A Voice for the Canteen

The loudspeaker in the moon-base canteen has not said a clear word for three years. It mumbles, and everybody pretends to understand.

Chiếc loa trong căng-tin căn cứ Mặt Trăng đã ba năm không nói được một từ rõ ràng nào. Nó lầm bầm, và ai cũng giả vờ là hiểu.

Asha runs the canteen. Every morning she stands behind the long steel counter and listens to the speaker explain the day's menu. It sounds like a sleepy person talking under a blanket.

Asha điều hành căng-tin. Mỗi sáng cô đứng sau quầy thép dài và nghe chiếc loa giải thích thực đơn trong ngày. Nó nghe như một người buồn ngủ đang nói dưới lớp chăn.

"Today we have noodles, mm, beans, and, mm-hm, extra rice," the speaker says.

"Hôm nay có mì, ừm, đậu, và, ừm-hừm, thêm cơm," chiếc loa nói.

"Extra what?" asks a technician at the front of the line.

"Thêm gì cơ?" một kỹ thuật viên ở đầu hàng hỏi.

"Extra rice," Asha says. "It always means rice."

"Thêm cơm," Asha nói. "Lúc nào nó nói vậy cũng là cơm."

By ten o'clock, Aziz arrives to eat his second breakfast. He is the base's repair technician, and he carries a small metal toolbox everywhere, even to meals. He sits at the end of the counter and puts a printed form in front of her.

Đến mười giờ, Aziz đến ăn bữa sáng thứ hai. Anh là kỹ thuật viên sửa chữa của căn cứ, và anh mang theo một hộp dụng cụ kim loại nhỏ ở mọi nơi, kể cả khi ăn. Anh ngồi ở cuối quầy và đặt một tờ đơn in trước mặt cô.

"The supply capsule leaves Earth tomorrow at eight o'clock," he says. "The commander has given us one free slot for the canteen. We must send our order before tonight's meal."

"Tàu tiếp tế rời Trái Đất vào tám giờ ngày mai," anh nói. "Chỉ huy cho chúng ta một suất trống cho căng-tin. Phải gửi đơn đặt hàng trước bữa tối nay."

Asha reads the form. It has two boxes, and only one can be ticked.

Asha đọc tờ đơn. Nó có hai ô, và chỉ được đánh dấu một.

"Box one is a new speaker unit with a clear voice," she says. "Box two is a tray of real soil and four hundred seeds."

"Ô một là một bộ loa mới có giọng rõ," cô nói. "Ô hai là một khay đất thật và bốn trăm hạt giống."

"Basil, mint and peppers," Aziz says, and his eyes shine. "Fresh leaves in a month. Do you remember what a fresh leaf smells like?"

"Húng quế, bạc hà và ớt," Aziz nói, mắt sáng lên. "Cô còn nhớ mùi một chiếc lá tươi như thế nào không? Chỉ một tháng nữa là có lá tươi."

"Of course I do. I am a cook." Asha folds her arms. "But I also remember what I did on Monday. I told sixty people that the noodle line was closed. Half of them heard that the moon was closed."

"Tất nhiên là nhớ. Tôi là đầu bếp mà." Asha khoanh tay. "Nhưng tôi cũng nhớ hôm thứ Hai tôi đã làm gì. Tôi bảo sáu mươi người là hàng mì đóng cửa. Một nửa trong số họ nghe là Mặt Trăng đóng cửa."

Aziz laughs. "That was funny."

Aziz bật cười. "Vui đấy chứ."

"It was not funny when they all went to the airlock."

"Không vui khi tất cả họ chạy tới cửa khóa khí."

"The speaker is old," he says, "but it works. I have opened it three times. The wires are fine, the chip is fine, and the voice board is fine. It mumbles because it wants to mumble."

"Cái loa cũ rồi," anh nói, "nhưng nó vẫn chạy. Tôi đã mở nó ra ba lần. Dây không hỏng, chip không hỏng, bo mạch giọng nói cũng không hỏng. Nó lầm bầm vì nó muốn lầm bầm."

"A machine cannot want things."

"Máy móc không thể muốn gì cả."

"On this base, I am not sure." Aziz lowers his voice. "The old crew say the first cook talked to that speaker every night. They say it learned to whisper from her."

"Trên căn cứ này, tôi không chắc." Aziz hạ giọng. "Những người trong đội cũ kể rằng đầu bếp đầu tiên đã nói chuyện với chiếc loa đó mỗi đêm. Họ bảo nó học thì thầm từ bà ấy."

