An Upheaval

Mashenka Pavletsky, a young girl who had only just finished her studies at a boarding school, returning from a walk to the house of the Kushkins, with whom she was living as a governess, found the household in a terrible turmoil. Mihailo, the porter who opened the door to her, was excited and red as a crab.

Mashenka Pavletsky, một cô gái trẻ vừa mới học xong ở trường nội trú, sau buổi đi dạo trở về ngôi nhà của gia đình Kushkin, nơi cô đang sống với vai trò gia sư, thấy cả nhà đang náo loạn khủng khiếp. Mihailo, người gác cổng ra mở cửa cho cô, có vẻ kích động và đỏ mặt như con cua.

Loud voices were heard from upstairs.

Có tiếng cãi vã ầm ĩ vọng xuống từ tầng trên.

"Madame Kushkin is in a fit, most likely, or else she has quarrelled with her husband," thought Mashenka.

"Chắc là bà Kushkin lên cơn, hoặc là bà ấy vừa cãi nhau với chồng," Mashenka thầm nghĩ.

In the hall and in the corridor she met maid-servants. One of them was crying. Then Mashenka saw, running out of her room, the master of the house himself, Nikolay Sergeitch, a little man with a flabby face and a bald head, though he was not old. He was red in the face and twitching all over. He passed the governess without noticing her, and throwing up his arms, exclaimed:

Trong sảnh và ngoài hành lang, cô gặp mấy người hầu gái. Một người đang khóc. Rồi Mashenka thấy ông chủ nhà, Nikolay Sergeitch, chạy ra khỏi phòng mình — một người đàn ông nhỏ thó, mặt phị, đầu hói, dù chưa già lắm. Mặt ông đỏ bừng và toàn thân run rẩy. Ông đi ngang qua cô gia sư mà không để ý, giơ hai tay lên trời, thốt lên:

"Oh, how horrible it is! How tactless! How stupid! How barbarous! Abominable!"

"Ôi, thật khủng khiếp! Thật vô ý tứ! Thật ngu ngốc! Thật man rợ! Đáng ghê tởm!"

Mashenka went into her room, and then, for the first time in her life, it was her lot to experience in all its acuteness the feeling that is so familiar to persons in dependent positions, who eat the bread of the rich and powerful, and cannot speak their minds. There was a search going on in her room. The lady of the house, Fedosya Vassilyevna, a stout, broad-shouldered, uncouth woman with thick black eyebrows, a faintly perceptible moustache, and red hands, who was exactly like a plain, illiterate cook in face and manners, was standing, without her cap on, at the table, putting back into Mashenka's workbag balls of wool, scraps of materials, and bits of paper…

Mashenka bước vào phòng mình, và rồi, lần đầu tiên trong đời, cô nếm trải trọn vẹn cái cảm giác quen thuộc với những ai sống phụ thuộc, ăn nhờ vào kẻ giàu có quyền thế mà không dám nói lên suy nghĩ của mình. Phòng cô đang bị lục soát. Bà chủ nhà, Fedosya Vassilyevna, một phụ nữ béo tốt, vai rộng, thô kệch, với đôi lông mày đen rậm, hàng ria mép lờ mờ, và đôi bàn tay đỏ au, trông chẳng khác gì một mụ đầu bếp quê mùa, ít học cả về mặt lẫn cách cư xử, đang đứng không đội mũ bên bàn, nhét trả vào túi đồ khâu của Mashenka những cuộn len, mảnh vải vụn, và những mẩu giấy…

Evidently the governess's arrival took her by surprise, since, on looking round and seeing the girl's pale and astonished face, she was a little taken aback, and muttered:

Rõ ràng sự xuất hiện của cô gia sư khiến bà bất ngờ, vì khi quay lại nhìn thấy gương mặt tái nhợt và sửng sốt của cô gái, bà hơi lúng túng, lẩm bẩm:

"Pardon. I … I upset it accidentally… My sleeve caught in it …"

"Xin lỗi. Tôi … tôi vô tình làm đổ nó ra… Tay áo tôi vướng vào…"

And saying something more, Madame Kushkin rustled her long skirts and went out. Mashenka looked round her room with wondering eyes, and, unable to understand it, not knowing what to think, shrugged her shoulders, and turned cold with dismay. What had Fedosya Vassilyevna been looking for in her work-bag? If she really had, as she said, caught her sleeve in it and upset everything, why had Nikolay Sergeitch dashed out of her room so excited and red in the face? Why was one drawer of the table pulled out a little way? The money-box, in which the governess put away ten kopeck pieces and old stamps, was open.

