The Marginalia

Priya had owned the secondhand bookshop for six years before she noticed the handwriting.

Priya đã sở hữu tiệm sách cũ được sáu năm trước khi cô để ý đến những dòng chữ viết tay.

It appeared first in a battered copy of an old travel memoir: a single line in blue ink, cramped and slanted, disagreeing with something the author had written about the loneliness of long journeys. A few shelves over, in an entirely different book by an entirely different author, the same hand had written something else, this time about grief. It read as if continuing a conversation no one else had been invited to. Having sorted secondhand stock for years without once paying attention to marginalia, Priya found herself, almost against her will, reading the edges of every book that came through the door.

Nó xuất hiện lần đầu trong một cuốn hồi ký du hành cũ đã sờn: một dòng chữ duy nhất viết bằng mực xanh, chen chúc và nghiêng ngả, phản bác lại điều tác giả từng viết về sự cô đơn của những chuyến đi dài. Vài ngăn sách xa hơn, trong một cuốn sách hoàn toàn khác của một tác giả hoàn toàn khác, cũng chính nét chữ ấy lại viết thêm điều gì đó, lần này là về nỗi đau mất mát. Nó đọc lên như đang tiếp nối một cuộc trò chuyện mà không ai khác được mời tham gia. Sau nhiều năm phân loại sách cũ mà chưa từng một lần chú ý đến những ghi chú bên lề, Priya nhận ra mình, gần như ngoài ý muốn, đọc từng mép trang của mọi cuốn sách đi qua cửa tiệm.

Not until the sixth book did she realize the two hands were arguing with one another, rather than simply annotating alone. What unsettled her was not the handwriting itself but the fact that it argued with a second hand. In a paperback of poems, the blue ink had underlined a stanza and written, "This is sentimental and Marta knows it." Three books later, a looser hand, in pencil, replied in the margin of an entirely separate novel: "Sentimental is not the same as false. You always did confuse the two." Neither writer signed a name. Neither, as far as Priya could tell, had ever left so much as an initial.

Phải đến cuốn sách thứ sáu, cô mới nhận ra hai nét chữ đang tranh luận với nhau, chứ không đơn thuần là ghi chú riêng lẻ. Điều làm cô bất an không phải là nét chữ tự thân, mà là việc nó tranh luận với một nét chữ khác. Trong một cuốn thơ bìa mỏng, mực xanh đã gạch chân một khổ thơ và viết, "Đây là sự sến súa và Marta biết rõ điều đó." Ba cuốn sách sau, một nét chữ lỏng hơn, viết bằng bút chì, đáp lại ở lề của một cuốn tiểu thuyết hoàn toàn khác: "Sến súa không giống với giả dối. Cô luôn nhầm lẫn hai điều đó." Không ai trong hai người ký tên. Cũng không ai, theo như Priya có thể nhận thấy, từng để lại dù chỉ một chữ viết tắt.

She began keeping the books aside instead of shelving them, a small and growing pile on the counter that her assistant teased her about. It was the dates, once she started checking them against the shop's old purchase records, that told her the truth. The exchange had run for the better part of nine years. Two readers had been buying and presumably trading these same secondhand books, arguing in the margins across a decade without, so far as she could reconstruct it, ever meeting in person.

Cô bắt đầu để riêng những cuốn sách ấy ra thay vì xếp lên kệ, một chồng sách nhỏ và ngày càng cao trên quầy mà trợ lý của cô hay trêu chọc. Chính những ngày tháng, khi cô bắt đầu đối chiếu với hồ sơ mua hàng cũ của tiệm, đã nói lên sự thật. Cuộc trao đổi này đã kéo dài gần chín năm. Hai người đọc đã mua và có lẽ đã trao đổi qua lại những cuốn sách cũ này, tranh luận bên lề suốt cả một thập kỷ mà, theo như cô có thể tái hiện lại, chưa từng gặp mặt nhau.

Then, as abruptly as it had started, it stopped. The last book she found, a thin volume of essays bought at an estate sale eighteen months ago, carried only the blue ink. It held only one line: "I don't think you're going to read this one. I'm leaving it here anyway."

Rồi, đột ngột như khi nó bắt đầu, cuộc trao đổi ấy dừng lại. Cuốn sách cuối cùng cô tìm thấy, một tập tiểu luận mỏng mua tại một buổi bán đấu giá di sản mười tám tháng trước, chỉ mang nét mực xanh. Nó chỉ chứa một dòng duy nhất: "Tôi không nghĩ cô sẽ đọc cuốn này. Nhưng tôi vẫn để nó lại đây."

Priya spent a full week trying to trace the estate sale back to a name, a family, anyone who might explain who "Marta" had been. She wondered, too, who had written to her so faithfully for so long without ever once identifying himself. The trail went nowhere useful. Wills are not public record in any way a bookshop owner can easily search, and the auction house that had handled the sale had long since closed.

Priya dành nguyên một tuần để lần tìm buổi bán đấu giá di sản ấy về một cái tên, một gia đình, bất kỳ ai có thể giải thích "Marta" là ai. Cô cũng tự hỏi ai đã viết cho người ấy trung thành như vậy suốt bao năm mà chưa từng một lần lộ danh tính. Dấu vết chẳng dẫn đến đâu cả. Di chúc không phải là hồ sơ công khai mà một người chủ tiệm sách có thể dễ dàng tra cứu, và nhà đấu giá từng tổ chức buổi bán ấy đã đóng cửa từ lâu.

She still has the books, six of them now, kept together on a shelf behind the register that is not for sale. Customers sometimes ask about them, and she tells them the truth, which is that she doesn't know who the writers were, only that they had once, apparently, known each other very well.

Cô vẫn giữ những cuốn sách ấy, giờ đã là sáu cuốn, cùng để trên một ngăn kệ phía sau quầy thu ngân, không bán. Khách hàng đôi lúc hỏi về chúng, và cô nói với họ sự thật, đó là cô không biết những người viết là ai, chỉ biết rằng họ từng, dường như, hiểu nhau rất sâu sắc.

Not knowing, she has come to think, is not quite the same as the story being unfinished. Some conversations end because someone stops answering. This one, as best she can tell, ended because someone finally did.

Không biết, cô dần nghĩ, không hoàn toàn giống với việc câu chuyện chưa kết thúc. Có những cuộc trò chuyện kết thúc vì có người không còn đáp lại nữa. Còn cuộc trò chuyện này, theo như cô có thể nhận thấy, kết thúc vì cuối cùng đã có người làm đúng điều đó.