The Knight Drawn on a Bean

The seed library lives in the back room of the village hall, inside an old wooden cabinet with forty small drawers. Each drawer holds paper envelopes of seeds that people have saved from their gardens, and anyone can borrow a packet for free. The only rule is to bring back seeds from the plants that grow.

Thư viện hạt giống nằm ở phòng sau của hội trường làng, bên trong một chiếc tủ gỗ cũ có bốn mươi ngăn kéo nhỏ. Mỗi ngăn đựng những phong bì giấy chứa hạt giống mà mọi người để dành từ vườn nhà, và ai cũng có thể mượn một gói miễn phí. Quy tắc duy nhất là mang trả lại hạt từ những cây đã mọc.

Hari has volunteered here for three weeks. His job is simple. He writes names on envelopes, keeps the ledger up to date and tells visitors that yes, this really is free. Most afternoons he does his homework at the front desk and listens to the radio.

Hari làm tình nguyện ở đây được ba tuần. Công việc của cậu đơn giản. Cậu viết tên lên phong bì, cập nhật sổ cái và nói với khách rằng vâng, thật sự là miễn phí. Hầu hết các buổi chiều cậu làm bài tập ở quầy tiếp tân và nghe đài.

Today, the radio is off, because a stranger is standing at the desk with a small wooden box under one arm.

Hôm nay, đài tắt, vì một người lạ đang đứng ở quầy với một chiếc hộp gỗ nhỏ dưới cánh tay.

"Hi," says the stranger. "Do you have a pen?"

"Chào bạn," người lạ nói. "Bạn có bút không?"

"Of course." Hari holds out his own. The stranger is about his age, with short dark hair, a green scarf and the tired look of someone who has travelled a long way. "Are you looking for seeds?"

"Có chứ." Hari đưa cây bút của mình ra. Người lạ trạc tuổi cậu, tóc đen ngắn, quàng khăn xanh lá và mang vẻ mệt mỏi của người đã đi một chặng đường dài. "Bạn đang tìm hạt giống à?"

"Not exactly." The stranger opens the box on the desk. Inside is a travelling chess set, the folding kind, with tiny magnetic pieces tucked into little holes. "I'm Zia. I have a match in two hours, in the next village. I just checked the box, and the white knight is gone. I must have dropped it on the bus."

"Không hẳn." Người lạ mở chiếc hộp trên quầy. Bên trong là một bộ cờ vua du lịch, loại gấp được, với những quân cờ nam châm nhỏ xíu cắm trong các lỗ nhỏ. "Mình là Zia. Hai tiếng nữa mình có một trận đấu ở làng bên cạnh. Vừa rồi mình kiểm tra hộp thì con mã trắng mất rồi. Chắc mình làm rơi trên xe buýt."

Hari looks at the board. The white pieces stand in a neat line, and between the bishop and the rook there is an empty hole.

Hari nhìn bàn cờ. Các quân trắng đứng thành một hàng gọn gàng, và giữa quân tượng và quân xe có một cái lỗ trống.

"That's bad," he says.

"Tệ quá," cậu nói.

"It's terrible. I'm the captain, and the other club is very strict." Zia sighs and runs a hand through their hair. "I thought a shop might sell a single piece. But every shop in the village is closed for lunch, and I've walked past all of them."

"Kinh khủng luôn. Mình là đội trưởng, mà câu lạc bộ kia rất nghiêm khắc." Zia thở dài và vuốt tóc. "Mình nghĩ có cửa hàng nào đó bán lẻ một quân. Nhưng tất cả cửa hàng trong làng đều đóng cửa nghỉ trưa, mình đã đi ngang qua hết rồi."

Hari is about to say that he is sorry. Then he thinks of the book he has been reading in the evenings, a thick paperback called Chess for Complete Beginners. He is not good. He loses to his little cousin. But he has memorised the section on the rules, because it was the one part that felt like solving a puzzle.

Hari định nói rằng cậu rất tiếc. Rồi cậu nghĩ đến cuốn sách cậu đã đọc mỗi tối, một cuốn sách bìa mềm dày tên là Cờ vua cho người mới bắt đầu hoàn toàn. Cậu chơi không giỏi. Cậu thua cả đứa em họ nhỏ. Nhưng cậu đã học thuộc phần luật chơi, vì đó là phần duy nhất giống như giải một câu đố.

