The Spare Oar at Ninth Lock

Rhoda had kept Ninth Lock for nine years. In that time, she had never lost a boat. She knew every stone of the old chamber and every turn of the brass wheel. Most of all, she knew the river, which hummed under her floor at night like a sleeping cat.

Rhoda đã trông coi Âu Thuyền Thứ Chín được chín năm. Trong thời gian đó, bà chưa bao giờ làm mất một chiếc thuyền. Bà biết từng viên đá của buồng âu cũ và từng vòng quay của bánh xe đồng thau. Hơn hết, bà biết dòng sông, thứ ngân nga dưới sàn nhà bà ban đêm như một con mèo đang ngủ.

Above the lock, the Slow River ran quietly through the fields. Below it, the water changed. Past the last gate lay the Dark Reach, a wide black stretch that had no bottom. Ordinary oars sank in the Reach, or they snapped like dry twigs. Only boats with the right kind of wood could cross it.

Phía trên âu thuyền, Dòng Sông Chậm lặng lẽ chảy qua những cánh đồng. Phía dưới, dòng nước đổi khác. Qua cánh cổng cuối cùng là Vùng Nước Tối, một dải nước rộng đen kịt không có đáy. Mái chèo thường chìm trong Vùng Nước ấy, hoặc gãy như cành khô. Chỉ những chiếc thuyền làm bằng đúng loại gỗ mới băng qua được.

One evening, a narrow boat slid into the chamber. A tall man stood at the back, holding a pale paddle. A second oar, just as pale and much longer, lay along the bottom of the boat.

Một buổi tối, một chiếc thuyền hẹp lướt vào buồng âu. Một người đàn ông cao đứng ở đuôi thuyền, tay cầm một mái chèo nhạt màu. Một mái chèo thứ hai, cũng nhạt màu và dài hơn nhiều, nằm dọc đáy thuyền.

"Good evening, keeper," he said. "My name is Vasco. I need to cross the Reach tonight."

"Chào buổi tối, người gác âu," ông nói. "Tôi tên là Vasco. Tối nay tôi cần qua Vùng Nước Tối."

"Then I will lower you," Rhoda said. "But nobody has come back from the far shore in years."

"Vậy tôi sẽ hạ nước cho ông," Rhoda nói. "Nhưng đã nhiều năm không ai quay về từ bờ bên kia."

"I know." Vasco lifted the long oar and held it out to her. "This is a spare, cut from river-ash. It has a twin, and twins pull toward each other."

"Tôi biết." Vasco nhấc mái chèo dài lên và chìa nó cho bà. "Đây là mái chèo dự phòng, đẽo từ gỗ tần bì sông. Nó có một người anh em song sinh, và những kẻ song sinh luôn kéo về phía nhau."

"Your paddle is its twin?" Rhoda asked.

"Mái chèo của ông là song sinh của nó sao?" Rhoda hỏi.

"Yes. As long as this oar hangs in your lock, my paddle will always pull me home."

"Vâng. Chừng nào mái chèo này còn treo trong âu thuyền của bà, mái chèo của tôi sẽ luôn kéo tôi về nhà."

"Then why not carry both with you?"

"Vậy sao ông không mang cả hai theo?"

"The Reach pulls too hard for two oars, and I have only two hands." He looked at her steadily. "But if anyone takes the spare away, I will lose my way back. Promise me that nobody will take it from this lock. Not for gold, and not for a good reason."

"Vùng Nước Tối kéo quá mạnh cho hai mái chèo, và tôi chỉ có hai tay." Ông nhìn bà không rời mắt. "Nhưng nếu ai lấy mất cái dự phòng, tôi sẽ mất đường về. Hãy hứa với tôi rằng sẽ không ai lấy nó khỏi âu thuyền này. Không vì vàng, và cũng không vì một lý do chính đáng."

Rhoda thought for a moment. She had never broken her word to anyone on the river. "I promise," she said. "No one will take it from this lock."