Rồi lẩm bẩm thêm điều gì đó, bà Kushkin sột soạt vạt váy dài và bước ra. Mashenka đưa mắt nhìn quanh phòng mình, ngơ ngác, không hiểu ra sao, không biết nghĩ thế nào, nhún vai, rồi lạnh toát người vì hoảng sợ. Fedosya Vassilyevna đã tìm gì trong túi đồ khâu của cô? Nếu thật sự bà chỉ vướng tay áo và làm đổ mọi thứ như bà nói, thì tại sao Nikolay Sergeitch lại lao ra khỏi phòng cô, kích động và đỏ mặt đến thế? Tại sao một ngăn kéo bàn lại bị kéo hé ra? Cái hộp tiền, nơi cô gia sư cất những đồng mười kopeck và mấy con tem cũ, đang mở toang.

They had opened it, but did not know how to shut it, though they had scratched the lock all over. The whatnot with her books on it, the things on the table, the bed—all bore fresh traces of a search. Her linen-basket, too. The linen had been carefully folded, but it was not in the same order as Mashenka had left it when she went out. So the search had been thorough, most thorough. But what was it for? Why? What had happened? Mashenka remembered the excited porter, the general turmoil which was still going on, the weeping servant-girl; had it not all some connection with the search that had just been made in her room?

Họ đã mở nó ra nhưng không biết cách đóng lại, dù đã cào xước hết cả ổ khóa. Cái giá sách nhỏ đựng sách của cô, những thứ trên bàn, cả giường — tất cả đều mang dấu vết mới của một cuộc lục soát. Cả giỏ đựng đồ vải của cô nữa. Đồ vải đã được gấp lại cẩn thận, nhưng không còn theo đúng thứ tự Mashenka để lại lúc ra ngoài. Vậy là cuộc lục soát đã diễn ra kỹ lưỡng, hết sức kỹ lưỡng. Nhưng để làm gì? Vì sao? Chuyện gì đã xảy ra? Mashenka nhớ lại người gác cổng kích động, cảnh náo loạn vẫn còn tiếp diễn khắp nhà, cô hầu gái đang khóc; chẳng lẽ tất cả những chuyện đó không liên quan gì đến cuộc lục soát vừa xảy ra trong phòng cô?

Was not she mixed up in something dreadful? Mashenka turned pale, and feeling cold all over, sank on to her linen-basket.

Chẳng lẽ cô bị dính líu vào chuyện gì đó khủng khiếp? Mashenka tái mặt, người lạnh toát, ngồi sụp xuống chiếc giỏ đựng đồ vải.

A maid-servant came into the room.

Một cô hầu gái bước vào phòng.

"Liza, you don't know why they have been rummaging in my room?" the governess asked her.

"Liza, chị có biết vì sao họ lục soát phòng tôi không?" cô gia sư hỏi.

"Mistress has lost a brooch worth two thousand," said Liza.

"Bà chủ mất một cái trâm cài trị giá hai ngàn," Liza đáp.

"Yes, but why have they been rummaging in my room?"

"Vâng, nhưng sao họ lại lục soát phòng tôi?"

"They've been searching every one, miss. They've searched all my things, too. They stripped us all naked and searched us… God knows, miss, I never went near her toilet-table, let alone touching the brooch. I shall say the same at the police-station."

"Họ lục soát tất cả mọi người, thưa cô. Đồ đạc của tôi cũng bị lục hết. Họ lột trần cả bọn tôi ra mà khám… Trời chứng giám, thưa cô, tôi chưa bao giờ bén mảng đến bàn trang điểm của bà ấy, đừng nói gì đến chuyện đụng vào cái trâm. Ra đến đồn cảnh sát tôi cũng sẽ nói y như vậy."

"But … why have they been rummaging here?" the governess still wondered.

"Nhưng … sao họ lại lục soát ở đây?" cô gia sư vẫn không hiểu.

"A brooch has been stolen, I tell you. The mistress has been rummaging in everything with her own hands. She even searched Mihailo, the porter, herself. It's a perfect disgrace! Nikolay Sergeitch simply looks on and cackles like a hen. But you've no need to tremble like that, miss. They found nothing here. You've nothing to be afraid of if you didn't take the brooch."

