The Fourth String

Bjorn made his promise on his first morning at Hale and Daughter. He had not even hung up his coat.

Bjorn đưa ra lời hứa vào buổi sáng đầu tiên ở tiệm Hale and Daughter. Cậu còn chưa kịp treo áo khoác lên.

The shop was small, with a green door and three sewing machines in a row by the window. The tailor, a calm man with silver pins in his sleeve, stood on a chair. He was reaching for a violin in a faded blue case. Bjorn counted its strings. There were only three.

Tiệm nhỏ thôi, có một cánh cửa màu xanh lá và ba chiếc máy may xếp thành hàng cạnh cửa sổ. Ông thợ may, một người điềm đạm với những chiếc ghim bạc cài trên tay áo, đang đứng trên một chiếc ghế. Ông với tay lấy một cây vĩ cầm đựng trong hộp màu xanh dương đã phai. Bjorn đếm dây đàn. Chỉ có ba dây.

"Careful!" said Bjorn, and he held the chair with both hands.

"Cẩn thận!" Bjorn nói, và cậu giữ chiếc ghế bằng cả hai tay.

"Thank you," said the tailor. He climbed down and looked at the violin with a worried face. "The fourth string broke last month. My daughter comes home on Friday for the shop's birthday. She plays this violin better than anyone, and I told her it would be ready."

"Cảm ơn cháu," ông thợ may nói. Ông trèo xuống và nhìn cây đàn với vẻ lo lắng. "Dây thứ tư đứt hồi tháng trước. Thứ Sáu này con gái bác về nhà dự sinh nhật của tiệm. Nó chơi cây đàn này hay hơn bất cứ ai, và bác đã bảo nó là đàn sẽ sẵn sàng."

"Then you need a new string," said Bjorn.

"Vậy thì bác cần một dây mới," Bjorn nói.

"The music shop is on the other side of town. It closes at six, and I close at half past." The tailor sighed. "Every evening I think, I will go tomorrow."

"Tiệm nhạc cụ ở phía bên kia thành phố. Sáu giờ họ đóng cửa, còn bác thì đóng cửa lúc sáu rưỡi." Ông thợ may thở dài. "Tối nào bác cũng nghĩ, mai mình sẽ đi."

Bjorn was new, and he badly wanted to be useful. "I'll go for you," he said. "I promise. You will have your string by Friday."

Bjorn mới vào làm, và cậu rất muốn mình có ích. "Để cháu đi cho bác," cậu nói. "Cháu hứa. Bác sẽ có dây đàn trước thứ Sáu."

"That is very kind of you." The tailor wrote a note in neat handwriting and gave Bjorn two coins. Bjorn put them in his pocket and patted it twice, so he would not forget.

"Cháu tốt bụng quá." Ông thợ may viết một mảnh giấy nhắn bằng nét chữ ngay ngắn và đưa cho Bjorn hai đồng xu. Bjorn bỏ chúng vào túi và vỗ nhẹ lên túi hai lần để khỏi quên.

Bastien had watched all of this from his stool by the cutting table. He was seventeen, and he had worked at the shop for a year. He liked to give advice slowly.

Bastien đã quan sát tất cả chuyện này từ chiếc ghế đẩu cạnh bàn cắt vải. Anh mười bảy tuổi và đã làm ở tiệm được một năm. Anh thích đưa ra lời khuyên một cách thong thả.

"Never promise anything in this shop," he said, when the tailor had gone. "Something always happens."

"Đừng bao giờ hứa gì ở tiệm này," anh nói, khi ông thợ may đã đi khỏi. "Lúc nào cũng có chuyện xảy ra."

"What could happen?" asked Bjorn.

"Chuyện gì có thể xảy ra chứ?" Bjorn hỏi.

Bastien only smiled and threaded a needle.

Bastien chỉ mỉm cười và xỏ chỉ vào kim.

On Tuesday, the tailor sent Bjorn across town with three coats. He came back after the music shop had closed. On Wednesday, a customer arrived at five with a torn jacket and a very long story. Bjorn stayed to hold the cloth. On Thursday, he ran all the way to the music shop and reached it at ten past six. The door was locked, and a man inside was turning off the lights.

