The Coin with the Bird

Laila ran the skewer cart at the north end of the bus terminal. She sold chicken, onions and green peppers on sticks, and she sold them hot. Her cart had a squeaky wheel, a small gas grill, and a glass tip dish by the till. Every night at closing time, she emptied that dish onto a folded cloth and counted what she found.

Laila điều hành xe đẩy xiên nướng ở đầu phía bắc của bến xe. Cô bán gà, hành tây và ớt chuông xanh xiên que, và bán lúc còn nóng. Xe của cô có một bánh kêu cọt kẹt, một lò nướng gas nhỏ và một đĩa tiền boa bằng thủy tinh cạnh máy tính tiền. Mỗi tối lúc đóng cửa, cô đổ đĩa đó ra một tấm vải gấp và đếm những gì tìm thấy.

For two weeks, the same strange thing happened. Each night, at the bottom of the dish, lay one coin that did not belong to this country. It was small and heavy. It had a bird on one side and tiny letters on the other. The letters were not ours. Laila could not read them, and neither could anybody else.

Suốt hai tuần, cùng một chuyện lạ xảy ra. Mỗi tối, dưới đáy đĩa lại có một đồng xu không thuộc về đất nước này. Nó nhỏ và nặng. Một mặt có hình con chim, mặt kia có những chữ nhỏ xíu. Những chữ ấy không phải chữ của chúng tôi. Laila không đọc được, và cũng chẳng ai đọc được.

"It's a different coin every night," said Lazlo, her helper. He was twenty-two, tall, and always hungry. "Look. This one is thicker. Yesterday's was thinner."

"Mỗi đêm lại là một đồng khác," Lazlo, người phụ việc của cô, nói. Anh hai mươi hai tuổi, cao, và lúc nào cũng đói. "Xem này. Đồng này dày hơn. Hôm qua mỏng hơn."

"It is the same bird," Laila said. She turned the coin under the lamp. "The same bird, the same letters. Only the edge is different. Somebody is playing a game with us."

"Vẫn là con chim ấy," Laila nói. Cô xoay đồng xu dưới ngọn đèn. "Cùng con chim, cùng những chữ ấy. Chỉ có cạnh là khác. Ai đó đang chơi trò với chúng ta."

"Maybe it's a gift from a rich traveller," said Lazlo.

"Có thể là quà của một du khách giàu có," Lazlo nói.

"A rich traveller would leave a note," said Laila. "And this is worth nothing in any shop. I tried to spend one at the kiosk. The man laughed at me."

"Một du khách giàu sẽ để lại giấy nhắn," Laila nói. "Và thứ này không có giá trị ở bất cứ cửa hàng nào. Tôi đã thử tiêu một đồng ở ki-ốt. Ông chủ cười tôi."

She put the coin on the counter next to the others. There were fourteen of them now, in a neat line, like tiny soldiers. Lazlo looked at them for a long time.

Cô đặt đồng xu lên quầy cạnh những đồng khác. Giờ đã có mười bốn đồng, xếp thành hàng ngay ngắn, như những người lính tí hon. Lazlo nhìn chúng rất lâu.

"We have a puzzle," he said at last. "A mystery. We could solve it."

"Chúng ta có một câu đố," cuối cùng anh nói. "Một bí ẩn. Chúng ta có thể giải nó."

"We have a cart and a hundred hungry people and a bus at ten past nine," said Laila. "But yes. I want to know. A coin is a small thing, but a bird that follows me every night is not."

"Chúng ta có một chiếc xe đẩy, một trăm người đói bụng, và một chuyến xe lúc chín giờ mười," Laila nói. "Nhưng được. Tôi muốn biết. Một đồng xu là chuyện nhỏ, nhưng một con chim đi theo tôi mỗi đêm thì không."

That evening, they made a plan. Lazlo would watch the tip dish from behind the grill. Laila would serve the customers and keep her ears open. They would write down everything they noticed on the back of a paper menu. Whoever solved the puzzle first would not wash the grill for a week.

Tối đó, họ lập một kế hoạch. Lazlo sẽ canh đĩa tiền boa từ sau lò nướng. Laila sẽ phục vụ khách và lắng tai nghe. Họ sẽ ghi mọi điều nhận thấy ở mặt sau một tờ thực đơn giấy. Ai giải được câu đố trước thì một tuần không phải rửa vỉ nướng.

The first clue came early. At nine o'clock, the coin was not yet in the dish. At half past nine, the big bus from the coast arrived. Then there were three coins in the dish. Two were from this country, and one had the bird.

Manh mối đầu tiên đến sớm. Lúc chín giờ, đồng xu chưa có trong đĩa. Lúc chín rưỡi, chiếc xe buýt lớn từ miền biển đến. Rồi trong đĩa có ba đồng. Hai đồng của nước này, và một đồng có con chim.