Rhoda suy nghĩ một lúc. Bà chưa bao giờ thất hứa với ai trên sông. "Tôi hứa," bà nói. "Sẽ không ai lấy nó khỏi âu thuyền này."

Vasco smiled. Rhoda lowered the water and opened the lower gate. Then she watched his lamp shrink in the dark until the Reach swallowed it.

Vasco mỉm cười. Rhoda hạ mực nước và mở cổng dưới. Rồi bà nhìn ngọn đèn của ông nhỏ dần trong bóng tối cho đến khi Vùng Nước Tối nuốt chửng nó.

She hung the oar on a hook above her stove. At night, it hummed softly, as if it were listening for something far away. After a few days, she found that she was listening too.

Bà treo mái chèo lên một cái móc phía trên bếp lò. Ban đêm, nó ngân khẽ, như đang lắng nghe điều gì đó rất xa. Sau vài ngày, bà nhận ra mình cũng đang lắng nghe.

On the sixth day, a trader came through with a barge full of lamp oil. He saw the oar through the window and stopped talking in the middle of a sentence.

Đến ngày thứ sáu, một thương nhân đi qua với chiếc sà lan đầy dầu đèn. Ông nhìn thấy mái chèo qua cửa sổ và ngừng nói giữa chừng một câu.

"That is fine wood," he said at last. "I would pay ten silver coins for it."

"Gỗ đẹp thật," cuối cùng ông nói. "Tôi sẽ trả mười đồng bạc cho nó."

"It is not for sale," Rhoda said.

"Nó không bán," Rhoda nói.

"Twenty, then. Thirty."

"Vậy hai mươi. Ba mươi."

"It is not mine to sell." She closed the window, and he left with a puzzled face.

"Nó không phải của tôi để bán." Bà đóng cửa sổ, và ông bỏ đi với gương mặt khó hiểu.

Twenty days passed. The moon grew full, and Vasco did not come back. Every morning, Rhoda polished the oar and told it the small news of the river. She told herself that a promise does not get lighter just because it gets longer.

Hai mươi ngày trôi qua. Trăng tròn dần, và Vasco không quay lại. Mỗi sáng, Rhoda đánh bóng mái chèo và kể cho nó nghe những tin nhỏ của dòng sông. Bà tự nhủ rằng một lời hứa không nhẹ đi chỉ vì nó kéo dài hơn.

On the twenty-fourth night, a thin cry drifted up from the water below the lock. Rhoda grabbed her lantern and ran to the wall. Far out on the Reach, a wide flat ferry turned slowly in the dark. It was the wedding ferry from Upper Mill. Its long pole had snapped on the weir. Now the Reach was pulling it away from the shore.

Đêm thứ hai mươi tư, một tiếng kêu mỏng manh vọng lên từ mặt nước phía dưới âu thuyền. Rhoda chộp lấy chiếc đèn lồng và chạy tới bờ tường. Xa ngoài Vùng Nước Tối, một chiếc phà rộng và phẳng đang xoay chậm trong bóng tối. Đó là chiếc phà cưới từ Cối Xay Thượng. Cây sào dài của nó đã gãy ở đập. Giờ Vùng Nước Tối đang kéo nó ra xa bờ.

Within minutes, half the village stood on the bank. Everyone spoke at once.

Trong vài phút, nửa dân làng đã đứng trên bờ. Ai cũng nói cùng lúc.

"They have no oars!" a fisherman shouted. "Ours would break in the Reach!"

"Họ không có mái chèo!" một người đánh cá hét. "Mái chèo của chúng ta sẽ gãy trong Vùng Nước Tối!"

"Your pale oar!" a woman cried. "Lend it to a rower, keeper. Please!"

"Mái chèo nhạt màu của bà!" một người phụ nữ kêu lên. "Cho một người chèo mượn đi, người gác âu. Làm ơn!"