Vào thứ Ba, ông thợ may sai Bjorn đi qua bên kia thành phố giao ba chiếc áo khoác. Cậu về đến nơi thì tiệm nhạc cụ đã đóng cửa. Thứ Tư, một khách hàng đến lúc năm giờ với chiếc áo khoác rách và một câu chuyện rất dài. Bjorn ở lại để giữ tấm vải. Thứ Năm, cậu chạy một mạch đến tiệm nhạc cụ và tới nơi lúc sáu giờ mười. Cửa đã khóa, và một người đàn ông bên trong đang tắt đèn.

"Tomorrow morning," Bjorn told himself. "First thing."

"Sáng mai," Bjorn tự nhủ. "Việc đầu tiên."

On Friday he stood outside the music shop at five to nine, with the coins in his fist. At nine the door stayed shut. At ten past, he noticed a card in the window. It said, in thick black letters, CLOSED ALL DAY FOR COUNTING. BACK ON MONDAY.

Sáng thứ Sáu, cậu đứng trước tiệm nhạc cụ lúc chín giờ kém năm, tay nắm chặt hai đồng xu. Chín giờ, cửa vẫn đóng. Chín giờ mười, cậu để ý thấy một tấm thẻ trong cửa sổ. Trên đó, bằng những chữ đen đậm, viết: HÔM NAY ĐÓNG CỬA KIỂM KÊ. THỨ HAI MỞ LẠI.

Bjorn read it three times. Then he sat down on the step.

Bjorn đọc ba lần. Rồi cậu ngồi xuống bậc cửa.

His promise had one problem: it was now ten o'clock, and the tailor's daughter was arriving at one. The shop's birthday party began at four. A violin with three strings would be a sad thing to put on the table.

Lời hứa của cậu gặp một vấn đề: bây giờ đã mười giờ, và con gái ông thợ may sẽ đến lúc một giờ. Bữa tiệc sinh nhật của tiệm bắt đầu lúc bốn giờ. Một cây vĩ cầm ba dây đặt lên bàn tiệc thì buồn lắm.

He walked back slowly. When he came through the green door, Bastien looked up from a sleeve.

Cậu lững thững đi bộ về. Khi cậu bước qua cánh cửa xanh, Bastien ngẩng lên khỏi chiếc tay áo đang may.

"You have no string," said Bastien.

"Em không có dây đàn," Bastien nói.

"The shop is closed."

"Tiệm đóng cửa rồi."

"I told you. Something always happens." Bastien put down his needle, though, and he did not look pleased with himself. "Where is the tailor?"

"Anh đã bảo mà. Lúc nào cũng có chuyện xảy ra." Tuy vậy Bastien đặt kim xuống, và trông anh không có vẻ đắc ý. "Ông thợ may đâu?"

"He went to meet his daughter. He will be back at half past twelve."

"Bác ấy đi đón con gái. Mười hai rưỡi bác ấy sẽ về."

"Then we have two hours." Bastien stood up. "Let me think. What is a string?"

"Vậy chúng ta có hai tiếng." Bastien đứng dậy. "Để anh nghĩ đã. Dây đàn là cái gì nhỉ?"

"A string is a thing you buy at the music shop," said Bjorn.

"Dây đàn là thứ mình mua ở tiệm nhạc cụ," Bjorn nói.

"No. A string is something thin and strong that you pull very tight." Bastien walked to the shelf of thread and picked up a fat brown spool. "The tailor uses this for the buttons on winter coats. It would hold a horse."

"Không. Dây đàn là thứ gì đó mảnh và chắc mà mình kéo thật căng." Bastien bước tới kệ chỉ và lấy xuống một ống chỉ nâu to. "Ông thợ may dùng cái này để đính cúc áo khoác mùa đông. Nó giữ được cả một con ngựa đấy."

Bjorn stared at him. "You want to put sewing thread on a violin?"