"Wait," he says. "I think there is a rule about this."

"Khoan," cậu nói. "Tớ nghĩ có một luật về chuyện này."

He pulls the paperback out of his bag and flips to the right page. After a minute he reads aloud. "'A damaged or missing piece may be replaced by any object of similar size, provided both players agree and the object is easy to recognise.' It's in the section on the rules."

Cậu rút cuốn sách ra khỏi cặp và lật đến đúng trang. Sau một phút cậu đọc to. "'Một quân cờ bị hỏng hoặc mất có thể được thay bằng bất kỳ vật nào có kích cỡ tương tự, miễn là cả hai người chơi đồng ý và vật đó dễ nhận ra.' Nó nằm trong phần luật chơi."

Zia stares at him. "You know the rules that well?"

Zia nhìn cậu chằm chằm. "Cậu thuộc luật giỏi vậy sao?"

"I know three pages of them," says Hari. "I'm much better at the rules than at the game."

"Tớ biết ba trang luật," Hari nói. "Tớ giỏi luật hơn giỏi chơi nhiều."

For the first time, Zia smiles properly, and the tired look vanishes. "That is the most useful thing anyone has said to me all day. And I've played chess for nine years."

Lần đầu tiên, Zia mỉm cười thật sự, và vẻ mệt mỏi biến mất. "Đó là điều hữu ích nhất mà ai đó nói với mình cả ngày nay. Mà mình đã chơi cờ chín năm rồi."

"Then you can teach me something later," says Hari, and immediately wishes he had stayed quiet. But Zia only nods.

"Vậy lát nữa bạn dạy tớ chút gì đó nhé," Hari nói, và ngay lập tức ước gì mình đã im lặng. Nhưng Zia chỉ gật đầu.

The difficult part is the replacement. They search the room together. A bottle cap is too big. A piece of chalk is too thin. A button from Hari's jacket looks exactly like a pawn, which would be dangerous.

Phần khó là tìm vật thay thế. Họ cùng tìm khắp phòng. Một cái nắp chai thì quá to. Một viên phấn thì quá mảnh. Một chiếc cúc áo khoác của Hari trông y như một con tốt, mà như thế thì nguy hiểm.

Then Hari turns to the cabinet. He opens the drawer marked B and lifts out an envelope labelled broad beans, early variety. He tips one onto his palm. It is pale and flat and about the size of a thumbnail, with a dark scar on one side.

Rồi Hari quay sang chiếc tủ. Cậu mở ngăn có chữ B và nhấc ra một phong bì ghi đậu tằm, giống chín sớm. Cậu đổ một hạt vào lòng bàn tay. Nó nhạt màu, dẹt và to cỡ móng tay cái, với một vết sẹo sẫm ở một bên.

"It's the right colour," he says. "It's almost white. And it stands up if you set it on its edge."

"Đúng màu rồi," cậu nói. "Gần như trắng. Và nó đứng được nếu mình dựng nó lên cạnh."

"It doesn't look like a knight," says Zia.

"Nó không giống một con mã," Zia nói.

"That's because nobody has drawn on it yet."

"Đó là vì chưa ai vẽ lên nó."

He finds a fine black pen in his bag and, with his tongue between his teeth, draws a small horse's head on the bean. He gives it a curved neck, two pointed ears and a single dot for an eye. It takes him four attempts to get the nose right. The three failed beans go into a small, silent pile.

Cậu tìm thấy một cây bút đen đầu nhỏ trong cặp, và với đầu lưỡi kẹp giữa hai hàm răng, cậu vẽ một cái đầu ngựa nhỏ lên hạt đậu. Cậu vẽ cho nó một cái cổ cong, hai cái tai nhọn và một chấm làm mắt. Phải bốn lần thử cậu mới vẽ đúng cái mũi. Ba hạt hỏng được dồn vào một đống nhỏ lặng lẽ.

Zia leans over the desk to watch, so close that their shoulders touch. Neither of them moves away.

Zia nghiêng người qua quầy để xem, gần đến mức vai họ chạm nhau. Không ai trong hai người dịch ra.

"That is amazing," says Zia, when Hari holds up the finished piece. "It looks like it is thinking about something."

