The Hole in the Butterfly Net

For the first six weeks of term, Elan was the person who asked for help. She asked the older students where the compost bins were kept. She asked the technician how to read the humidity dials. She asked a second-year girl, twice, how the misting system worked, and twice she nodded as if she understood.

Suốt sáu tuần đầu học kỳ, Elan là người luôn nhờ giúp đỡ. Cô hỏi các anh chị khóa trên chỗ để thùng ủ phân. Cô hỏi kỹ thuật viên cách đọc các mặt đồng hồ đo độ ẩm. Cô hỏi một chị năm hai, hai lần, hệ thống phun sương hoạt động thế nào, và hai lần cô gật đầu như thể đã hiểu.

The college greenhouse was the best place on the campus, and also the most confusing. It was a long glass building with three climates under one roof. The first room was dry and sandy, and the second was cool and green. The third was a tropical house, so warm and wet that your glasses fogged the moment you stepped inside.

Nhà kính của trường là nơi tuyệt nhất trong khuôn viên, và cũng là nơi dễ rối nhất. Đó là một tòa nhà kính dài với ba khí hậu dưới một mái nhà. Phòng đầu tiên khô và nhiều cát, còn phòng thứ hai mát và xanh. Phòng thứ ba là nhà nhiệt đới, ấm và ẩm đến mức kính mắt của bạn mờ ngay khi bước vào.

On a Thursday afternoon, with the lecture hall empty and the corridors almost silent, Elan went to the tropical house to check the water trays. She was alone, which was unusual. She was also in a good mood. On Monday the technician had taught her a skill she could use: how to mend a torn net with a needle and strong green thread.

Vào một chiều thứ Năm, khi giảng đường vắng và các hành lang gần như im ắng, Elan đến nhà nhiệt đới để kiểm tra các khay nước. Cô ở một mình, điều này hiếm có. Cô cũng đang vui. Hôm thứ Hai kỹ thuật viên đã dạy cô một kỹ năng dùng được: cách vá một tấm lưới rách bằng kim và chỉ xanh chắc.

She had practised on a spare piece of shade cloth for an hour. The knot was a small one, a tight loop that looked like nothing and held like iron. She had been waiting for a chance to show someone, and so far nobody had asked.

Cô đã luyện tập trên một mảnh vải che nắng thừa suốt một tiếng. Nút thắt là một nút nhỏ, một vòng chặt trông chẳng có gì mà giữ chắc như sắt. Cô đã chờ một cơ hội để khoe với ai đó, và cho đến giờ chẳng ai hỏi.

At the far end of the tropical house, between the banana plants and the glass wall, she found a boy she had never seen before.

Ở đầu xa của nhà nhiệt đới, giữa những cây chuối và bức tường kính, cô thấy một cậu bé mà cô chưa từng gặp.

He was tall and thin, with a wet fringe stuck to his forehead. He was holding a long-handled net above his head like a man trying to touch the ceiling. In front of him a blue butterfly the size of a playing card drifted in lazy circles. Every time he swung, it slid sideways, and every time he missed, he said a short word in a language that Elan did not know.

Cậu cao và gầy, mái tóc mái ướt dính vào trán. Cậu đang cầm một chiếc vợt cán dài giơ cao trên đầu như người định chạm trần nhà. Trước mặt cậu, một con bướm xanh to cỡ một lá bài bay lượn thành những vòng lười biếng. Mỗi lần cậu vung vợt, nó trượt sang bên, và mỗi lần trượt, cậu nói một từ ngắn bằng thứ tiếng Elan không biết.

"Excuse me," she said. "Can I help?"

"Xin lỗi," cô nói. "Mình giúp được không?"

"Please do not come closer," the boy said, without turning. "It is a very expensive butterfly. I mean, it is not expensive for me. It is expensive for the college. I am an exchange student, and I borrowed the net from the office. They told me this one is the last of its kind in the building."

"Làm ơn đừng lại gần," cậu bé nói, không quay đầu. "Đây là một con bướm rất đắt. Ý mình là, nó không đắt với mình. Nó đắt với trường. Mình là sinh viên trao đổi, và mình mượn chiếc vợt từ văn phòng. Họ bảo chiếc này là chiếc cuối cùng trong tòa nhà."

"Then I think you should lower the net," Elan said, "and look at it."

"Vậy mình nghĩ cậu nên hạ vợt xuống," Elan nói, "và nhìn nó."

He lowered the net. The butterfly floated down gently and settled on a leaf, its wings opening and closing like a slow book. In the middle of the net, where the mesh should have been, there was a hole about the size of a coin.

