The Heron Lantern and the Oar

It is the last afternoon before the Festival of Lights. Ximena's workshop is full of paper, glue and thin bamboo. Many lanterns hang from the roof. They glow in blue and gold and green.

Đó là buổi chiều cuối cùng trước Lễ hội Ánh sáng. Xưởng của Ximena đầy giấy, hồ dán và tre mỏng. Nhiều chiếc đèn lồng treo trên mái. Chúng tỏa sáng màu xanh dương, vàng và xanh lá.

In the middle of the room stands the biggest lantern of all. It is a heron, taller than two people. Its wings are white silk. Its eyes are two small round lamps.

Ở giữa phòng là chiếc đèn lồng lớn nhất. Đó là một con diệc, cao hơn hai người. Đôi cánh của nó bằng lụa trắng. Đôi mắt là hai ngọn đèn tròn nhỏ.

Ximena makes one great lantern every year. Tonight, the town will see it.

Mỗi năm Ximena làm một chiếc đèn lồng lớn. Tối nay, cả thị trấn sẽ thấy nó.

Egon walks in with a long wooden shape on his shoulder. It is an oar. The blade is pale and worn. One side has a deep scratch.

Egon bước vào với một vật dài bằng gỗ trên vai. Đó là một cái mái chèo. Lưỡi chèo nhợt nhạt và sờn cũ. Một bên có vết xước sâu.

"I found it behind the boat shed," he says. "It is the only spare oar left."

"Tôi tìm thấy nó sau nhà kho thuyền," anh nói. "Đó là cái mái chèo dự phòng duy nhất còn lại."

"Why an oar?" asks Ximena.

"Sao lại là mái chèo?" Ximena hỏi.

"You need something. The heron has no pole, and no steering stick."

"Cô cần một thứ gì đó. Con diệc không có cán, cũng không có que điều khiển."

She looks at the heron. He is right. The lantern has a place for a pole under its feet. The old pole broke last week. The wood for a new one is not dry.

Cô nhìn con diệc. Anh nói đúng. Chiếc đèn lồng có chỗ gắn một cây cán dưới chân. Cây cán cũ đã gãy tuần trước. Gỗ để làm cây mới thì chưa khô.

"So the oar must be the pole," she says.

"Vậy mái chèo phải làm cán," cô nói.

"Or the oar must be an oar," says Egon.

"Hoặc mái chèo phải là mái chèo," Egon nói.

Ximena frowns. "What do you mean?"

Ximena cau mày. "Anh nói vậy là sao?"

"The festival has two ways to end," says Egon. "Some people march the great lantern through the streets. Some people float it down the river in a boat. We have to choose one."

"Lễ hội có hai cách kết thúc," Egon nói. "Có người rước chiếc đèn lồng lớn đi qua các con phố. Có người thả nó trôi theo sông trên một chiếc thuyền. Chúng ta phải chọn một."

Ximena knows this already. Each way is good. Neither way is wrong. She has only one oar. She can prepare only one of them.

Ximena đã biết điều này. Cách nào cũng hay. Không cách nào sai. Cô chỉ có một cái mái chèo. Cô chỉ chuẩn bị được một trong hai cách.

"If we march," she says, "the oar becomes the pole. Four people carry the heron on the pole. Everyone in town can see it."

"Nếu rước đi," cô nói, "mái chèo trở thành cái cán. Bốn người khiêng con diệc trên cán. Mọi người trong thị trấn đều thấy được."

"If we float," says Egon, "the oar steers the boat. The heron shines on the water. The river carries the light away."

"Nếu thả trôi," Egon nói, "mái chèo lái thuyền. Con diệc tỏa sáng trên mặt nước. Dòng sông mang ánh sáng đi xa."

"Which do you like?"

"Anh thích cách nào?"

"I like the streets," says Egon. "I want to hear the children shout when it passes."

"Tôi thích các con phố," Egon nói. "Tôi muốn nghe bọn trẻ reo lên khi nó đi qua."

"I like the river," says Ximena. "But I do not know why."

"Tôi thích dòng sông," Ximena nói. "Nhưng tôi không biết vì sao."

They both go quiet. The lanterns move above them.

Cả hai im lặng. Những chiếc đèn lồng lay động phía trên họ.

Then Ximena has an idea. She lifts the oar. She carries it to the washing trough at the back. It is a long tub of water for her brushes.

Rồi Ximena nghĩ ra một ý. Cô nhấc mái chèo lên. Cô mang nó đến máng rửa ở phía sau. Đó là một cái thùng dài đựng nước để rửa cọ.

"What are you doing?" asks Egon.

"Cô đang làm gì vậy?" Egon hỏi.

"A test," says Ximena. "A small test with a big answer."

"Một phép thử," Ximena nói. "Một phép thử nhỏ với câu trả lời lớn."

She puts the blade of the oar into the water. For a moment nothing happens. Then a soft light begins at the end of the wood. It is a faint silver glow, like the moon on a pond.

Cô nhúng lưỡi chèo vào nước. Trong một lúc chẳng có gì xảy ra. Rồi một ánh sáng dịu bắt đầu ở đầu cây gỗ. Đó là một vầng sáng bạc mờ nhạt, như ánh trăng trên mặt ao.