Rhoda stood very still. Behind her, in the lock house, the oar hummed so loudly that the cups rattled on their shelf. She had given her word. If she sent the oar away, Vasco might never find his way home. If she kept it on the hook, a dozen people would drift into the dark. Both choices felt like a door closing.

Rhoda đứng im bất động. Phía sau bà, trong nhà gác âu, mái chèo ngân to đến nỗi những chiếc cốc lạch cạch trên kệ. Bà đã hứa. Nếu bà đưa mái chèo đi, Vasco có thể không bao giờ tìm được đường về. Nếu bà để nó trên móc, hàng chục người sẽ trôi vào bóng tối. Cả hai lựa chọn đều như một cánh cửa đang đóng lại.

Then she remembered his exact words. He had not asked her to guard the oar like a treasure. He had asked her to make sure that nobody took it from the lock. To take a thing means to lose your hold on it.

Rồi bà nhớ lại chính xác lời ông. Ông đã không yêu cầu bà canh giữ mái chèo như một báu vật. Ông yêu cầu bà bảo đảm rằng không ai lấy nó khỏi âu thuyền. Lấy một thứ nghĩa là mất quyền giữ nó.

"Nobody will take it," she said aloud. "But a keeper may carry it."

"Sẽ không ai lấy nó," bà nói thành tiếng. "Nhưng người gác âu có thể mang nó đi."

She ran inside and lifted the oar from its hook. The wood felt warm, like a hand. "You are not being taken," she told it. "I am carrying you. I hope Vasco will see the difference."

Bà chạy vào trong và nhấc mái chèo khỏi móc. Gỗ ấm áp, như một bàn tay. "Mày không bị lấy đi," bà nói với nó. "Tao đang mang mày. Tao hy vọng Vasco sẽ thấy sự khác biệt."

The fisherman reached out. "Give it to me. I am the strongest rower here."

Người đánh cá chìa tay ra. "Đưa nó cho tôi. Tôi là người chèo khỏe nhất ở đây."

"No." Rhoda pulled the oar against her chest. "It stays in my hands the whole time. Tie this rope to the bollard and let it out as I go."

"Không." Rhoda ép mái chèo vào ngực. "Nó ở trong tay tôi suốt thời gian đó. Buộc sợi dây này vào cột neo và thả dần khi tôi đi."

She jumped into the small skiff that she used for repairs and pushed off. The water of the Reach felt like thick black glass. She set the oar over the stern and sculled the way river people do. The pale wood did not sink, and it did not snap. Each stroke left a faint silver ring on the surface, and the black water held firm beneath her.

Bà nhảy vào chiếc xuồng nhỏ bà dùng để sửa chữa và đẩy ra. Nước của Vùng Nước Tối như thủy tinh đen đặc. Bà đặt mái chèo qua đuôi xuồng và chèo một mái theo kiểu của người sông nước. Gỗ nhạt màu không chìm, cũng không gãy. Mỗi nhát chèo để lại một vòng bạc mờ trên mặt nước, và dòng nước đen đứng vững dưới bà.

The ferry came slowly closer. She could see the bride's white sleeves and a child hiding his face in his father's coat. When she was near enough, she threw the end of the rope across the gap.

Chiếc phà chậm rãi tiến lại gần. Bà thấy tay áo trắng của cô dâu và một đứa trẻ giấu mặt vào áo khoác của cha. Khi đã đủ gần, bà ném đầu dây qua khoảng cách.

"Tie it to the post!" she called. "The village will pull, and I will push!"

"Buộc vào cột!" bà gọi. "Dân làng sẽ kéo, và tôi sẽ đẩy!"

Hands caught the rope. On the bank, thirty people leaned back together. The ferry shivered and turned its nose toward the lock. But the Reach was strong, and the rope was stretching thin. Rhoda's arms began to shake. The ferry stopped, and then it started to slide backward again.

