The Last Frame on the Roof

The power went out at nine minutes past eight, and the whole building seemed to take a breath. The refrigerators stopped humming. The lift groaned and went silent between two floors. Somewhere below, a baby began to cry, and a man's voice shouted that it was only a power cut, as though shouting would help.

Điện tắt lúc tám giờ chín phút, và cả tòa nhà như hít vào một hơi. Những chiếc tủ lạnh thôi ù ù. Thang máy rên lên rồi im bặt giữa hai tầng. Đâu đó bên dưới, một em bé bắt đầu khóc, và giọng một người đàn ông hét lên rằng đây chỉ là mất điện thôi, như thể hét lên thì sẽ có ích.

Rui stood in the middle of the flat with his camera in his hands and grinned in the dark.

Rui đứng giữa căn hộ với chiếc máy ảnh trong tay và cười toe trong bóng tối.

"This is it," he said. "This is exactly what I needed."

"Chính là lúc này," cậu nói. "Đây đúng là thứ mình cần."

Safiya, who lived across the corridor, had known Rui since they were both small enough to share a paddling pool. She had warned him for years that a grin like that usually ended in trouble, and she had said it in many different ways. She came through his front door now, lit from below by her phone, and gave him a long look.

Safiya, sống ở căn đối diện hành lang, đã biết Rui từ khi cả hai còn nhỏ đến mức chung nhau một bể bơi phao. Nhiều năm nay cô cảnh báo cậu rằng nụ cười như thế thường kết thúc bằng rắc rối, và cô đã nói điều đó bằng nhiều cách khác nhau. Giờ cô bước qua cửa nhà cậu, được chiếu sáng từ bên dưới bởi điện thoại, và nhìn cậu một hồi lâu.

"You have your photography face on," she said.

"Cậu lại mang bộ mặt nhiếp ảnh rồi," cô nói.

"The competition closes on Friday," Rui said. "The theme is The City at Rest. I have one photograph left on this roll, and I have been waiting a month for a night this dark."

"Cuộc thi đóng cửa vào thứ Sáu," Rui nói. "Chủ đề là Thành phố lúc nghỉ ngơi. Mình còn đúng một tấm trong cuộn phim này, và mình đã chờ một tháng cho một đêm tối thế này."

The camera was old and heavy, a metal film camera he had bought at a market for the price of a pizza. It had no screen and no way to take back a mistake. He had used thirty-five of its thirty-six frames on a school trip and on the cat. The last one was the only one that mattered now.

Chiếc máy ảnh cũ và nặng, một chiếc máy phim bằng kim loại cậu mua ở chợ với giá một chiếc pizza. Nó không có màn hình và không có cách nào làm lại một sai lầm. Cậu đã dùng ba mươi lăm trong ba mươi sáu khung hình cho một chuyến đi của trường và cho con mèo. Khung cuối cùng là khung duy nhất còn quan trọng lúc này.

"A whole city with its lights out," Safiya said slowly. "You could see the stars from the roof."

"Cả một thành phố tắt hết đèn," Safiya nói chậm rãi. "Từ sân thượng cậu có thể thấy các vì sao."

"That is the plan. A tripod, a long exposure, the skyline and the sky together. Twenty seconds should be enough."

"Đó là kế hoạch. Một chân máy, phơi sáng lâu, đường chân trời và bầu trời cùng nhau. Hai mươi giây chắc là đủ."

"Then I am coming with you," she said. "Somebody has to hold the torch."

"Vậy mình đi cùng cậu," cô nói. "Phải có người cầm đèn pin."

They climbed the stairs by phone light, nine flights, with the sound of other people's doors opening and closing above and below them. The roof door was stiff, and Rui had to lean his whole body on it. When it finally swung open, the night poured in, cool and enormous.

Họ leo cầu thang bằng ánh đèn điện thoại, chín tầng, với tiếng cửa nhà người khác mở ra đóng vào ở trên và dưới họ. Cửa lên sân thượng rất cứng, và Rui phải tựa cả người vào. Khi nó cuối cùng bật mở, màn đêm tràn vào, mát lạnh và mênh mông.

Safiya gasped. Neither of them said anything for a while.