"Tôi bảo rồi, cái trâm bị mất cắp. Bà chủ tự tay lục lọi khắp nơi. Bà ấy còn tự mình khám cả Mihailo, người gác cổng. Thật là nhục nhã hết chỗ nói! Còn ông Nikolay Sergeitch thì chỉ đứng nhìn, cục ta cục tác như gà mái. Nhưng cô không cần run như thế đâu. Ở đây họ chẳng tìm ra gì cả. Nếu cô không lấy cái trâm thì chẳng có gì phải sợ."

"But, Liza, it's vile … it's insulting," said Mashenka, breathless with indignation. "It's so mean, so low! What right had she to suspect me and to rummage in my things?"

"Nhưng, Liza, thế này thật đê tiện … thật sỉ nhục," Mashenka nói, nghẹt thở vì phẫn nộ. "Thật hèn hạ, thật thấp kém! Bà ấy có quyền gì mà nghi ngờ tôi rồi lục lọi đồ đạc của tôi?"

"You are living with strangers, miss," sighed Liza. "Though you are a young lady, still you are … as it were … a servant… It's not like living with your papa and mamma."

"Cô đang sống nhờ nhà người ta mà, thưa cô," Liza thở dài. "Dù cô là tiểu thư, nhưng cô vẫn … coi như là … người ở thôi… Không giống như sống với cha mẹ mình đâu."

Mashenka threw herself on the bed and sobbed bitterly. Never in her life had she been subjected to such an outrage, never had she been so deeply insulted… She, well-educated, refined, the daughter of a teacher, was suspected of theft; she had been searched like a street-walker! She could not imagine a greater insult. And to this feeling of resentment was added an oppressive dread of what would come next. All sorts of absurd ideas came into her mind.

Mashenka gieo mình xuống giường và nức nở cay đắng. Chưa bao giờ trong đời cô phải chịu một sự sỉ nhục như vậy, chưa bao giờ cô bị xúc phạm sâu sắc đến thế… Cô, một người có học thức, tao nhã, con gái của một thầy giáo, lại bị nghi ngờ là kẻ trộm; cô đã bị lục soát như một ả gái điếm ngoài đường! Cô không thể tưởng tượng ra sự sỉ nhục nào lớn hơn thế. Và cùng với cảm giác uất ức ấy là nỗi sợ hãi nặng nề về những gì sắp xảy đến. Đủ thứ ý nghĩ vô lý ùa vào đầu cô.

If they could suspect her of theft, then they might arrest her, strip her naked, and search her, then lead her through the street with an escort of soldiers, cast her into a cold, dark cell with mice and woodlice, exactly like the dungeon in which Princess Tarakanov was imprisoned. Who would stand up for her? Her parents lived far away in the provinces; they had not the money to come to her. In the capital she was as solitary as in a desert, without friends or kindred. They could do what they liked with her.

Nếu họ đã có thể nghi ngờ cô ăn cắp, thì họ cũng có thể bắt giữ cô, lột trần cô ra mà khám, rồi áp giải cô qua phố dưới sự canh gác của lính, ném cô vào một xà lim lạnh lẽo, tối tăm đầy chuột và rệp gỗ, y hệt ngục tối nơi công chúa Tarakanova từng bị giam cầm. Ai sẽ đứng ra bênh vực cô? Cha mẹ cô sống xa tít ở tỉnh lẻ; họ không có tiền để đến với cô. Ở kinh thành này cô cô độc như giữa sa mạc, không bạn bè, không người thân thích. Họ muốn làm gì cô cũng được.

"I will go to all the courts and all the lawyers," Mashenka thought, trembling. "I will explain to them, I will take an oath… They will believe that I could not be a thief!"

"Mình sẽ đi khắp các tòa án, gặp tất cả các luật sư," Mashenka thầm nghĩ, run rẩy. "Mình sẽ giải thích cho họ, mình sẽ thề thốt… Họ sẽ tin rằng mình không thể nào là kẻ trộm!"

Mashenka remembered that under the sheets in her basket she had some sweetmeats, which, following the habits of her schooldays, she had put in her pocket at dinner and carried off to her room. She felt hot all over, and was ashamed at the thought that her little secret was known to the lady of the house; and all this terror, shame, resentment, brought on an attack of palpitation of the heart, which set up a throbbing in her temples, in her heart, and deep down in her stomach.

