh, như tay một bác sĩ phẫu thuật.

"Where did you learn to do that?" she asked.

"Anh học làm việc đó ở đâu vậy?" cô hỏi.

"On boats," he said. "My father repaired sails. Now I live in a town with no harbour, and I mend tents." He smiled. "Somebody has to look after the things that lift."

"Trên những con thuyền," anh nói. "Cha tôi sửa buồm. Giờ tôi sống ở một thị trấn không có bến cảng, và tôi vá lều." Anh mỉm cười. "Phải có ai đó chăm sóc những thứ nâng mọi vật lên."

At last he stood up and wiped his hands on his trousers. "Go downstairs," he said. "Turn the wheel slowly. I will stay here and watch the pulley."

Cuối cùng anh đứng dậy và lau tay vào quần. "Cô xuống tầng đi," anh nói. "Xoay bánh xe thật chậm. Tôi sẽ ở lại đây xem ròng rọc."

Abena went down through the empty museum. The cloakroom was dim and smelled of polish. The hooks stood in their rows like a small, quiet crowd. She put both hands on the brass wheel and turned.

Abena đi xuống qua bảo tàng vắng lặng. Phòng giữ áo tối mờ và thoang thoảng mùi sáp. Những chiếc móc đứng thành hàng như một đám đông nhỏ, yên lặng. Cô đặt cả hai tay lên bánh xe đồng thau và xoay.

It moved easily, with a soft click at every tooth. She turned, and turned, and kept turning. She waited for the stop that had come every morning for eleven years. It did not come.

Nó chuyển động dễ dàng, với một tiếng tách nhẹ ở mỗi răng cưa. Cô xoay, xoay mãi, và vẫn tiếp tục xoay. Cô chờ cái điểm dừng đã đến mỗi sáng suốt mười một năm. Nó không đến.

Then the wheel gave a small jump and held firm by itself. Abena stood very still.

Rồi bánh xe giật nhẹ một cái và tự giữ chặt. Abena đứng rất yên.

She walked out through the glass doors and onto the front steps. The street lamps had just come on. A minute later, Anand appeared beside her, breathing hard from the stairs.

Cô bước ra qua cửa kính và đến bậc thềm phía trước. Đèn đường vừa bật sáng. Một phút sau, Anand xuất hiện bên cạnh cô, thở dốc vì leo cầu thang.

High above the door, the flag hung at the very top of the pole. It was fully open for the first time in eleven years.

Cao trên cánh cửa, lá cờ treo ngay trên đỉnh cột. Lần đầu tiên sau mười một năm, nó mở ra hoàn toàn.

Neither of them spoke. His shoulder was close to hers. Above them the cord hummed softly against the new brass wheel. The flag moved a little in the dark, as if it were breathing.

Không ai trong họ nói gì. Vai anh ở gần vai cô. Phía trên họ, sợi dây khẽ ngân vang trên chiếc bánh xe đồng thau mới. Lá cờ khẽ lay động trong bóng tối, như thể đang thở.