Safiya thở hắt ra. Một lúc lâu, cả hai không nói gì.

The city lay below them like a map that someone had forgotten to light. Where there were usually rivers of white and orange, there were only soft shapes. Here and there a candle moved behind a window. Above it all, wider than Rui had ever seen it, the sky was full of stars.

Thành phố nằm dưới chân họ như một tấm bản đồ mà ai đó quên thắp sáng. Nơi thường có những dòng sông trắng và cam, giờ chỉ còn những hình thù mờ. Đây đó một ngọn nến di chuyển sau cửa sổ. Phía trên tất cả, rộng hơn Rui từng thấy, bầu trời đầy sao.

"Set it up," Safiya whispered.

"Dựng máy đi," Safiya thì thầm.

Rui unfolded the tripod, a thin aluminium one he had borrowed from the school photography club. He had checked it twice that afternoon. He screwed the camera onto the top, pointed it at the skyline, and reached into his jacket pocket for the cable release. It was a small plastic button that opened the shutter without touching the camera.

Rui mở chân máy ra, một chiếc nhôm mảnh cậu mượn của câu lạc bộ nhiếp ảnh ở trường. Chiều nay cậu đã kiểm tra nó hai lần. Cậu vặn máy ảnh lên đầu chân máy, hướng về đường chân trời, rồi thò tay vào túi áo khoác lấy dây bấm máy. Đó là một nút nhựa nhỏ mở cửa trập mà không cần chạm vào máy ảnh.

His pocket was empty.

Túi cậu trống rỗng.

He checked the other pocket, and then his back pocket, and then every pocket again in a kind of slow panic. Safiya held the torch while he emptied his bag onto the roof.

Cậu kiểm tra túi kia, rồi túi sau quần, rồi lại mọi cái túi một lần nữa trong một nỗi hoảng loạn chậm rãi. Safiya cầm đèn pin trong khi cậu đổ hết đồ trong ba lô ra sân thượng.

"It was on my desk," he said at last. "I put it on my desk so I would not forget it."

"Nó ở trên bàn học của mình," cuối cùng cậu nói. "Mình để nó trên bàn để khỏi quên."

"Can you press the button on the camera yourself?"

"Cậu tự bấm nút trên máy được không?"

"Any shake at all blurs a twenty-second exposure. The stars would turn into little scratches."

"Chỉ cần rung một chút là một lần phơi sáng hai mươi giây bị nhòe. Các ngôi sao sẽ thành những vệt xước nhỏ."

Safiya chewed her lip. "Then we use the self-timer."

Safiya cắn môi. "Vậy mình dùng hẹn giờ."

"The self-timer lasts ten seconds, and the shutter only stays open for a split second after that. It is the wrong kind of camera." He sat down heavily on the gravel. "I carried this thing up nine floors."

"Hẹn giờ kéo dài mười giây, và cửa trập chỉ mở trong một khoảnh khắc ngắn sau đó. Nó là loại máy ảnh không hợp." Cậu ngồi phịch xuống đám sỏi. "Mình đã xách thứ này lên chín tầng."

For a minute they said nothing. Then Safiya stepped forward to straighten the tripod, because she could not bear to watch it stand there looking pointless. One of its legs folded in half with a small, sad crack.

Một phút họ không nói gì. Rồi Safiya bước tới chỉnh lại chân máy, vì cô không chịu nổi cảnh nhìn nó đứng đó trông vô dụng. Một chân của nó gập đôi lại với một tiếng rắc nhỏ buồn bã.

The camera slid. Rui caught it a few centimetres above the roof, with both hands and a sound that was not quite a word. The tripod lay on the gravel like a broken umbrella.

Chiếc máy ảnh trượt xuống. Rui chụp được nó cách mặt sân thượng vài xăng-ti-mét, bằng cả hai tay và một âm thanh chẳng hẳn là một từ. Chân máy nằm trên đám sỏi như một chiếc ô gãy.

"I am so sorry," Safiya said.

"Mình xin lỗi lắm," Safiya nói.

"It was always going to break," said Rui, breathing hard. "It belongs to the club. It has been broken for three years. I think I knew."