Mashenka chợt nhớ ra dưới lớp khăn trải trong giỏ của mình có mấy thứ bánh kẹo mà, theo thói quen từ thời đi học, cô đã bỏ vào túi lúc ăn tối rồi mang về phòng. Cô nóng bừng cả người, xấu hổ khi nghĩ rằng bí mật nho nhỏ ấy đã bị bà chủ nhà biết. Và tất cả nỗi kinh hoàng, xấu hổ, uất ức ấy khiến tim cô đập dồn dập, giần giật ở hai bên thái dương, trong lồng ngực, và tận sâu trong dạ dày.

"Dinner is ready," the servant summoned Mashenka.

"Bữa tối đã dọn xong," người hầu gọi Mashenka.

"Shall I go, or not?"

"Mình có nên xuống không, hay là không?"

Mashenka brushed her hair, wiped her face with a wet towel, and went into the dining-room. There they had already begun dinner. At one end of the table sat Fedosya Vassilyevna with a stupid, solemn, serious face; at the other end Nikolay Sergeitch. At the sides there were the visitors and the children. The dishes were handed by two footmen in swallowtails and white gloves. Every one knew that there was an upset in the house, that Madame Kushkin was in trouble, and every one was silent. Nothing was heard but the sound of munching and the rattle of spoons on the plates.

Mashenka chải lại tóc, lau mặt bằng khăn ướt, rồi bước vào phòng ăn. Ở đó bữa tối đã bắt đầu. Một đầu bàn là Fedosya Vassilyevna với vẻ mặt đờ đẫn, trịnh trọng, nghiêm nghị; đầu kia là Nikolay Sergeitch. Hai bên là khách khứa và lũ trẻ. Hai người hầu bàn mặc áo đuôi tôm và đeo găng trắng bưng các món ăn ra. Ai nấy đều biết nhà đang có chuyện lộn xộn, bà Kushkin đang gặp rắc rối, nên mọi người đều im lặng. Không nghe thấy gì ngoài tiếng nhai và tiếng thìa va lách cách trên đĩa.

The lady of the house, herself, was the first to speak.

Chính bà chủ nhà là người lên tiếng trước tiên.

"What is the third course?" she asked the footman in a weary, injured voice.

"Món thứ ba là gì?" bà hỏi người hầu bàn bằng giọng mệt mỏi, đầy tổn thương.

"Esturgeon à la russe," answered the footman.

"Cá tầm kiểu Nga ạ," người hầu bàn đáp.

"I ordered that, Fenya," Nikolay Sergeitch hastened to observe. "I wanted some fish. If you don't like it, ma chère, don't let them serve it. I just ordered it…"

"Anh đặt món đó đấy, Fenya," Nikolay Sergeitch vội lên tiếng. "Anh muốn ăn cá. Nếu em không thích, cưng à, thì đừng cho dọn ra. Anh chỉ đặt món thôi mà…"

Fedosya Vassilyevna did not like dishes that she had not ordered herself, and now her eyes filled with tears.

Fedosya Vassilyevna không thích những món mà chính bà không đặt, và giờ mắt bà rưng rưng nước mắt.

"Come, don't let us agitate ourselves," Mamikov, her household doctor, observed in a honeyed voice, just touching her arm, with a smile as honeyed. "We are nervous enough as it is. Let us forget the brooch! Health is worth more than two thousand roubles!"

"Thôi nào, đừng để mình kích động," Mamikov, bác sĩ riêng của gia đình, lên tiếng bằng giọng ngọt ngào, khẽ chạm vào cánh tay bà, nụ cười cũng ngọt ngào không kém. "Chúng ta đã đủ căng thẳng rồi. Hãy quên chuyện cái trâm đi! Sức khỏe còn quý hơn hai ngàn rúp!"

"It's not the two thousand I regret," answered the lady, and a big tear rolled down her cheek. "It's the fact itself that revolts me! I cannot put up with thieves in my house. I don't regret it—I regret nothing; but to steal from me is such ingratitude! That's how they repay me for my kindness…"

"Không phải tôi tiếc hai ngàn rúp," bà chủ đáp, một giọt nước mắt lớn lăn xuống má. "Chính cái sự việc ấy mới khiến tôi ghê tởm! Tôi không thể chịu nổi có kẻ trộm trong nhà mình. Tôi không tiếc gì cả — tôi chẳng tiếc gì hết; nhưng ăn cắp của tôi là một sự vô ơn đến thế! Đó là cách họ đền đáp lòng tốt của tôi…"

They all looked into their plates, but Mashenka fancied after the lady's words that every one was looking at her. A lump rose in her throat; she began crying and put her handkerchief to her lips.