Cậu hạ vợt xuống. Con bướm lững lờ đáp xuống và đậu trên một chiếc lá, đôi cánh mở ra khép lại như một cuốn sách chậm rãi. Ở giữa chiếc vợt, nơi lẽ ra có lưới, có một cái lỗ cỡ đồng xu.

"Oh," the boy said.

"Ồ," cậu bé nói.

"It went straight through it," Elan said. "Twice. I watched from the door."

"Nó bay thẳng qua đó," Elan nói. "Hai lần. Mình đã nhìn từ cửa."

He looked at the hole. Then he looked at her, and she saw that he was trying very hard not to laugh.

Cậu nhìn cái lỗ. Rồi cậu nhìn cô, và cô thấy cậu đang cố hết sức để không bật cười.

"My name is Hendrik," he said. "I was told it would be an easy job."

"Mình tên là Hendrik," cậu nói. "Người ta bảo mình đây là một việc dễ."

"I am Elan," she said. "And I know exactly how to fix that."

"Mình là Elan," cô nói. "Và mình biết chính xác cách sửa cái đó."

It was a strange sentence for her to say. She had never said anything like it in this building. She felt her voice rise a little at the end, as if she were asking a question, and she tried to straighten it.

Đó là một câu kỳ lạ đối với cô. Cô chưa bao giờ nói điều gì như thế trong tòa nhà này. Cô cảm thấy giọng mình lên cao một chút ở cuối câu, như đang hỏi, và cô cố giữ cho nó thẳng.

"Hold the net still," she said, and she took the needle and thread from the pocket of her apron.

"Giữ yên chiếc vợt," cô nói, và cô lấy kim và chỉ từ túi tạp dề.

Hendrik held the net as if it were a sleeping animal. Elan worked at the edge of the hole, drawing the loose mesh together with quick small stitches. She showed him how each knot closed on itself and locked. He leaned in to watch. His shoulder was a few centimetres from hers, and she noticed that he smelled faintly of rubber boots and oranges.

Hendrik giữ chiếc vợt như thể đó là một con vật đang ngủ. Elan làm việc ở mép cái lỗ, kéo phần lưới lỏng lại với nhau bằng những mũi khâu nhỏ nhanh. Cô chỉ cho cậu thấy mỗi nút thắt tự khép lại và khóa chặt. Cậu cúi vào xem. Vai cậu cách vai cô vài centimét, và cô nhận ra cậu thoang thoảng mùi ủng cao su và cam.

"You are very fast," he said.

"Cậu nhanh quá," cậu nói.

"I am very new," she said. "I learned this on Monday. Before that, I could not have mended a sock."

"Mình rất mới thôi," cô nói. "Mình học cái này hôm thứ Hai. Trước đó, mình còn không vá nổi một chiếc tất."

"Then you are the best teacher I have ever had," Hendrik said. "And you have taught me for two minutes."

"Vậy cậu là cô giáo giỏi nhất mình từng có," Hendrik nói. "Mà cậu mới dạy mình có hai phút."

She bent her head so that he could not see her face, and she pulled the last knot tight. When she bit the thread, it made a tiny, satisfying click.

Cô cúi đầu để cậu không thấy mặt mình, và kéo chặt nút cuối cùng. Khi cô cắn đứt sợi chỉ, nó phát ra một tiếng tách nhỏ, thật thỏa mãn.

"There," she said. "It will hold."

"Xong rồi," cô nói. "Nó sẽ chắc."

But the butterfly had moved while they worked. It was resting on a high stem now, well out of reach. It fanned its blue wings in the glow of the lamps with the calm of a creature that had nowhere to be.

Nhưng con bướm đã di chuyển trong lúc họ làm việc. Giờ nó đang đậu trên một cành cao, ngoài tầm với. Nó phe phẩy đôi cánh xanh trong ánh đèn với vẻ bình thản của một sinh vật không có nơi nào phải đến.

"Now what?" Hendrik asked. "I can jump, but I will probably fall into the banana plant."

"Giờ sao?" Hendrik hỏi. "Mình nhảy được, nhưng chắc sẽ ngã vào cây chuối."

"We do not chase it," Elan said. "Chasing makes it nervous. The technician told me that butterflies come for sweet things." She looked around the room, then pointed to his jacket. "You have an orange in your pocket. I can smell it."

"Mình không đuổi nó," Elan nói. "Đuổi sẽ làm nó căng thẳng. Kỹ thuật viên bảo mình rằng bướm bị thu hút bởi đồ ngọt." Cô nhìn quanh phòng, rồi chỉ vào áo khoác của cậu. "Cậu có một quả cam trong túi. Mình ngửi thấy."