"Kiểu gì nó cũng gãy," Rui nói, thở dốc. "Nó là của câu lạc bộ. Nó đã hỏng suốt ba năm. Mình nghĩ mình biết mà."

He stood there holding the camera against his chest, the last frame still waiting inside it, and for a second he honestly considered going home. Then Safiya started walking along the edge of the roof, looking at things.

Cậu đứng đó, ôm máy ảnh vào ngực, khung hình cuối vẫn chờ bên trong, và trong một giây cậu thật sự nghĩ đến chuyện về nhà. Rồi Safiya bắt đầu đi dọc mép sân thượng, ngắm nghía các thứ.

"What is the problem?" she said, mostly to herself. "You need the camera to stay still. You need the shutter to open and close without you touching it. Those are two different problems."

"Vấn đề là gì?" cô nói, phần lớn là với chính mình. "Cậu cần máy ảnh đứng yên. Cậu cần cửa trập mở rồi đóng mà không phải chạm vào. Đó là hai vấn đề khác nhau."

"Thank you. That is a clear summary of my evening."

"Cảm ơn cậu. Đó là bản tóm tắt rõ ràng cho buổi tối của mình."

"So we solve them one at a time." She tapped the low brick wall that ran around the edge of the roof. It was about knee height, flat on top, and covered in a thin layer of cold dust. "Here is a tripod that has never been broken in its life."

"Vậy mình giải từng cái một." Cô gõ vào bức tường gạch thấp chạy quanh mép sân thượng. Nó cao ngang đầu gối, phẳng ở trên, và phủ một lớp bụi mỏng lạnh. "Đây là một cái chân máy chưa từng bị gãy trong đời."

Rui looked at the wall. He took off his jacket and folded it into a thick pad, and he laid the pad on the bricks. When he put the camera on top, it pointed too far at the ground. Safiya dug a coin out of her pocket and slid it under the front of the lens. The camera tilted up to meet the skyline as though it had been waiting for this all along.

Rui nhìn bức tường. Cậu cởi áo khoác, gấp lại thành một tấm đệm dày, và đặt lên những viên gạch. Khi cậu đặt máy ảnh lên, nó chúc xuống đất quá nhiều. Safiya moi một đồng xu trong túi ra và trượt nó xuống dưới phần trước của ống kính. Chiếc máy ảnh ngóc lên đón đường chân trời như thể nó đã chờ điều này từ lâu.

"One problem down," said Safiya. "Now the shutter."

"Xong một vấn đề," Safiya nói. "Giờ đến cửa trập."

"This dial has a T setting: one press opens the shutter, and a second press closes it. But every press moves the camera."

"Vòng xoay này có chế độ T: bấm một lần thì cửa trập mở, bấm lần hai thì đóng. Nhưng mỗi lần bấm đều làm máy rung."

"Then press it only twice, very gently, and keep the lens cap on for both. Press once now, while the cap is on." She held up the black plastic cap. "Then we take the cap off. We count to twenty. We put it back, and you press again. The cap is your shutter."

"Vậy bấm đúng hai lần thôi, thật nhẹ, và đậy nắp ống kính cho cả hai lần. Bấm một lần ngay bây giờ, khi nắp còn đậy." Cô giơ chiếc nắp nhựa đen lên. "Rồi mình mở nắp ra. Mình đếm đến hai mươi. Mình đậy nó lại, và cậu bấm lần nữa. Cái nắp chính là cửa trập của cậu."

"That is not how professionals do it."

"Dân chuyên không làm thế."

"No," she said. "It is how two people on a roof do it."

"Không," cô nói. "Đó là cách hai người trên một sân thượng làm."

It was ridiculous. It was also, he realised, exactly the kind of idea that people write down in books. Rui pressed the button with one finger as softly as he had ever done anything, and the camera clicked. The lens was still dark behind the cap. Safiya took her position with the cap in her fingers, and Rui crouched beside the wall and held his breath.

Thật lố bịch. Nhưng cậu cũng nhận ra, đó đúng là loại ý tưởng mà người ta ghi vào sách. Rui bấm nút bằng một ngón tay nhẹ nhàng nhất từ trước đến nay, và máy ảnh kêu tách. Ống kính vẫn tối sau chiếc nắp. Safiya vào vị trí với chiếc nắp trong tay, còn Rui ngồi xổm cạnh bức tường và nín thở.