Egon steps closer. The glow runs up the oar to Ximena's hands. It does not hurt. It feels cool and quick, like a fish.

Egon bước lại gần hơn. Vầng sáng chạy dọc mái chèo tới tay Ximena. Nó không đau. Nó mát và nhanh, như một con cá.

"It knows the water," Ximena whispers.

"Nó biết nước," Ximena thì thầm.

"It is an oar," says Egon. "Of course it knows the water."

"Nó là mái chèo," Egon nói. "Tất nhiên nó biết nước."

"No. Look."

"Không. Nhìn đi."

Ximena lifts the oar out of the trough. The glow fades at once. She puts a bamboo pole in the tub instead. Nothing happens. The pole is only a pole.

Ximena nhấc mái chèo ra khỏi máng. Vầng sáng tắt ngay. Cô nhúng một cây tre vào thùng thay thế. Không có gì xảy ra. Cây tre chỉ là cây tre.

"The oar likes the river," says Egon slowly.

"Mái chèo thích dòng sông," Egon chậm rãi nói.

"And the heron likes it too." Ximena points to the lantern. Its wing lamps blink, one by one. They shine brighter when the oar is near the water.

"Và con diệc cũng thích." Ximena chỉ vào chiếc đèn lồng. Những ngọn đèn ở cánh nó nhấp nháy, từng cái một. Chúng sáng hơn khi mái chèo ở gần nước.

"But the streets," says Egon. He sounds sad. "The children will miss it."

"Nhưng còn các con phố," Egon nói. Giọng anh buồn. "Bọn trẻ sẽ nhớ nó."

"I know," says Ximena. "A new pole needs a week. We do not have a week."

"Tôi biết," Ximena nói. "Một cây cán mới cần một tuần. Chúng ta không có một tuần."

"Then the oar must choose," says Egon.

"Vậy mái chèo phải chọn," Egon nói.

"It did," she says. "The oar is special. I cannot use it as a stick."

"Nó đã chọn rồi," cô nói. "Mái chèo này đặc biệt. Tôi không thể dùng nó làm cây gậy."

Egon laughs. He puts the oar down on the table and sits beside it.

Egon bật cười. Anh đặt mái chèo xuống bàn và ngồi cạnh nó.

"All right," he says. "The river. But I have one wish."

"Được rồi," anh nói. "Dòng sông. Nhưng tôi có một điều ước."

"Tell me."

"Nói đi."

"Four friends carry the heron down one street. It is a short walk. The children can still see it."

"Bốn người bạn khiêng con diệc đi qua một con phố. Đó là một đoạn đi bộ ngắn. Bọn trẻ vẫn thấy được nó."

Ximena thinks about it. This is a good idea. It is not both choices, but it is a kind plan. The heron will pass the school, the market and the old gate. Then it will reach the water.

Ximena suy nghĩ. Đây là một ý hay. Nó không phải cả hai lựa chọn, nhưng là một kế hoạch tử tế. Con diệc sẽ đi qua trường học, chợ và cổng cũ. Rồi nó sẽ tới mặt nước.

"One street," she says. "Not the whole town."

"Một con phố," cô nói. "Không phải cả thị trấn."

"One street is enough."

"Một con phố là đủ."

They shake hands over the oar. It is heavy and smooth. The light inside it glows once, like a heartbeat.

Họ bắt tay nhau trên mái chèo. Nó nặng và nhẵn. Ánh sáng bên trong nó lóe lên một lần, như nhịp tim.

They work until the sun goes down. Egon fixes the heron's wings with new thread. Ximena paints a thin line of gold along the oar's blade. She covers the scratch with silver paint. When she finishes, the oar looks like a piece of the river.

Họ làm việc cho tới khi mặt trời lặn. Egon sửa đôi cánh của con diệc bằng sợi chỉ mới. Ximena vẽ một đường vàng mảnh dọc lưỡi chèo. Cô phủ sơn bạc lên vết xước. Khi xong, mái chèo trông như một mảnh của dòng sông.

At dusk, the first drums sound outside. The town begins to gather. Voices rise in the street, and children laugh.

Lúc chạng vạng, tiếng trống đầu tiên vang lên bên ngoài. Thị trấn bắt đầu tụ họp. Tiếng người dâng lên trên đường, và bọn trẻ cười.

Ximena holds the oar in both hands. Egon and three friends lift the heron by its base. The wings catch the light of every lantern on the wall.

Ximena cầm mái chèo trong hai tay. Egon và ba người bạn nâng con diệc lên bằng phần đế. Đôi cánh bắt ánh sáng của mọi chiếc đèn lồng trên tường.

At the workshop door, Ximena stops. The river waits at the end of the road. It is dark and quiet and wide. She feels the oar warm in her palms.

Ở cửa xưởng, Ximena dừng lại. Dòng sông chờ ở cuối con đường. Nó tối, yên tĩnh và rộng lớn. Cô cảm thấy mái chèo ấm trong lòng bàn tay.

"Egon," she says. "Do you want to steer, or do I?"

"Egon," cô nói. "Anh muốn lái hay để tôi lái?"