The Chalk Square Outside Room Nine

Pria sits at the desk by the window in Room Nine. She stares at the first page of her maths exam. She is forty-three. She works nights at a warehouse, and she has studied for this paper every morning for a year. Her pencil case is on the desk. Her hands are cold.

Pria ngồi ở bàn cạnh cửa sổ trong Phòng Chín. Cô nhìn chằm chằm vào trang đầu tiên của bài thi toán. Cô bốn mươi ba tuổi. Cô làm ca đêm ở một nhà kho, và cô đã ôn cho bài thi này mỗi sáng suốt một năm. Hộp bút của cô nằm trên bàn. Hai bàn tay cô lạnh ngắt.

The invigilator walks slowly between the rows. She is young, and her name badge says Lotte. She holds a stack of spare papers as if they might bite her. Pria guesses it is her first time.

Giám thị đi chậm rãi giữa các hàng bàn. Cô ấy còn trẻ, và bảng tên ghi là Lotte. Cô ôm một xấp giấy thi dự phòng như thể chúng có thể cắn người. Pria đoán đây là lần đầu của cô.

"You may begin," says Lotte. Her voice cracks on the last word.

"Các em có thể bắt đầu," Lotte nói. Giọng cô vỡ ra ở từ cuối.

Pria begins. The first question is easy, and so is the second. By the fifth, she feels something she has not felt in a classroom for twenty years. She feels clever.

Pria bắt đầu. Câu đầu tiên dễ, câu thứ hai cũng vậy. Đến câu thứ năm, cô cảm thấy điều mà hai mươi năm nay cô chưa cảm thấy trong một lớp học. Cô thấy mình thông minh.

At twenty past seven, a small sound comes from the door. Lotte is whispering with a man in a grey suit. He has a lanyard and a tired face. He points towards the window, and then he leaves. Lotte comes back down the aisle with her eyes fixed on the floor.

Bảy giờ hai mươi, có một tiếng động nhỏ ở cửa. Lotte đang thì thầm với một người đàn ông mặc com-lê xám. Ông đeo thẻ nhân viên và có gương mặt mệt mỏi. Ông chỉ về phía cửa sổ, rồi rời đi. Lotte quay lại dọc lối đi, mắt dán xuống sàn.

She stops beside Pria's desk and bends down. "Sorry," she whispers. "I cannot talk during the exam. But could you look outside? Only look. I am not allowed to ask about the paper."

Cô dừng cạnh bàn Pria và cúi xuống. "Xin lỗi," cô thì thầm. "Tôi không được nói chuyện trong lúc thi. Nhưng chị nhìn ra ngoài giúp tôi được không? Chỉ nhìn thôi. Tôi không được phép hỏi về bài thi."

Pria frowns. Then she lifts her head and looks through the window.

Pria cau mày. Rồi cô ngẩng đầu và nhìn qua cửa sổ.

Below, on the pavement outside the main door, a large drawing covers the paving stones. It is made of white chalk. Pria sees a square, and inside it a smaller grid of nine boxes. Each box holds a number, except the middle one. The middle one is empty.

Phía dưới, trên vỉa hè ngoài cửa chính, một hình vẽ lớn phủ kín các phiến đá lát. Nó được vẽ bằng phấn trắng. Pria thấy một hình vuông, và bên trong là một lưới nhỏ hơn gồm chín ô. Mỗi ô có một con số, trừ ô giữa. Ô giữa để trống.

The numbers are eight, one, six in the top row. Then three, blank, seven. Then four, nine, two.

Các số là tám, một, sáu ở hàng trên. Rồi ba, trống, bảy. Rồi bốn, chín, hai.

Pria looks at it for a few seconds. Then she looks back at Lotte and nods once. She returns to her exam, because there is still a lot of paper left. But her mind keeps drifting down to the pavement.

Pria nhìn nó vài giây. Rồi cô nhìn lại Lotte và gật đầu một cái. Cô quay về bài thi, vì vẫn còn nhiều giấy. Nhưng tâm trí cô cứ trôi xuống vỉa hè.

For the next hour, the room is silent. Pria finishes question fourteen. She checks her working, and then she checks it again. At eight twenty, she turns over her last page and puts down her pencil. There are still thirty minutes left, and the rules say she must stay in her seat.

Trong một giờ sau đó, căn phòng im lặng. Pria làm xong câu mười bốn. Cô kiểm tra lời giải, rồi kiểm tra lại lần nữa. Lúc tám giờ hai mươi, cô lật trang cuối và đặt bút xuống. Vẫn còn ba mươi phút, và quy định buộc cô phải ngồi yên tại chỗ.

So she sits and looks out of the window. The pavement drawing is clearer from up here. Whoever made it drew each line with great care. The digits are neat.

Thế là cô ngồi nhìn ra cửa sổ. Hình vẽ trên vỉa hè rõ hơn khi nhìn từ trên này. Ai vẽ nó đã vẽ từng nét thật cẩn thận. Các chữ số rất ngay ngắn.

She does the sum without trying. Eight plus one plus six is fifteen. The first column adds up to fifteen as well. Every row, every column and both diagonals should be fifteen. It is a magic square, and the missing number is five.