"Ready?" she whispered.

"Sẵn sàng chưa?" cô thì thầm.

"Ready."

"Sẵn sàng."

She lifted the cap away, and the lens drank in the night. Safiya began to count, quietly, in a voice made of nothing but air. "One. Two. Three."

Cô nhấc chiếc nắp ra, và ống kính nuốt lấy màn đêm. Safiya bắt đầu đếm, khẽ khàng, bằng một giọng chỉ làm bằng không khí. "Một. Hai. Ba."

At nine, something happened to the horizon.

Đến chín, có điều gì đó xảy ra ở chân trời.

A line of light appeared in the far distance, thin as a hair, and began to spread. It ran along the river, jumped a bridge, and bloomed across an entire district in a single trembling wave. Streetlamps lit up in rows. The city was waking up, one neighbourhood at a time, and the wave was heading straight for them.

Một vệt sáng xuất hiện ở phía xa, mảnh như sợi tóc, và bắt đầu lan rộng. Nó chạy dọc con sông, nhảy qua một cây cầu, và nở bung khắp cả một quận trong một đợt sóng run rẩy. Những cột đèn đường sáng lên thành hàng. Thành phố đang thức dậy, từng khu phố một, và đợt sóng đó đang hướng thẳng về phía họ.

"The power," Safiya breathed, still counting. "Rui, the lights will ruin it. Should I cover the lens?"

"Điện," Safiya thở ra, vẫn đang đếm. "Rui, ánh đèn sẽ phá hỏng mất. Mình có nên che ống kính không?"

For a long moment Rui could not speak. He thought of the stars, which would fade as the glow rose. He thought of the empty, honest darkness he had waited a month for. Then he thought of a line of light running across a sleeping city like a spark along a fuse.

Một lúc lâu Rui không nói được gì. Cậu nghĩ đến các vì sao, sẽ mờ đi khi ánh sáng dâng lên. Cậu nghĩ đến bóng tối trống rỗng, trung thực mà cậu đã chờ một tháng. Rồi cậu nghĩ đến một vệt sáng chạy khắp thành phố đang ngủ như tia lửa dọc theo dây ngòi.

"Do not cover it," he said. "Keep going."

"Đừng che," cậu nói. "Cứ tiếp tục."

"Ten," said Safiya. "Eleven. Twelve."

"Mười," Safiya nói. "Mười một. Mười hai."

The wave crashed into the streets below them. The building shuddered, and the lift, nine floors down, began to hum. The stars were still there, but fainter now, framed by a skyline that glowed.

Đợt sóng ập vào những con phố bên dưới họ. Tòa nhà rung lên, và thang máy, ở chín tầng bên dưới, bắt đầu ù ù. Các vì sao vẫn còn đó, nhưng giờ mờ hơn, được đóng khung bởi một đường chân trời rực sáng.

"Eighteen," Safiya whispered. "Nineteen. Twenty."

"Mười tám," Safiya thì thầm. "Mười chín. Hai mươi."

She slid the cap back over the lens. Rui pressed the button a second time, so gently that the camera did not tremble. The shutter closed. The last frame was finished, and somewhere in the dark of the metal box, the whole glowing city was waiting to be developed.

Cô trượt chiếc nắp trở lại trên ống kính. Rui bấm nút lần thứ hai, nhẹ đến mức máy ảnh không hề run. Cửa trập đóng lại. Khung hình cuối cùng đã xong, và đâu đó trong bóng tối của chiếc hộp kim loại, cả thành phố rực sáng đang chờ được tráng phim.

Rui let out a breath he seemed to have been holding for a month. Then he picked up the broken tripod, tucked it under one arm, and followed Safiya toward the stairs, where the lights were already coming on.

Rui thở ra một hơi dường như cậu đã nín suốt một tháng. Rồi cậu nhặt chiếc chân máy gãy lên, kẹp dưới một cánh tay, và theo Safiya về phía cầu thang, nơi đèn đã bắt đầu sáng lên.