"It came after the coast bus," Lazlo said, writing quickly. "Clue number one. Not before. Only after."

"Nó đến sau chuyến xe từ miền biển," Lazlo nói, ghi nhanh. "Manh mối số một. Không phải trước. Chỉ sau."

"Maybe a passenger from the coast puts it there," said Laila.

"Có thể một hành khách từ miền biển bỏ nó vào," Laila nói.

"But every night? Always from the coast?" Lazlo shook his head. "That's too tidy. Tourists would pay with all kinds of coins, not one kind."

"Nhưng mỗi đêm? Lúc nào cũng từ miền biển?" Lazlo lắc đầu. "Gọn quá. Khách du lịch sẽ trả bằng đủ loại tiền xu, không phải một loại."

The second clue came the next night. Laila started to look closely at the people who paid in cash. Most paid with paper money, and they took their change without looking. Some left a coin in the dish, and some did not. She noticed that one type of customer always left coins: the people whose hands were wet.

Manh mối thứ hai đến vào đêm sau. Laila bắt đầu nhìn kỹ những người trả tiền mặt. Phần lớn trả bằng tiền giấy, và nhận tiền thừa mà không nhìn. Có người để lại một đồng xu trong đĩa, có người không. Cô nhận ra một kiểu khách luôn để lại tiền xu: những người có bàn tay ướt.

"Wet hands," she said, and she tapped the menu with her pen. "Clue number two. Look at that man. He has just washed his hands. He drops the coin in the dish with the water still on his fingers."

"Tay ướt," cô nói, và gõ cây bút lên tờ thực đơn. "Manh mối số hai. Nhìn ông kia. Ông ấy vừa rửa tay. Ông thả đồng xu vào đĩa khi nước vẫn còn trên ngón tay."

"The washroom is behind the ticket hall," said Lazlo. He frowned. "Maybe someone in the washroom is giving out coins. A cleaner? A guard?"

"Nhà vệ sinh ở sau sảnh bán vé," Lazlo nói. Anh cau mày. "Có thể ai đó trong nhà vệ sinh đang phát tiền xu. Một nhân viên dọn dẹp? Một bảo vệ?"

"Why would a guard give out foreign coins?"

"Sao một bảo vệ lại phát tiền xu nước ngoài?"

"For luck?" he suggested. "For a joke? Or maybe the guard is a spy."

"Để lấy may?" anh gợi ý. "Để đùa? Hoặc có thể bảo vệ là gián điệp."

Laila looked at him for a moment. "Lazlo. A spy would choose a better place than a skewer cart."

Laila nhìn anh một lúc. "Lazlo. Một tên gián điệp sẽ chọn nơi tốt hơn một chiếc xe đẩy xiên nướng."

On the third night, the clue came from a very small customer. A girl of about six stood at the edge of the cart, holding her father's hand. The father paid for two skewers with a large note. Laila gave him his change, and the girl looked at the coins in her father's palm.

Đêm thứ ba, manh mối đến từ một vị khách rất nhỏ. Một bé gái khoảng sáu tuổi đứng ở rìa xe đẩy, nắm tay cha. Người cha trả tiền hai xiên bằng một tờ tiền lớn. Laila đưa tiền thừa, và cô bé nhìn những đồng xu trong lòng bàn tay cha.

"Daddy," the girl said loudly, "you got a bird again."

"Ba ơi," cô bé nói to, "ba lại được con chim nữa."

"I know, sweetheart," said the father. He looked slightly embarrassed. "It came out of the machine. It always does."

"Ba biết, con yêu," người cha nói. Ông có vẻ hơi ngượng. "Nó rơi ra từ cái máy. Lúc nào cũng vậy."

"Which machine?" Laila asked, as casually as she could.

"Cái máy nào ạ?" Laila hỏi, tự nhiên hết mức có thể.

"The turnstile," the father said. "At the washroom. It costs a coin to go in. I never have the exact amount, so I put in a note. The machine gives me change."

"Cái cổng xoay," người cha nói. "Ở nhà vệ sinh. Vào cần một đồng xu. Tôi không bao giờ có đúng số tiền, nên tôi bỏ tờ giấy vào. Máy trả lại tiền thừa cho tôi."

He held up the bird coin, a little sadly.

Ông giơ đồng xu có con chim lên, hơi buồn.

"It's always this one. Nobody here can spend it. So I drop it in your tip dish. I hope that's all right. It's the nearest place."

"Lúc nào cũng là đồng này. Ở đây không ai tiêu được. Nên tôi thả nó vào đĩa tiền boa của cô. Mong là không sao. Đó là chỗ gần nhất."

Laila stared at him. Behind her, Lazlo made a small noise, like a kettle.