Bjorn nhìn anh chằm chằm. "Anh muốn lắp chỉ may lên một cây vĩ cầm sao?"

"I want to keep your promise," said Bastien. "Fetch the violin."

"Anh muốn giữ lời hứa của em," Bastien nói. "Đi lấy cây đàn đi."

They tried one strand first. Bastien tied it to the little peg and turned it. The thread went tight, and then it snapped with a sharp twang and flicked him on the nose.

Họ thử một sợi trước. Bastien buộc nó vào chiếc khóa vặn nhỏ và vặn lên. Sợi chỉ căng ra, rồi đứt phựt với một tiếng vang chói tai và quất vào mũi anh.

"Ow," said Bastien. He rubbed his nose and looked thoughtful. "Too thin. Let's use six."

"Úi," Bastien nói. Anh xoa mũi và có vẻ trầm ngâm. "Mảnh quá. Dùng sáu sợi vậy."

They twisted six strands together on the cutting table, turning them like a rope. Bjorn held one end while Bastien held the other. The result was thick and a little hairy, and it looked nothing like a real string. Bastien rubbed it with the tailor's block of wax. Then he rubbed it with chalk, so that the bow would grip it.

Họ xoắn sáu sợi lại với nhau trên bàn cắt vải, vặn chúng như làm thừng. Bjorn giữ một đầu, còn Bastien giữ đầu kia. Thành quả dày và hơi xù lông, trông chẳng giống một dây đàn thật chút nào. Bastien chà nó vào cục sáp của ông thợ may. Rồi anh chà thêm phấn để cây vĩ bám vào dây.

"Why chalk?" asked Bjorn.

"Sao lại phải phấn?" Bjorn hỏi.

"Because I have no better idea," said Bastien.

"Vì anh chẳng có ý tưởng nào hay hơn," Bastien nói.

He tied the new string to the violin. For half an hour he turned the peg, a little at a time. He played the guitar at home, so he knew how to tune by ear. He hummed a note, plucked the thread and frowned. Then he turned the peg again. Bjorn brought him water and did not say a word.

Anh buộc dây mới vào cây đàn. Suốt nửa tiếng, anh vặn khóa, từng chút một. Ở nhà anh chơi guitar, nên biết cách lên dây bằng tai. Anh ngâm nga một nốt, gảy sợi chỉ rồi cau mày. Rồi anh lại vặn khóa. Bjorn mang nước cho anh và không nói một lời.

At twelve, the thread finally sang the right note.

Đến mười hai giờ, sợi chỉ cuối cùng cũng ngân lên đúng nốt.

Bjorn lifted the bow and drew it across the four strings. The sound was warm and slightly rough, like a voice that had just woken up. It was not perfect, but it was a violin.

Bjorn nâng cây vĩ lên và kéo ngang qua bốn dây đàn. Âm thanh ấm áp và hơi ráp, như giọng một người vừa mới thức dậy. Nó không hoàn hảo, nhưng đó là một cây vĩ cầm.

"It works," he whispered.

"Được rồi," cậu thì thầm.

"Look at the shelf," said Bastien.

"Nhìn lên kệ kìa," Bastien nói.

A fine white cloud was drifting up from the new string. Every stroke of the bow shook loose a little more chalk. It settled on the violin, on the table and on Bjorn's sleeve.

Một đám mây trắng mịn đang bay lên từ dây đàn mới. Mỗi lần kéo vĩ lại làm rơi ra thêm một chút phấn. Phấn đậu lên cây đàn, lên bàn và lên tay áo Bjorn.

"Oh," said Bjorn.

"Ồ," Bjorn nói.

"It is only chalk," said Bastien. "We will brush it off."

"Chỉ là phấn thôi," Bastien nói. "Mình sẽ phủi sạch."

They had just started to brush when the green door opened. The tailor came in with a young woman. She had his calm eyes and a bag on her shoulder. Behind them, the other workers carried in a cake and paper cups for the party. Everyone stopped in the doorway.