Mọi người đều cúi nhìn xuống đĩa của mình, nhưng sau lời bà chủ, Mashenka có cảm giác ai nấy đều đang nhìn cô. Một khối nghẹn dâng lên cổ họng cô; cô bắt đầu khóc và đưa khăn tay lên môi.

"Pardon," she muttered. "I can't help it. My head aches. I'll go away."

"Xin lỗi," cô lẩm bẩm. "Tôi không kìm được. Đầu tôi đau quá. Tôi xin phép ra ngoài."

And she got up from the table, scraping her chair awkwardly, and went out quickly, still more overcome with confusion.

Rồi cô đứng dậy khỏi bàn, kéo ghế loạng choạng vụng về, và bước ra ngoài thật nhanh, càng thêm bối rối ngượng ngùng.

"It's beyond everything!" said Nikolay Sergeitch, frowning. "What need was there to search her room? How out of place it was!"

"Thật quá quắt!" Nikolay Sergeitch nói, cau mày. "Có cần gì phải lục soát phòng cô ấy? Thật là không phải phép!"

"I don't say she took the brooch," said Fedosya Vassilyevna, "but can you answer for her? To tell the truth, I haven't much confidence in these learned paupers."

"Tôi không nói cô ta lấy cái trâm," Fedosya Vassilyevna nói, "nhưng ông có dám bảo lãnh cho cô ta không? Nói thật, tôi chẳng mấy tin tưởng những kẻ bần hàn có học đó."

"It really was unsuitable, Fenya… Excuse me, Fenya, but you've no kind of legal right to make a search."

"Thật sự là không phải phép, Fenya… Xin lỗi em, Fenya, nhưng em chẳng có quyền hạn pháp lý gì để lục soát cả."

"I know nothing about your laws. All I know is that I've lost my brooch. And I will find the brooch!" She brought her fork down on the plate with a clatter, and her eyes flashed angrily. "And you eat your dinner, and don't interfere in what doesn't concern you!"

"Tôi chẳng biết gì về luật lệ của ông cả. Tôi chỉ biết là tôi đã mất cái trâm. Và tôi sẽ tìm ra nó!" Bà đập cái nĩa xuống đĩa nghe cạch một tiếng, mắt lóe lên giận dữ. "Còn ông thì cứ ăn cơm đi, đừng xen vào chuyện không liên quan đến ông!"

Nikolay Sergeitch dropped his eyes mildly and sighed. Meanwhile Mashenka, reaching her room, flung herself on her bed. She felt now neither alarm nor shame, but she felt an intense longing to go and slap the cheeks of this hard, arrogant, dull-witted, prosperous woman.

Nikolay Sergeitch cụp mắt xuống, thở dài nhẹ nhàng. Trong khi đó, Mashenka đã về đến phòng, ngã vật xuống giường. Lúc này cô không còn cảm thấy hoảng sợ hay xấu hổ nữa, mà chỉ thấy một khát khao mãnh liệt muốn xông vào tát thẳng vào má người đàn bà cứng rắn, kiêu ngạo, ngu dốt, giàu có ấy.

Lying on her bed she breathed into her pillow and dreamed of how nice it would be to go and buy the most expensive brooch and fling it into the face of this bullying woman. If only it were God's will that Fedosya Vassilyevna should come to ruin and wander about begging, and should taste all the horrors of poverty and dependence, and that Mashenka, whom she had insulted, might give her alms! Oh, if only she could come in for a big fortune, could buy a carriage, and could drive noisily past the windows so as to be envied by that woman!

Nằm trên giường, cô thở dồn vào gối và mơ tưởng sẽ tuyệt biết bao nếu đi mua cái trâm đắt tiền nhất rồi ném thẳng vào mặt người đàn bà hống hách này. Giá như ý trời khiến Fedosya Vassilyevna sa cơ lỡ vận, phải lang thang đi ăn xin, phải nếm trải hết mọi nỗi khốn cùng của cảnh nghèo túng và lệ thuộc, còn Mashenka, người bị bà ta sỉ nhục, lại có thể bố thí cho bà ta! Ôi, giá như cô có được một gia tài lớn, mua được cả xe ngựa, rồi rong ruổi ầm ĩ ngang qua cửa sổ nhà này để người đàn bà đó phải ghen tị!