Cô làm phép tính mà không cần cố. Tám cộng một cộng sáu là mười lăm. Cột đầu tiên cũng cộng ra mười lăm. Mọi hàng, mọi cột và cả hai đường chéo đều phải bằng mười lăm. Đó là một ma phương, và số còn thiếu là năm.

At eight fifty, a bell rings. The students stand, stretch and hand in their papers. Lotte collects them one by one, and she counts each pile twice. When Pria gives hers over, Lotte holds on to it a moment too long.

Tám giờ năm mươi, chuông reo. Các thí sinh đứng dậy, vươn vai và nộp bài. Lotte thu từng bài một, và cô đếm mỗi chồng hai lần. Khi Pria đưa bài, Lotte giữ nó lâu hơn một chút.

"Thank you," Lotte says quietly. "Please wait outside the door. I need to ask you something."

"Cảm ơn chị," Lotte nói khẽ. "Xin chị chờ ngoài cửa. Tôi cần hỏi chị một chuyện."

In the corridor, Pria leans against the wall. Her legs feel weak. She has finished. Whatever the result, she has finished.

Ngoài hành lang, Pria tựa vào tường. Chân cô thấy yếu. Cô đã làm xong. Dù kết quả thế nào, cô đã làm xong.

Lotte comes out two minutes later with her bag. Her face looks pale.

Hai phút sau, Lotte bước ra cùng chiếc túi. Mặt cô tái đi.

"I am so sorry," she says. "You have just done a two-hour exam, and now I want a favour."

"Tôi rất xin lỗi," cô nói. "Chị vừa làm xong bài thi hai tiếng, vậy mà giờ tôi lại nhờ chị một việc."

"What is the problem?" asks Pria.

"Có chuyện gì vậy?" Pria hỏi.

"The head of department thinks the drawing is a code." Lotte talks fast. "He thinks someone is signalling answers to the students. Or it is a joke about the exam. He wants to know who did it before the results go out. He wants me to find out." She lowers her voice. "I teach history. I do not understand any of it."

"Trưởng khoa nghĩ hình vẽ đó là một mật mã." Lotte nói nhanh. "Ông ấy nghĩ có người đang ra hiệu đáp án cho thí sinh. Hoặc đó là một trò đùa về kỳ thi. Ông ấy muốn biết ai làm trước khi công bố kết quả. Ông ấy muốn tôi tìm ra." Cô hạ giọng. "Tôi dạy lịch sử. Tôi chẳng hiểu gì về mấy thứ đó."

Pria almost laughs. "It is not a code," she says. "It is a magic square. The missing number is five."

Pria suýt bật cười. "Đó không phải mật mã," cô nói. "Đó là một ma phương. Số còn thiếu là năm."

"How do you know that?"

"Sao chị biết?"

"Every row adds up to fifteen. Look." Pria takes a pen from her pocket and writes the numbers on her hand. "Eight, one, six. Three, five, seven. Four, nine, two. Fifteen, fifteen, fifteen. It is an old puzzle. Children learn it at school."

"Mỗi hàng cộng lại đều bằng mười lăm. Nhìn này." Pria lấy một cây bút trong túi và viết các số lên tay. "Tám, một, sáu. Ba, năm, bảy. Bốn, chín, hai. Mười lăm, mười lăm, mười lăm. Đó là một câu đố xưa. Trẻ con học ở trường."

Lotte stares at the numbers. Then she lets out a long breath. "So it is harmless."

Lotte nhìn chằm chằm những con số. Rồi cô thở ra một hơi dài. "Vậy là vô hại."

"It is harmless," says Pria. "But somebody still drew it, and I would like to know who."

"Vô hại," Pria nói. "Nhưng vẫn có người vẽ nó, và tôi muốn biết là ai."

They walk down the stairs together. The lobby is full of tired students and the smell of floor polish. At the main door, Pria stops, because the drawing looks different from ground level. There is something she did not see from above. At the bottom corner of the square, a tiny arrow points to the left.

Họ cùng đi xuống cầu thang. Sảnh đầy những thí sinh mệt mỏi và mùi sáp lau sàn. Ở cửa chính, Pria dừng lại, vì hình vẽ trông khác khi nhìn từ mặt đất. Có một thứ cô không thấy từ trên cao. Ở góc dưới của hình vuông, một mũi tên nhỏ chỉ sang trái.

They follow it. On the next paving stone, there is a second drawing. It is a small spiral with numbers along its curve. It is a different puzzle, and it is also unfinished.

Họ đi theo nó. Trên phiến đá kế tiếp có một hình vẽ thứ hai. Đó là một hình xoắn ốc nhỏ với các con số dọc theo đường cong. Đó là một câu đố khác, và cũng chưa hoàn thành.

"There are more," whispers Lotte.

"Còn nữa," Lotte thì thầm.

The arrows lead them along the building wall, round the corner and towards the bins. Each stone holds a new puzzle. There is a triangle of numbers and a clock face with no hands. There is a little ladder with missing steps. Pria feels like a girl again.