"That is a story for new arrivals," Asha says, but she smiles anyway.

"Đó là chuyện kể cho người mới đến," Asha nói, nhưng cô vẫn mỉm cười.

He puts a finger on the form. "I vote for the garden. Both choices are good, so we should pick the one that makes us happy."

Anh đặt một ngón tay lên tờ đơn. "Tôi bỏ phiếu cho khu vườn. Cả hai lựa chọn đều tốt, nên ta nên chọn cái khiến mình vui."

Asha thinks about that for a long moment. She likes the idea of green leaves in the grey canteen. She likes it so much that she feels almost guilty.

Asha suy nghĩ về điều đó một lúc lâu. Cô thích ý tưởng có lá xanh trong căng-tin xám xịt. Cô thích đến mức thấy gần như có lỗi.

"I will decide before the evening meal," she says. "Give me one day to check something."

"Tôi sẽ quyết định trước bữa tối," cô nói. "Cho tôi một ngày để kiểm tra một việc."

All afternoon, she watches the speaker. At two o'clock it mumbles that the library will close early. At three it announces a movie night, but nobody understands which movie. At four, it says something about the water recycler, and a worried engineer runs out of the room. Asha writes each mistake on a paper napkin and puts the napkins in her apron pocket. By five, she has eleven.

Cả buổi chiều, cô quan sát chiếc loa. Lúc hai giờ, nó lầm bầm rằng thư viện sẽ đóng cửa sớm. Lúc ba giờ, nó thông báo một đêm chiếu phim, nhưng không ai hiểu phim nào. Lúc bốn giờ, nó nói gì đó về máy tái chế nước, và một kỹ sư lo lắng chạy ra khỏi phòng. Asha ghi từng lỗi lên một chiếc khăn giấy và bỏ khăn vào túi tạp dề. Đến năm giờ, cô có mười một chiếc.

At six thirty, the commander's voice arrives on the wall screen with a short message. "Corridor C will close at seven for filter repair. Please use Corridor A. Thank you."

Lúc sáu giờ ba mươi, giọng của chỉ huy xuất hiện trên màn hình tường với một thông điệp ngắn. "Hành lang C sẽ đóng lúc bảy giờ để sửa bộ lọc. Xin hãy dùng Hành lang A. Cảm ơn."

Asha nods to herself. Then she presses the speaker button and reads the message into the microphone. She speaks slowly and clearly. She wants to see what the speaker does with it.

Asha gật đầu với chính mình. Rồi cô bấm nút loa và đọc thông điệp vào micro. Cô nói chậm và rõ. Cô muốn xem chiếc loa sẽ làm gì với nó.

The old speaker clears its throat with a soft crackle. "Corridor, mm-mm, closes at, mm, seven. Please use, mm, see."

Chiếc loa cũ hắng giọng bằng một tiếng lách tách nhẹ. "Hành lang, ừm-ừm, đóng lúc, ừm, bảy giờ. Xin hãy dùng, ừm, xê."

"Please use what?" asks a young man by the door. "Corridor C?"

"Xin hãy dùng gì?" một chàng trai trẻ bên cửa hỏi. "Hành lang C à?"

"I think it said C," says a woman beside him.

"Tôi nghĩ nó nói C," một người phụ nữ bên cạnh nói.

By seven, twenty people stand in front of the sealed door of Corridor C. They hold their trays and look confused. Some of them have been walking for ten minutes. A technician arrives late to the filter repair because nobody told him it had started. Aziz hurries into the canteen with his toolbox, out of breath, and finds Asha standing by the counter.

Đến bảy giờ, hai mươi người đứng trước cánh cửa đã niêm phong của Hành lang C. Họ cầm khay và trông bối rối. Một vài người đã đi bộ mười phút. Một kỹ thuật viên đến muộn buổi sửa bộ lọc vì không ai báo là nó đã bắt đầu. Aziz vội vã chạy vào căng-tin với hộp dụng cụ, hụt hơi, và thấy Asha đang đứng cạnh quầy.

"Did you do this on purpose?" he asks.

"Cô cố tình làm vậy à?" anh hỏi.

"I read the message exactly as it was written," Asha says. "Look at the line. They are tired and hungry, and some of them are standing at a closed door. Today it was only a filter. What if tomorrow it is something serious?"