Hendrik pulled out the fruit as if he were surprised to find it there. "It was my lunch," he said. "I forgot to eat it."

Hendrik rút quả cam ra như thể ngạc nhiên khi thấy nó ở đó. "Đó là bữa trưa của mình," cậu nói. "Mình quên ăn."

"Good. Cut it in half."

"Tốt. Bổ đôi nó ra."

They laid the two halves on a clean saucer from the staff cupboard and set it on the bench beside the water trays. Then they stood back, side by side, and waited. The room was quiet except for the dripping of the leaves. Elan kept the net low and steady in her hand. To her surprise, Hendrik stayed completely still, his arms folded and his eyes on the saucer.

Họ đặt hai nửa lên một chiếc đĩa sạch lấy từ tủ của nhân viên và để lên bàn cạnh các khay nước. Rồi họ lùi lại, đứng cạnh nhau, và chờ. Căn phòng yên tĩnh, chỉ có tiếng nước nhỏ giọt từ lá. Elan giữ chiếc vợt thấp và vững trong tay. Ngạc nhiên thay, Hendrik đứng hoàn toàn yên, khoanh tay và mắt dán vào chiếc đĩa.

It took four minutes. The blue butterfly lifted from its stem, circled once, twice, and dropped lightly onto the orange. Its long tongue uncurled like a tiny watch spring. Elan raised the net slowly, with the patience of someone who had learned from a boy's mistake. She brought it down over the saucer in a single soft movement.

Mất bốn phút. Con bướm xanh nhấc mình khỏi cành, lượn một vòng, hai vòng, rồi đáp nhẹ xuống quả cam. Chiếc vòi dài của nó duỗi ra như một chiếc lò xo đồng hồ tí hon. Elan từ từ nâng chiếc vợt, với sự kiên nhẫn của người đã học được từ sai lầm của một cậu bé. Cô úp nó xuống chiếc đĩa trong một động tác nhẹ nhàng duy nhất.

The butterfly rose inside the mesh and bumped against it, and the mended hole stayed closed.

Con bướm bay lên bên trong tấm lưới và đập vào nó, và cái lỗ đã vá vẫn khép kín.

"We did it," Hendrik said. He covered his mouth with his hand, and she saw that his eyes were bright. "We did it. You did it."

"Mình làm được rồi," Hendrik nói. Cậu đưa tay che miệng, và cô thấy mắt cậu sáng lên. "Mình làm được rồi. Cậu làm được rồi."

"We," Elan said firmly. "You held the net."

"Chúng mình," Elan nói chắc nịch. "Cậu giữ vợt mà."

They carried the net carefully to the display cage at the end of the room. Hendrik opened the little door, and the butterfly slipped inside. It circled the plants, found a branch and settled. They both leaned on the glass, shoulder to shoulder, and watched it for a long time.

Họ cẩn thận mang chiếc vợt tới chiếc lồng trưng bày ở cuối phòng. Hendrik mở cánh cửa nhỏ, và con bướm trượt vào trong. Nó lượn quanh các cây, tìm một cành và đậu xuống. Cả hai tựa vào tấm kính, vai kề vai, và ngắm nó rất lâu.

"Nobody has ever thanked me for anything here," Elan said at last. She was surprised to hear herself say it. "I am the one who always asks."

"Chưa ai từng cảm ơn mình điều gì ở đây," Elan nói cuối cùng. Cô ngạc nhiên khi nghe mình nói ra. "Mình là người lúc nào cũng đi nhờ."

"Then I will thank you properly," Hendrik said. "I will tell the office that the net was broken before I borrowed it, and that the student who fixed it is a genius."

"Vậy mình sẽ cảm ơn cậu cho đàng hoàng," Hendrik nói. "Mình sẽ nói với văn phòng rằng chiếc vợt đã hỏng từ trước khi mình mượn, và người sinh viên đã sửa nó là một thiên tài."

"I am not a genius. I only know one knot."

"Mình không phải thiên tài. Mình chỉ biết một cái nút."

"It is a very good knot." He glanced at the thread in her hand, then back at her. He smiled the slow, lopsided smile of someone who had just remembered something funny. "You know, it is a good thing the net had a hole."

"Đó là một cái nút rất tốt." Cậu liếc sợi chỉ trong tay cô, rồi nhìn lại cô. Cậu mỉm cười nụ cười chậm rãi, lệch lệch của người vừa nhớ ra điều gì buồn cười. "Cậu biết không, may mà chiếc vợt có một cái lỗ."