But all these were only dreams, in reality there was only one thing left to do—to get away as quickly as possible, not to stay another hour in this place. It was true it was terrible to lose her place, to go back to her parents, who had nothing; but what could she do? Mashenka could not bear the sight of the lady of the house nor of her little room; she felt stifled and wretched here. She was so disgusted with Fedosya Vassilyevna, who was so obsessed by her illnesses and her supposed aristocratic rank, that everything in the world seemed to have become coarse and unattractive because this woman was living in it.

Nhưng tất cả những điều đó chỉ là mơ mộng, trên thực tế chỉ còn một việc phải làm — rời khỏi đây càng sớm càng tốt, không ở lại nơi này thêm một giờ nào nữa. Đúng là mất chỗ làm thật đáng sợ, phải về với cha mẹ vốn chẳng có gì; nhưng biết làm sao được? Mashenka không thể chịu nổi khi nhìn thấy bà chủ nhà, cũng không chịu nổi căn phòng nhỏ của mình nữa; cô cảm thấy ngột ngạt và khốn khổ ở đây. Cô ghê tởm Fedosya Vassilyevna đến mức, với thói ám ảnh về bệnh tật và cái danh phận quý tộc tưởng tượng của bà ta, dường như cả thế gian này trở nên thô lậu và đáng ghét chỉ vì người đàn bà ấy đang sống trong đó.

Mashenka jumped up from the bed and began packing.

Mashenka bật dậy khỏi giường và bắt đầu thu dọn hành lý.

"May I come in?" asked Nikolay Sergeitch at the door; he had come up noiselessly to the door, and spoke in a soft, subdued voice. "May I?"

"Tôi vào được không?" Nikolay Sergeitch hỏi ở ngoài cửa; ông đã đến gần cửa mà không gây tiếng động, nói bằng giọng nhỏ nhẹ, trầm xuống. "Tôi vào được chứ?"

"Come in."

"Mời vào."

He came in and stood still near the door. His eyes looked dim and his red little nose was shiny. After dinner he used to drink beer, and the fact was perceptible in his walk, in his feeble, flabby hands.

Ông bước vào và đứng yên gần cửa. Đôi mắt ông có vẻ mờ đục, cái mũi nhỏ đỏ của ông bóng loáng. Sau bữa tối ông thường uống bia, và điều đó thể hiện rõ trong dáng đi, trong đôi bàn tay yếu ớt, nhão nhoẹt của ông.

"What's this?" he asked, pointing to the basket.

"Cái gì đây?" ông hỏi, chỉ vào cái giỏ.

"I am packing. Forgive me, Nikolay Sergeitch, but I cannot remain in your house. I feel deeply insulted by this search!"

"Tôi đang thu dọn đồ. Xin ông thứ lỗi, Nikolay Sergeitch, nhưng tôi không thể ở lại nhà ông được nữa. Tôi cảm thấy bị sỉ nhục sâu sắc vì cuộc lục soát này!"

"I understand… Only you are wrong to go. Why should you? They've searched your things, but you … what does it matter to you? You will be none the worse for it."

"Tôi hiểu… Chỉ là cô sai khi định bỏ đi thôi. Tại sao cô phải làm vậy? Họ đã lục soát đồ đạc của cô, nhưng cô … thì có hề gì đâu? Cô đâu có bị mất mát gì."

Mashenka was silent and went on packing. Nikolay Sergeitch pinched his moustache, as though wondering what he should say next, and went on in an ingratiating voice:

Mashenka im lặng và tiếp tục thu dọn. Nikolay Sergeitch vuốt ria mép, như thể đang nghĩ xem nên nói gì tiếp, rồi nói tiếp bằng giọng lấy lòng:

"I understand, of course, but you must make allowances. You know my wife is nervous, headstrong; you mustn't judge her too harshly."

"Dĩ nhiên là tôi hiểu, nhưng cô phải rộng lượng một chút. Cô biết đấy, vợ tôi vốn hay lo lắng, ương bướng; cô đừng phán xét bà ấy quá khắt khe."

Mashenka did not speak.

Mashenka không nói gì.

"If you are so offended," Nikolay Sergeitch went on, "well, if you like, I'm ready to apologise. I ask your pardon."

"Nếu cô thấy bị xúc phạm đến thế," Nikolay Sergeitch nói tiếp, "thì, nếu cô muốn, tôi sẵn lòng xin lỗi. Tôi xin cô thứ lỗi."

Mashenka made no answer, but only bent lower over her box. This exhausted, irresolute man was of absolutely no significance in the household. He stood in the pitiful position of a dependent and hanger-on, even with the servants, and his apology meant nothing either.

