Mark the Rich

In a country, in a kingdom far away, once upon a time there lived a merchant, Mark the Rich; and, what with all his estates and revenues, you couldn’t count them. He lived, and was merry, and never suffered the poor man to come to his door, so ungracious was he.

Ngày xửa ngày xưa, ở một xứ sở, một vương quốc xa xôi, có một thương gia tên là Mark Nhà Giàu; của cải, ruộng đất của ông ta nhiều đến mức không đếm xuể. Ông ta sống sung sướng, vui vẻ, và chưa bao giờ để cho người nghèo bén mảng đến cửa nhà mình, keo kiệt đến thế.

One day he had a dream: “Make ready, Mark the Rich, and wait. God Himself will be thy Guest!” In the morning Mark got up, called his wife, and bade her make a banquet. He covered all of his courtyard with scarlet velvet and golden brocade, and at every side-path he posted journeymen and servants to keep out all the hunger-brothers and scare them outside.

Một hôm ông ta nằm mộng: "Hãy chuẩn bị sẵn sàng, Mark Nhà Giàu, và chờ đợi. Chính Thượng Đế sẽ là khách của ngươi!" Sáng ra Mark thức dậy, gọi vợ đến, bảo bà sửa soạn một bữa tiệc lớn. Ông ta phủ khắp sân nhà bằng nhung đỏ thắm và gấm vàng, và ở mỗi lối đi ông ta cắt người làm cùng gia nhân đứng canh để ngăn không cho đám kẻ đói khát bén mảng tới và xua đuổi chúng đi.

Then Mark the Rich came, and sat awaiting the Lord. The hours went by, and never a guest. And then the poor heard that there was a great feast at the house of Mark the Rich. They all gathered round for the hallowed gifts; but the journeymen and servants drove them all away.

Rồi Mark Nhà Giàu ngồi xuống chờ đợi Đức Chúa. Giờ này qua giờ khác trôi đi mà chẳng có vị khách nào tới. Rồi người nghèo nghe tin có một bữa tiệc lớn tại nhà Mark Nhà Giàu. Họ kéo nhau đến để xin của bố thí; nhưng bọn người làm và gia nhân đã đuổi hết tất cả bọn họ đi.

But one poor beggar, bent with age, and all in rags, went up to the door of Mark the Rich. And as Mark the Rich saw him from the window, he cried out in a fierce voice: “Hi, you sluggards and louts! Eyes and no eyes? Look at the beast that is traipsing up and down our courtyard: get rid of him.”

Nhưng có một người ăn mày nghèo khổ, còng lưng vì tuổi già, quần áo tả tơi, đã đi đến cửa nhà Mark Nhà Giàu. Và khi Mark Nhà Giàu nhìn thấy ông ta từ cửa sổ, ông ta liền quát lên giận dữ: "Này, lũ đầy tớ lười biếng, ngu ngốc kia! Có mắt mà như mù à? Nhìn con vật đang lảng vảng khắp sân nhà chúng ta kìa: đuổi nó đi."

And all the servants scampered up, laid hold of the poor old fellow, and rushed him out the back way. One good old woman saw him, and said: “Come to me, you poor old beggar; I will feed and rest you.” She took him in, fed him, gave him to drink, and laid him to sleep; and thus Mark the Rich had never found the Lord for whom he was waiting.

Thế là bọn gia nhân liền chạy ùa ra, túm lấy ông lão nghèo khổ, lôi ông ta ra bằng cửa sau. Có một bà lão tốt bụng trông thấy ông, liền nói: "Lại đây, ông lão ăn mày tội nghiệp ơi; ta sẽ cho ông ăn và nghỉ ngơi." Bà đưa ông vào nhà, cho ông ăn, cho ông uống, và để ông ngủ; và cứ thế Mark Nhà Giàu chẳng bao giờ gặp được vị Chúa mà ông ta hằng chờ đợi.

At midnight the lady had a dream, and heard some one knock at the window and ask: “Old and righteous man, are you sleeping here to-night?” “Yes,” said the old man. “In a village near by a poor peasant has had a son; how will you reward him?” The poor man said: “He shall be lord of all the domains of Mark the Rich!” Next day the poor old man left his hostess and went forth to roam. The old peasant woman went to Mark the Rich and told him of her dream.