Laila nhìn ông chằm chằm. Sau lưng cô, Lazlo phát ra một tiếng nhỏ, như một cái ấm đun nước.

"The machine gives you change," Laila said slowly.

"Máy trả tiền thừa cho ông," Laila nói chậm rãi.

"Yes. It's been broken for months. It only gives back this coin."

"Vâng. Nó hỏng mấy tháng rồi. Nó chỉ trả lại đồng này."

"Thank you," said Laila. "You have been very helpful."

"Cảm ơn ông," Laila nói. "Ông đã giúp rất nhiều."

When the father and the girl walked away, Lazlo put down his pen. "Clue number three," he said. "The turnstile. It gives out the foreign coins. And everybody with a note gets one. Everybody with wet hands, because they are all coming from the washroom."

Khi người cha và cô bé đi khuất, Lazlo đặt bút xuống. "Manh mối số ba," anh nói. "Cái cổng xoay. Nó phát ra những đồng xu nước ngoài. Và ai trả bằng tiền giấy cũng nhận một đồng. Ai cũng tay ướt, vì họ đều từ nhà vệ sinh ra."

"And then everybody drops it in my dish," said Laila, "because it is the nearest place."

"Rồi ai cũng thả nó vào đĩa của tôi," Laila nói, "vì đó là chỗ gần nhất."

She started to laugh. She laughed until she had to hold the edge of the cart.

Cô bắt đầu cười. Cô cười đến mức phải vịn vào mép xe đẩy.

"For two weeks, we looked for a spy and a rich traveller. And it was the toilet."

"Suốt hai tuần, chúng ta đi tìm một tên gián điệp và một du khách giàu có. Hóa ra là cái nhà vệ sinh."

"It's the most ordinary answer in the world," Lazlo said, wiping his eyes. "It is almost too ordinary to be true."

"Đó là câu trả lời bình thường nhất trên đời," Lazlo nói, lau mắt. "Bình thường đến mức gần như khó tin."

"Who loads the machine with change?" Laila asked, once she could speak again.

"Ai nạp tiền thừa vào cái máy?" Laila hỏi, khi đã nói lại được.

"Somebody who made a mistake a long time ago," said Lazlo. "And nobody has ever checked."

"Ai đó đã mắc sai lầm từ lâu lắm rồi," Lazlo nói. "Và chưa ai từng kiểm tra."

They went and looked at the machine after the last bus. It stood at the back of the ticket hall, grey and square. It had a slot for coins and a slot for notes. A sign above it said "Exact coins preferred." A small drawer at the bottom held the change. Lazlo pressed a button, and a bird coin rolled out into his hand.

Sau chuyến xe cuối cùng, họ đi xem cái máy. Nó đứng ở phía sau sảnh bán vé, xám và vuông. Nó có một khe cho tiền xu và một khe cho tiền giấy. Một tấm biển phía trên ghi "Ưu tiên tiền xu đúng số." Một ngăn kéo nhỏ ở dưới đáy chứa tiền thừa. Lazlo bấm một nút, và một đồng xu con chim lăn ra tay anh.

"It's fifteen now," he said. "We have fifteen."

"Giờ là mười lăm," anh nói. "Chúng ta có mười lăm đồng."

"I know the manager of the terminal," said Laila. "He buys a skewer every evening. I will tell him tomorrow."

"Tôi quen người quản lý bến xe," Laila nói. "Ông ấy mua một xiên mỗi tối. Mai tôi sẽ nói với ông."

"Tell him tonight," said Lazlo. "Look at the queue."

"Nói tối nay đi," Lazlo nói. "Nhìn hàng người kìa."

A line of five tired people had formed behind them. A woman at the front held a coin in her hand and glared at the slot. Her face said that she had waited long enough.

Một hàng năm người mệt mỏi đã xếp phía sau họ. Một người phụ nữ đứng đầu cầm một đồng xu trong tay và lườm cái khe. Gương mặt bà nói rằng bà đã chờ đủ lâu.

Laila looked at the bird in her palm. It had been in her tip dish for two weeks, and it had never done anything useful. She smiled at the woman. Then she stepped forward, pushed the coin into the slot, and heard a small, satisfying click. The turnstile swung open.

Laila nhìn con chim trong lòng bàn tay. Nó đã nằm trong đĩa tiền boa của cô hai tuần, và chưa bao giờ làm được điều gì hữu ích. Cô mỉm cười với người phụ nữ. Rồi cô bước tới, đẩy đồng xu vào khe, và nghe một tiếng tách nhỏ, dễ chịu. Cổng xoay mở ra.

"Please go ahead," Laila said, and she held the gate for the woman until she was through.

"Mời bà đi trước," Laila nói, và cô giữ cổng cho người phụ nữ cho đến khi bà đi qua.