Mashenka không đáp lại, chỉ cúi thấp hơn xuống cái rương của mình. Người đàn ông kiệt sức, nhu nhược này chẳng có chút quyền hành gì trong nhà cả. Ông ở vào cái vị thế đáng thương của kẻ ăn bám, ăn nhờ ở đậu, ngay cả trước mặt gia nhân, và lời xin lỗi của ông cũng chẳng có ý nghĩa gì.

"H'm!… You say nothing! That's not enough for you. In that case, I will apologise for my wife. In my wife's name… She behaved tactlessly, I admit it as a gentleman…"

"Hừm!… Cô chẳng nói gì cả! Vậy là chưa đủ đối với cô. Trong trường hợp đó, tôi sẽ xin lỗi thay cho vợ tôi. Nhân danh vợ tôi… Bà ấy đã xử sự thiếu tế nhị, tôi thừa nhận điều đó với tư cách một quý ông…"

Nikolay Sergeitch walked about the room, heaved a sigh, and went on:

Nikolay Sergeitch đi đi lại lại trong phòng, thở dài, rồi nói tiếp:

"Then you want me to have it rankling here, under my heart… You want my conscience to torment me…"

"Vậy là cô muốn để nó cứ day dứt mãi trong lòng tôi… Cô muốn lương tâm tôi giày vò tôi mãi…"

"I know it's not your fault, Nikolay Sergeitch," said Mashenka, looking him full in the face with her big tear-stained eyes. "Why should you worry yourself?"

"Tôi biết đây không phải lỗi của ông, Nikolay Sergeitch," Mashenka nói, nhìn thẳng vào mặt ông bằng đôi mắt to đẫm lệ. "Sao ông phải bận tâm làm gì?"

"Of course, no… But still, don't you … go away. I entreat you."

"Dĩ nhiên, không phải lỗi tôi… Nhưng dù sao, cô đừng … đừng đi. Tôi van cô đấy."

Mashenka shook her head. Nikolay Sergeitch stopped at the window and drummed on the pane with his finger-tips.

Mashenka lắc đầu. Nikolay Sergeitch dừng lại bên cửa sổ, gõ nhẹ các đầu ngón tay lên mặt kính.

"Such misunderstandings are simply torture to me," he said. "Why, do you want me to go down on my knees to you, or what? Your pride is wounded, and here you've been crying and packing up to go; but I have pride, too, and you do not spare it! Or do you want me to tell you what I would not tell as Confession? Do you? Listen; you want me to tell you what I won't tell the priest on my deathbed?"

"Những hiểu lầm như thế này đúng là cực hình đối với tôi," ông nói. "Sao, cô muốn tôi quỳ xuống trước mặt cô hay sao? Lòng tự trọng của cô bị tổn thương, và cô đã khóc, đã thu dọn đồ để ra đi; nhưng tôi cũng có lòng tự trọng, và cô chẳng hề nương tay với nó! Hay là cô muốn tôi nói cho cô nghe điều mà ngay cả khi xưng tội tôi cũng không nói? Cô muốn thế à? Nghe đây; cô muốn tôi nói cho cô nghe điều mà đến lúc lâm chung tôi cũng sẽ không nói với cha xứ?"

Mashenka made no answer.

Mashenka không đáp.

"I took my wife's brooch," Nikolay Sergeitch said quickly. "Is that enough now? Are you satisfied? Yes, I … took it… But, of course, I count on your discretion… For God's sake, not a word, not half a hint to any one!"

"Tôi đã lấy cái trâm của vợ tôi," Nikolay Sergeitch nói nhanh. "Giờ đã đủ chưa? Cô hài lòng chưa? Vâng, tôi … đã lấy nó… Nhưng dĩ nhiên, tôi trông cậy vào sự kín đáo của cô… Vì Chúa, đừng nói một lời, đừng hé nửa lời với ai cả!"

Mashenka, amazed and frightened, went on packing; she snatched her things, crumpled them up, and thrust them anyhow into the box and the basket. Now, after this candid avowal on the part of Nikolay Sergeitch, she could not remain another minute, and could not understand how she could have gone on living in the house before.

Mashenka, vừa kinh ngạc vừa sợ hãi, tiếp tục thu dọn; cô túm vội đồ đạc, vò nhàu chúng lại, nhét đại vào rương và giỏ. Giờ đây, sau lời thú nhận thẳng thắn ấy của Nikolay Sergeitch, cô không thể ở lại thêm một phút nào nữa, và không hiểu nổi làm sao trước đây cô có thể tiếp tục sống trong ngôi nhà này.