"Tôi đọc thông điệp đúng như nó được viết," Asha nói. "Nhìn hàng người kia đi. Họ mệt và đói, và một số đang đứng trước một cánh cửa đóng. Hôm nay chỉ là một cái bộ lọc. Nếu ngày mai là chuyện nghiêm trọng thì sao?"

Aziz looks at the crowd. A little girl, the commander's daughter, pulls at her mother's sleeve and asks which way they should go. Nobody can answer her.

Aziz nhìn đám đông. Một cô bé, con gái của chỉ huy, kéo tay áo mẹ và hỏi họ nên đi đường nào. Không ai trả lời được.

"I see," he says quietly.

"Tôi hiểu rồi," anh nói khẽ.

"We can plant seeds next month," Asha says. "A voice that people can understand cannot wait. If the garden is good now, it will still be good later. But if somebody mishears an emergency tonight, nothing will be good."

"Chúng ta có thể gieo hạt vào tháng sau," Asha nói. "Một giọng nói mà mọi người hiểu được thì không thể chờ. Nếu khu vườn tốt bây giờ, thì nó vẫn sẽ tốt sau này. Nhưng nếu tối nay ai đó nghe nhầm một tình huống khẩn cấp, thì sẽ chẳng còn gì tốt cả."

She tears the form from the clipboard and ticks box one. Then she signs her name, and Aziz signs under it. At seven fifty-five, he walks to the commander's office and drops the paper into the order slot.

Cô xé tờ đơn khỏi bảng kẹp và đánh dấu ô một. Rồi cô ký tên, và Aziz ký dưới cô. Lúc bảy giờ năm mươi lăm, anh đi đến văn phòng chỉ huy và thả tờ giấy vào khe nhận đơn.

"Next month, the seeds are mine," he says when he returns.

"Tháng sau, hạt giống là của tôi," anh nói khi quay lại.

"Next month, the soil is yours," Asha agrees. "And I will cook with the first leaf."

"Tháng sau, đất là của anh," Asha đồng ý. "Và tôi sẽ nấu ăn với chiếc lá đầu tiên."

The capsule arrives nine days later. The new speaker comes in a white box, wrapped in soft foam. It is smaller than Asha expects, with a silver front and one round blue light. Aziz takes the old speaker off the wall and puts the new one in its place. His hands move slowly, almost kindly.

Tàu tiếp tế đến chín ngày sau. Chiếc loa mới nằm trong một chiếc hộp trắng, được bọc bằng xốp mềm. Nó nhỏ hơn Asha tưởng, mặt trước màu bạc và có một đèn xanh tròn. Aziz tháo chiếc loa cũ khỏi tường và lắp chiếc mới vào chỗ của nó. Tay anh di chuyển chậm rãi, gần như trìu mến.

When he plugs it in, the room goes quiet. Everyone looks at the wall.

Khi anh cắm điện, cả phòng im lặng. Mọi người nhìn lên tường.

"Good evening," says the new speaker, in a clear, bright voice. "Tonight the canteen is serving noodles, beans and extra rice."

"Chào buổi tối," chiếc loa mới nói, bằng giọng trong trẻo, tươi sáng. "Tối nay căng-tin phục vụ mì, đậu và thêm cơm."

The whole room cheers. Someone throws a napkin into the air, and the commander's daughter claps both hands. Asha laughs so hard that she has to hold on to the counter.

Cả phòng reo hò. Ai đó tung một chiếc khăn giấy lên không trung, và con gái của chỉ huy vỗ cả hai tay. Asha cười đến mức phải bám vào quầy.

Late that night, after the last tray is washed, Asha walks through the empty canteen. Aziz has put the old speaker in a box on the storage shelf, with a blanket around it. She turns off the lights and stops at the door.

Khuya hôm đó, sau khi khay cuối cùng được rửa xong, Asha đi qua căng-tin vắng. Aziz đã đặt chiếc loa cũ vào một chiếc hộp trên kệ kho, quấn quanh nó một tấm chăn. Cô tắt đèn và dừng lại ở cửa.

Behind her, the box makes a tiny sound. She looks over her shoulder. The blanket moves a little, as if somebody is breathing under it.

Sau lưng cô, chiếc hộp phát ra một âm thanh nhỏ xíu. Cô ngoái đầu nhìn. Tấm chăn hơi động đậy, như thể ai đó đang thở bên dưới.

Then, for the first time in three years, the old speaker says one word clearly.

Rồi, lần đầu tiên sau ba năm, chiếc loa cũ nói một từ thật rõ ràng.

"Wait."

"Đợi đã."