Những mũi tên dẫn họ dọc theo tường tòa nhà, vòng qua góc và tới chỗ các thùng rác. Mỗi phiến đá có một câu đố mới. Có một tam giác các con số và một mặt đồng hồ không kim. Có một chiếc thang nhỏ thiếu mấy nấc. Pria thấy mình như một cô bé trở lại.

At the end of the path, a man in a blue overall is kneeling beside the back door. He holds a stub of chalk and draws a careful curve. A bucket and a mop stand beside him.

Ở cuối con đường, một người đàn ông mặc bộ đồ bảo hộ xanh đang quỳ cạnh cửa sau. Ông cầm một mẩu phấn và vẽ một đường cong cẩn thận. Một cái xô và một cây lau nhà đặt bên cạnh ông.

"Good evening," says Pria.

"Chào buổi tối," Pria nói.

The man looks up and does not seem surprised. He is about sixty, and he has chalk dust on his knees. "Good evening," he says. "Are you here for the next one?"

Người đàn ông ngẩng lên và không có vẻ ngạc nhiên. Ông khoảng sáu mươi tuổi, đầu gối dính bụi phấn. "Chào cô," ông nói. "Cô đến vì câu tiếp theo à?"

"The next one?" asks Lotte.

"Câu tiếp theo?" Lotte hỏi.

"I draw one every night during exam week," he says. "The students come out of the building looking so serious. I thought they might like something to solve on the way home." He glances at Lotte's badge. "I hope I have not made trouble."

"Tuần thi nào tôi cũng vẽ một câu mỗi đêm," ông nói. "Các em bước ra khỏi tòa nhà trông nghiêm trọng quá. Tôi nghĩ có thể các em sẽ thích có thứ gì đó để giải trên đường về." Ông liếc bảng tên của Lotte. "Tôi hy vọng mình không gây rắc rối."

Lotte opens her mouth and closes it again. "My head of department thought you were sending hidden messages."

Lotte mở miệng rồi lại ngậm lại. "Trưởng khoa của tôi tưởng ông gửi thông điệp ngầm."

"Only the messages that say, think about this," says the man, and he smiles.

"Chỉ là những thông điệp bảo rằng, hãy nghĩ về điều này," người đàn ông nói, và ông mỉm cười.

Pria crouches beside him and studies the half-finished curve. "You were a teacher once," she says.

Pria ngồi xổm cạnh ông và xem xét đường cong còn dang dở. "Ông từng là thầy giáo," cô nói.

"I taught maths for thirty years," he answers. "Then my knees got old, and now I mop floors. But I miss it every day." He taps the paving stone. "This one is hard. Nobody has solved the first half yet."

"Tôi dạy toán ba mươi năm," ông đáp. "Rồi đầu gối tôi già đi, và giờ tôi lau sàn. Nhưng ngày nào tôi cũng nhớ nghề." Ông gõ nhẹ lên phiến đá. "Câu này khó. Chưa ai giải được nửa đầu."

Pria takes the chalk. She thinks for a moment. Her exam is finished, her shift starts in two hours, and she should go home and sleep. But the puzzle looks at her like a door that has been left open.

Pria cầm lấy mẩu phấn. Cô nghĩ một lúc. Bài thi của cô đã xong, ca làm của cô bắt đầu sau hai giờ nữa, và lẽ ra cô nên về nhà ngủ. Nhưng câu đố nhìn cô như một cánh cửa bỏ ngỏ.

"Seven," she says at last, and she writes it in the gap.

"Bảy," cuối cùng cô nói, và cô viết nó vào chỗ trống.

The man leans closer. He reads the numbers and then reads them again. His eyebrows go up. "That is right," he says. "That is exactly right. Most people never see it."

Người đàn ông nghiêng lại gần hơn. Ông đọc các số rồi đọc lại. Lông mày ông nhướn lên. "Đúng rồi," ông nói. "Đúng chính xác. Hầu hết mọi người không bao giờ nhìn ra."

Lotte lets out a small laugh. She sits down on the kerb, holds her bag in her lap and looks at both of them. The day has been very long for her.

Lotte bật ra một tiếng cười nhỏ. Cô ngồi xuống lề đường, ôm túi trong lòng và nhìn cả hai người. Ngày hôm nay với cô thật dài.

"So what do I tell my head of department?" she asks.

"Vậy tôi nói gì với trưởng khoa đây?" cô hỏi.

"Tell him the truth," says Pria. "A caretaker drew a puzzle, and a student solved it."

"Cứ nói sự thật," Pria nói. "Một người gác trường vẽ một câu đố, và một thí sinh giải được nó."

"He will want a name," says Lotte.

"Ông ấy sẽ đòi một cái tên," Lotte nói.

"My name is not important," the man says. He picks up his bucket. Then he looks at Pria, and there is a bright, curious light in his eyes. "But I am running out of easy puzzles. Do you know any hard ones?"

"Tên tôi không quan trọng," người đàn ông nói. Ông nhấc cái xô lên. Rồi ông nhìn Pria, và trong mắt ông có một tia sáng rạng rỡ, tò mò. "Nhưng tôi sắp hết câu đố dễ rồi. Cô có biết câu nào khó không?"