Họ vừa bắt đầu phủi thì cánh cửa xanh mở ra. Ông thợ may bước vào cùng một cô gái trẻ. Cô có đôi mắt điềm đạm giống ông và một chiếc túi đeo vai. Phía sau họ, những người thợ khác bưng vào một chiếc bánh và cốc giấy cho bữa tiệc. Tất cả đứng sững ở ngưỡng cửa.

"I have to tell you something," said Bjorn, and his voice shook a little. "I promised you a string. The music shop was closed, so I did not buy one. This one is made of button thread."

"Cháu phải nói với bác một chuyện," Bjorn nói, giọng hơi run. "Cháu đã hứa với bác một dây đàn. Tiệm nhạc cụ đóng cửa, nên cháu không mua được. Dây này làm bằng chỉ đính cúc."

The tailor looked at the violin, and then he looked at the white dust on Bjorn's sleeve.

Ông thợ may nhìn cây đàn, rồi nhìn lớp bụi trắng trên tay áo Bjorn.

"You had a promise to keep," he said slowly. "And you kept it in a way I would never have thought of."

"Cháu có một lời hứa phải giữ," ông chậm rãi nói. "Và cháu đã giữ nó theo một cách mà bác không bao giờ nghĩ ra."

His daughter put down her bag. "May I?" she asked.

Con gái ông đặt túi xuống. "Cho con thử nhé?" cô hỏi.

Bjorn handed her the violin. She tucked it under her chin, tested the new string and laughed softly. Then she began to play. It was a simple tune, quick and light, and the room grew quiet. Bastien stood very straight beside the cutting table.

Bjorn đưa cô cây vĩ cầm. Cô kẹp nó dưới cằm, thử dây mới và khẽ bật cười. Rồi cô bắt đầu chơi. Đó là một giai điệu đơn giản, nhanh và nhẹ, và căn phòng trở nên yên lặng. Bastien đứng thẳng người bên cạnh bàn cắt vải.

With each long stroke, a small white puff rose from the fourth string. It floated over her hands and landed on her sleeve and her chin. By the end of the first verse, she had a white moustache.

Với mỗi nhát vĩ dài, một làn khói trắng nhỏ bốc lên từ dây thứ tư. Nó lơ lửng trên đôi tay cô rồi đậu xuống tay áo và cằm cô. Đến cuối đoạn đầu, cô đã có một bộ ria trắng.

One of the workers started to laugh. Then another did, and then the tailor had to sit down. His daughter kept playing, with chalk in her hair and tears of laughter on her cheeks. She finished the whole tune.

Một người thợ bắt đầu cười. Rồi người khác cũng cười, và ông thợ may phải ngồi xuống. Con gái ông vẫn tiếp tục chơi, với phấn trong tóc và nước mắt cười trên má. Cô chơi hết cả bản nhạc.

"It's the best violin I have ever played," she said at last, wiping her chin. "It just needs a brush."

"Đây là cây vĩ cầm hay nhất con từng chơi," cuối cùng cô nói, vừa lau cằm. "Chỉ cần một cái chổi phủi thôi."

"Hale and Daughter has a violin that sneezes," said the tailor.

"Hale and Daughter có một cây vĩ cầm biết hắt xì," ông thợ may nói.

The party was loud and happy. The chalk string lasted all afternoon, and the daughter played three more tunes. Each time, a white cloud followed the bow, and each time the guests cheered.

Bữa tiệc ồn ào và vui vẻ. Dây đàn phấn trụ được suốt buổi chiều, và cô con gái chơi thêm ba bản nữa. Lần nào cũng có một đám mây trắng bám theo cây vĩ, và lần nào khách khứa cũng reo hò.

When everyone had gone home, Bjorn stayed to sweep the floor. He took a clean cloth and wiped the white dust from the top shelf. Then he laid the violin in its faded blue case. He left the lid open.

Khi mọi người đã về hết, Bjorn ở lại quét sàn. Cậu lấy một miếng vải sạch và lau lớp bụi trắng trên kệ trên cùng. Rồi cậu đặt cây vĩ cầm vào chiếc hộp xanh dương đã phai. Cậu để nắp hộp mở.