"Tuyệt vời quá," Zia nói, khi Hari giơ quân cờ hoàn chỉnh lên. "Trông nó như đang nghĩ về điều gì đó."

"It is thinking about dinner," says Hari. "It's a bean."

"Nó đang nghĩ về bữa tối," Hari nói. "Nó là một hạt đậu mà."

Zia laughs so loudly that a man in the corridor looks in to check on them. Then Zia takes the bean carefully between two fingers and presses it into the empty hole. The magnet is too weak to hold it, but a small piece of tape from the desk does the job.

Zia cười to đến mức một người đàn ông ngoài hành lang nhìn vào xem có chuyện gì. Rồi Zia cẩn thận lấy hạt đậu giữa hai ngón tay và ấn nó vào cái lỗ trống. Nam châm quá yếu để giữ nó, nhưng một mẩu băng dính nhỏ lấy từ quầy đã làm được việc đó.

They look at the board. Seven white pieces stand in a row, and in the middle of them a tiny pale horse watches the empty squares ahead.

Họ nhìn bàn cờ. Bảy quân trắng đứng thành một hàng, và ở giữa chúng, một chú ngựa nhỏ nhạt màu nhìn những ô trống phía trước.

"If they refuse it, I'll show them the rule," says Zia. "And I'll tell them who found it."

"Nếu họ từ chối, mình sẽ cho họ xem luật," Zia nói. "Và mình sẽ nói ai đã tìm ra."

"You can leave my name out," says Hari.

"Bạn có thể bỏ tên tớ ra," Hari nói.

"No chance." Zia checks the clock on the wall. "I have to run to the bus stop. Can I borrow something from the cabinet? As a thank you. It seems wrong to leave without borrowing something."

"Không đời nào." Zia kiểm tra đồng hồ trên tường. "Mình phải chạy ra trạm xe buýt. Mình mượn thứ gì đó trong tủ được không? Để cảm ơn. Đi mà không mượn gì thì thấy không phải."

"You have to bring seeds back," Hari says.

"Bạn phải mang hạt giống trả lại," Hari nói.

"Then I'll have to grow something."

"Vậy mình sẽ phải trồng gì đó."

Hari hesitates, then opens a drawer at the very bottom. In the back, behind a row of tidy envelopes, there is one that has been there since he arrived. The paper has gone soft. On the front is a faded drawing of a flower and a single question mark, in handwriting nobody can identify.

Hari do dự, rồi mở một ngăn kéo ở tận dưới cùng. Ở phía sau, sau một hàng phong bì gọn gàng, có một cái đã nằm đó từ khi cậu đến. Giấy đã mềm đi. Trên mặt là một hình vẽ bông hoa đã phai và một dấu chấm hỏi, bằng nét chữ không ai nhận ra.

"Nobody has ever borrowed this one," he says. "Nobody knows what it is. The woman who started the library left it behind, and it just stayed."

"Chưa ai từng mượn cái này," cậu nói. "Không ai biết nó là gì. Người phụ nữ lập ra thư viện đã để nó lại, và nó cứ ở đó."

Zia takes the envelope with both hands. "Perfect," Zia says. "I like a puzzle."

Zia nhận phong bì bằng cả hai tay. "Hoàn hảo," Zia nói. "Mình thích câu đố."

Hari opens the ledger and writes the date. Under Name he writes Zia. Under Plant he stops for a long moment, with the pen above the page, and then writes: Unknown.

Hari mở sổ cái và viết ngày tháng. Ở mục Tên, cậu viết Zia. Ở mục Cây, cậu dừng lại một lúc lâu, bút lơ lửng trên trang giấy, rồi viết: Không rõ.

Zia hurries out of the door with the chess box under one arm and the envelope in a pocket. The green scarf disappears around the corner of the hall. Hari sits at the desk and looks at the open drawer, at the pile of ruined beans and at the pen still in his hand.

Zia vội vã ra khỏi cửa với hộp cờ dưới cánh tay và phong bì trong túi. Chiếc khăn xanh lá khuất sau góc hội trường. Hari ngồi ở quầy và nhìn ngăn kéo đang mở, đống hạt đậu hỏng và cây bút vẫn còn trong tay.

Neither of them has any idea what will grow.

Cả hai đều không biết sẽ mọc lên thứ gì.