"And it's nothing to wonder at," Nikolay Sergeitch went on after a pause. "It's an everyday story! I need money, and she … won't give it to me. It was my father's money that bought this house and everything, you know! It's all mine, and the brooch belonged to my mother, and … it's all mine! And she took it, took possession of everything… I can't go to law with her, you'll admit… I beg you most earnestly, overlook it … stay on. Tout comprendre, tout pardonner. Will you stay?"

"Mà cũng chẳng có gì lạ cả," Nikolay Sergeitch nói tiếp sau một khoảng lặng. "Đó là chuyện thường ngày thôi! Tôi cần tiền, mà bà ấy … không chịu đưa cho tôi. Cô biết không, chính tiền của cha tôi đã mua ngôi nhà này và mọi thứ trong đó! Tất cả đều là của tôi, còn cái trâm là của mẹ tôi, và … tất cả đều là của tôi! Vậy mà bà ấy lấy hết, chiếm hết mọi thứ… Tôi không thể kiện bà ấy ra tòa được, cô cũng hiểu mà… Tôi tha thiết van xin cô, hãy bỏ qua chuyện này … ở lại đi. Hiểu hết là tha thứ hết. Cô ở lại nhé?"

"No!" said Mashenka resolutely, beginning to tremble. "Let me alone, I entreat you!"

"Không!" Mashenka nói dứt khoát, bắt đầu run lên. "Xin ông để tôi yên!"

"Well, God bless you!" sighed Nikolay Sergeitch, sitting down on the stool near the box. "I must own I like people who still can feel resentment, contempt, and so on. I could sit here forever and look at your indignant face… So you won't stay, then? I understand… It's bound to be so … Yes, of course… It's all right for you, but for me—wo-o-o-o!… I can't stir a step out of this cellar. I'd go off to one of our estates, but in every one of them there are some of my wife's rascals … stewards, experts, damn them all! They mortgage and remortgage… You mustn't catch fish, must keep off the grass, mustn't break the trees."

"Thôi thì, cầu Chúa phù hộ cho cô!" Nikolay Sergeitch thở dài, ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh rương. "Tôi phải thú nhận rằng tôi thích những người vẫn còn biết phẫn nộ, biết khinh miệt, vân vân. Tôi có thể ngồi đây mãi mãi mà ngắm gương mặt đầy phẫn nộ của cô… Vậy là cô nhất định không ở lại? Tôi hiểu rồi… Ắt hẳn phải như vậy thôi… Vâng, dĩ nhiên rồi… Với cô thì không sao, nhưng với tôi thì — ôi chao!… Tôi chẳng thể bước chân ra khỏi cái hầm này. Tôi có thể đi đến một trong những trang trại của chúng tôi, nhưng ở đâu cũng có mấy tên vô lại của vợ tôi … quản gia, chuyên gia, khốn kiếp hết cả lũ! Chúng thế chấp rồi lại thế chấp… Không được câu cá, không được giẫm lên cỏ, không được bẻ cành cây."

"Nikolay Sergeitch!" his wife's voice called from the drawing-room. "Agnia, call your master!"

"Nikolay Sergeitch!" giọng vợ ông vọng ra từ phòng khách. "Agnia, gọi ông chủ vào đây!"

"Then you won't stay?" asked Nikolay Sergeitch, getting up quickly and going towards the door. "You might as well stay, really. In the evenings I could come and have a talk with you. Eh? Stay! If you go, there won't be a human face left in the house. It's awful!"

"Vậy là cô không ở lại thật à?" Nikolay Sergeitch hỏi, vội đứng dậy đi về phía cửa. "Cô ở lại đi, thật đấy. Buổi tối tôi có thể đến trò chuyện với cô. Sao? Ở lại đi! Nếu cô đi, thì trong nhà này sẽ chẳng còn lấy một gương mặt người nào nữa. Thật khủng khiếp!"

Nikolay Sergeitch's pale, exhausted face besought her, but Mashenka shook her head, and with a wave of his hand he went out.

Gương mặt xanh xao, kiệt sức của Nikolay Sergeitch van nài cô, nhưng Mashenka lắc đầu, và ông phẩy tay rồi bước ra ngoài.

Half an hour later she was on her way.

Nửa giờ sau, cô đã lên đường.