The First Lettuce on the Moon

Rosa worked in the garden at the moon base. The garden was a big glass room. It was warm and bright inside. Outside, the ground was gray and empty.

Rosa làm việc trong khu vườn ở căn cứ Mặt Trăng. Khu vườn là một căn phòng kính lớn. Bên trong ấm áp và sáng sủa. Bên ngoài, mặt đất xám xịt và trống trải.

Every day Rosa checked her plants. She had tomatoes, beans, and one small row of lettuce. The lettuce was new. It was the first lettuce on the moon.

Ngày nào Rosa cũng kiểm tra cây của mình. Cô có cà chua, đậu và một luống xà lách nhỏ. Xà lách là loại mới. Đó là cây xà lách đầu tiên trên Mặt Trăng.

A boy named Pavel came every morning. He was nine years old. His father worked at the base. So Pavel lived there too. He missed green things from Earth. The base had only gray walls and white lights.

Một cậu bé tên Pavel đến mỗi sáng. Cậu chín tuổi. Bố cậu làm việc ở căn cứ, nên Pavel cũng sống ở đó. Cậu nhớ những thứ màu xanh từ Trái Đất. Căn cứ chỉ có những bức tường xám và đèn trắng.

"Is it ready?" he asked each day.

"Nó chín chưa ạ?" cậu hỏi mỗi ngày.

"Not yet," Rosa said. "Plants are slow."

"Chưa đâu," Rosa nói. "Cây cối lớn chậm lắm."

Pavel looked at the lettuce. It was only the size of his thumb.

Pavel nhìn cây xà lách. Nó chỉ to bằng ngón tay cái của cậu.

One morning, he came very early. He had a small cup of water in his hand. "The lettuce is thirsty," he said.

Một buổi sáng, cậu đến rất sớm. Trong tay cậu có một cốc nước nhỏ. "Cây xà lách khát nước," cậu nói.

"No, it is not," said Rosa. "The machine gives water at six o'clock. Too much water is bad."

"Không đâu," Rosa nói. "Máy sẽ tưới nước lúc sáu giờ. Nhiều nước quá thì không tốt."

Pavel put the cup on the floor. His face was sad. Rosa sat down next to him.

Pavel đặt cái cốc xuống sàn. Mặt cậu buồn thiu. Rosa ngồi xuống cạnh cậu.

"A plant needs three things," she said. "Light, water, and time. We have the first two. Now we wait for the third."

"Một cái cây cần ba thứ," cô nói. "Ánh sáng, nước và thời gian. Chúng ta đã có hai thứ đầu. Giờ chúng ta chờ thứ ba."

"How long?" he asked.

"Bao lâu ạ?" cậu hỏi.

"Twelve days, maybe."

"Có lẽ mười hai ngày."

Pavel took a pen from his pocket. He drew a calendar on his hand. He made twelve small boxes. Each morning he put a cross in one box.

Pavel lấy một cây bút từ túi áo. Cậu vẽ một tờ lịch lên bàn tay mình. Cậu vẽ mười hai ô nhỏ. Mỗi buổi sáng, cậu đánh dấu chéo vào một ô.

On day four, he read a book to the lettuce. Rosa listened from the other side of the room. She did not say anything. She only smiled.

Đến ngày thứ tư, cậu đọc sách cho cây xà lách nghe. Rosa lắng nghe từ phía bên kia căn phòng. Cô không nói gì. Cô chỉ mỉm cười.

On day seven, the leaves were green and wide. A plant from the next row touched them. Pavel took a photo. He sent it to his grandmother on Earth. She wrote back, "Beautiful! Is it real?"

Đến ngày thứ bảy, những chiếc lá đã xanh và rộng. Một cây ở luống bên cạnh chạm vào chúng. Pavel chụp một tấm ảnh. Cậu gửi cho bà của mình trên Trái Đất. Bà nhắn lại: "Đẹp quá! Có thật không?"

"It is real," Pavel said to the screen.

"Thật ạ," Pavel nói với màn hình.

On day ten, the lettuce was big. It was as big as his hand. Pavel stood and looked at it for a long time. He did not talk. He only counted the leaves. There were nine.

Đến ngày thứ mười, cây xà lách đã lớn. Nó to bằng bàn tay cậu. Pavel đứng nhìn nó rất lâu. Cậu không nói gì. Cậu chỉ đếm lá. Có chín chiếc lá.

On day twelve, Rosa came with a knife. She had a white plate. Pavel was already there. He had a clean shirt on.

Đến ngày thứ mười hai, Rosa đến với một con dao. Cô mang theo một cái đĩa trắng. Pavel đã ở đó rồi. Cậu mặc một chiếc áo sạch.

"Today is the day," Rosa said.

"Hôm nay là ngày đó," Rosa nói.

She cut one leaf, and then a second. She washed them in a bowl of water. She put one leaf on the plate. She gave the plate to Pavel.

Cô cắt một chiếc lá, rồi chiếc thứ hai. Cô rửa chúng trong một cái chậu nước. Cô đặt một chiếc lá lên đĩa. Cô đưa cái đĩa cho Pavel.

"You first," she said.

"Em ăn trước đi," cô nói.

Pavel held the leaf up to the light. It was soft and bright green. Then he took a small bite. It made a little sound.

Pavel giơ chiếc lá lên trước ánh sáng. Nó mềm và xanh tươi. Rồi cậu cắn một miếng nhỏ. Nó kêu lên một tiếng khẽ.

"It tastes like rain," he said.

"Nó có vị như mưa," cậu nói.

"Rain?" said Rosa. "You never see rain here."

"Mưa ư?" Rosa nói. "Em đâu có thấy mưa ở đây bao giờ."

"I remember rain," Pavel said. "From Earth. This is the same."

"Em nhớ mưa," Pavel nói. "Từ Trái Đất. Vị này giống hệt."

Rosa laughed. She took the second leaf and tried it too. It was cold and sweet. It was the best leaf of her life.

Rosa bật cười. Cô lấy chiếc lá thứ hai và nếm thử. Nó mát và ngọt. Đó là chiếc lá ngon nhất đời cô.

Pavel looked at the empty soil in the next box.

Pavel nhìn lớp đất trống ở luống bên cạnh.

"Can we plant more?" he asked.

"Mình trồng thêm được không ạ?" cậu hỏi.

"Yes," said Rosa. She gave him a small bag of seeds. "You can hold these."

"Được chứ," Rosa nói. Cô đưa cho cậu một túi hạt giống nhỏ. "Em cầm lấy những hạt này nhé."