Vào lúc nửa đêm, bà lão nằm mộng, nghe có tiếng ai đó gõ cửa sổ và hỏi: "Ông lão nhân đức ơi, đêm nay ông có ngủ ở đây không?" "Vâng," ông lão đáp. "Ở một ngôi làng gần đây, một người nông dân nghèo vừa sinh được một đứa con trai; ông sẽ ban thưởng gì cho nó?" Ông lão nghèo đáp: "Nó sẽ làm chủ tất cả gia sản của Mark Nhà Giàu!" Hôm sau, ông lão nghèo từ giã bà chủ nhà và tiếp tục lên đường phiêu bạt. Bà lão nông dân liền đến gặp Mark Nhà Giàu và kể cho ông ta nghe về giấc mộng của mình.

Mark went to the peasant and asked for the baby. “Give him to me—I will adopt him; he shall grow up; I will teach him well; and when I die he shall have all my wealth.” This was what he said, but his thoughts were quite different. He took the little boy, went home, and threw him into a snow-drift. “Lie there and freeze; that’s the way to become master of Mark’s wealth!” But that same night hunters, passing by, hunting for hares, found the boy, took him home, and brought him up.

Mark liền đến gặp người nông dân và xin đứa bé. "Hãy đưa nó cho ta—ta sẽ nhận nuôi nó; nó sẽ lớn lên; ta sẽ dạy dỗ nó tử tế; và khi ta chết, nó sẽ được thừa hưởng tất cả gia tài của ta." Đó là những gì ông ta nói ra, nhưng trong lòng ông ta lại nghĩ khác hẳn. Ông ta bế đứa bé, mang về nhà, rồi ném nó vào một đống tuyết. "Cứ nằm đó mà chết cóng đi; đó mới là cách để trở thành chủ nhân gia tài của Mark!" Nhưng ngay đêm đó, có những người thợ săn đi ngang qua, đang săn thỏ rừng, tìm thấy đứa bé, đem về nhà và nuôi nấng nó.

Many years passed by, and much water flowed in the river, and one day Mark the Rich went out with those huntsmen, saw the young boy, heard his story, and spoke about him, and knew it was the same he had cast forth.

Nhiều năm trôi qua, biết bao nước đã chảy qua dòng sông, và một ngày kia Mark Nhà Giàu đi cùng những người thợ săn ấy, gặp chàng trai trẻ, nghe câu chuyện của cậu, trò chuyện với cậu, và nhận ra đó chính là đứa bé mà ông ta đã từng vứt bỏ.

So Mark the Rich asked the youth to go home and take a letter to his wife; but in that letter he bade her poison the boy like a dog. The poor foundling set out on his road; when on his way, he met a poor man with nothing on but a shirt; but this beggar was Christ Himself. He stopped the wayfarer, took the letter, and held it for one minute, and the letter was changed in all it said. The wife of Mark the Rich was to receive the bearer with all honour, and marry him to her daughter. It was said, and it was done.

Thế là Mark Nhà Giàu nhờ chàng trai về nhà mang một lá thư cho vợ mình; nhưng trong lá thư đó, ông ta ra lệnh cho vợ đầu độc chàng trai như giết một con chó. Cậu bé mồ côi tội nghiệp lên đường; trên đường đi, cậu gặp một người đàn ông nghèo khổ chỉ mặc mỗi chiếc áo sơ mi; nhưng người ăn mày ấy chính là Đức Chúa Kitô. Ngài chặn người lữ khách lại, lấy lá thư, cầm nó trong tay một phút, và nội dung lá thư đã đổi khác hoàn toàn. Vợ của Mark Nhà Giàu được dặn phải đón tiếp người mang thư bằng tất cả vinh dự, và gả con gái mình cho chàng. Lời đã nói ra, và việc đã được làm.

Mark the Rich returned home; and was very wroth at seeing his new son-in-law, and said: “In the evening go to my distillery and look after the work”; whilst he secretly told the men to hunt him into the burning cauldron as soon as ever he appeared. So the boy made ready to go to the distillery; but a sudden sickness befell him, and he had to go back home. Mark the Rich waited his time, and went to see what had become of his son-in-law, and tumbled into his own distillers’ clutches, into the burning cauldron!

Mark Nhà Giàu trở về nhà; và vô cùng tức giận khi thấy chàng rể mới của mình, liền nói: "Tối nay hãy đến xưởng chưng cất của ta mà trông coi công việc"; trong khi đó ông ta bí mật dặn dò người làm hãy xô chàng vào cái vạc đang sôi sục ngay khi chàng xuất hiện. Chàng trai bèn sửa soạn đi đến xưởng chưng cất; nhưng một cơn bệnh bất chợt ập đến khiến chàng phải quay về nhà. Mark Nhà Giàu chờ đợi một lúc, rồi tự mình đến xem chuyện gì đã xảy ra với chàng rể, và ông ta lại rơi thẳng vào tay chính những người thợ chưng cất của mình, rơi vào cái vạc đang sôi sục!