Những bàn tay chộp lấy sợi dây. Trên bờ, ba mươi người cùng ngả người ra sau. Chiếc phà rung lên và xoay mũi về phía âu thuyền. Nhưng Vùng Nước Tối rất mạnh, và sợi dây đang căng mỏng dần. Hai tay Rhoda bắt đầu run. Chiếc phà dừng lại, rồi lại bắt đầu trượt ngược ra.

At that moment, a second hum answered her oar from the darkness. It was low and steady, like a deep bell. Rhoda looked up. A small lamp bobbed toward her across the water. Under it she saw a tall figure with a pale paddle.

Đúng lúc đó, một tiếng ngân thứ hai đáp lại mái chèo của bà từ trong bóng tối. Nó trầm và đều, như một hồi chuông sâu. Rhoda nhìn lên. Một ngọn đèn nhỏ bập bềnh về phía bà qua mặt nước. Bên dưới nó, bà thấy một bóng người cao với một mái chèo nhạt màu.

"Keep rowing!" Vasco shouted. "I have been drifting for three weeks, but your oar has pulled me here like a string!"

"Cứ chèo đi!" Vasco hét. "Tôi đã trôi dạt ba tuần, nhưng mái chèo của bà đã kéo tôi đến đây như một sợi dây!"

He pushed his boat beside hers and drove his paddle into the water next to her oar. The two pieces of wood sang together in one clear note. Suddenly the black water went smooth, as if someone had pulled a cloth tight. The ferry swung round and glided toward the lock. The people on the bank fell backward in a laughing heap.

Ông đẩy thuyền mình cạnh thuyền bà và cắm mái chèo xuống nước bên cạnh mái chèo của bà. Hai mảnh gỗ cùng ngân lên một nốt trong trẻo. Bỗng nhiên mặt nước đen trở nên phẳng lặng, như ai đó vừa kéo căng một tấm vải. Chiếc phà xoay vòng và lướt về phía âu thuyền. Những người trên bờ ngã ngửa thành một đống cười vang.

By the time the sky turned grey, the wedding guests were safe on dry stone. Children slept in blankets. The bride thanked Rhoda four times and kissed the oar once, which seemed to embarrass it.

Khi bầu trời chuyển xám, các vị khách dự đám cưới đã an toàn trên nền đá khô. Bọn trẻ ngủ trong những tấm chăn. Cô dâu cảm ơn Rhoda bốn lần và hôn mái chèo một lần, điều dường như làm nó ngượng.

Vasco climbed onto the wall and stood in front of Rhoda. He looked at the pale oar in her hands, and his face became serious.

Vasco trèo lên bờ tường và đứng trước mặt Rhoda. Ông nhìn mái chèo nhạt màu trong tay bà, và gương mặt ông trở nên nghiêm trọng.

"You took it out of the lock," he said quietly.

"Bà đã đưa nó ra khỏi âu thuyền," ông nói khẽ.

"No one took it," Rhoda said. "I carried it, and it never left my hands."

"Không ai lấy nó," Rhoda nói. "Tôi đã mang nó, và nó chưa bao giờ rời khỏi tay tôi."

He stared at her for a long moment. Then he began to laugh, so loudly that the fisherman jumped. "You have kept your promise better than I asked you to," he said.

Ông nhìn chằm chằm bà một lúc lâu. Rồi ông bật cười, to đến nỗi người đánh cá giật mình. "Bà đã giữ lời hứa tốt hơn cả điều tôi yêu cầu," ông nói.

Rhoda carried the oar back to the lock house and hung it on its hook above the stove. Then she picked up her lantern and walked out to the wall. She turned the brass wheel to let his boat in.

Rhoda mang mái chèo trở lại nhà gác âu và treo nó lên móc phía trên bếp lò. Rồi bà cầm đèn lồng và đi ra bờ tường. Bà xoay bánh xe đồng thau để cho thuyền của ông vào.