The First Dream in Another Language

It happened on a Tuesday in late November, nine years after Nazira had stepped off the train with two suitcases and a dictionary she had never needed to open twice. She woke at ten to five with the dream still around her like the warmth of the bed. In it she had been standing at a bus stop, talking to the neighbour from the flat below about the delay, the cold, and a parcel delivered to the wrong building. Not a word of it had passed through her mother tongue on the way. The neighbour had spoken, and she had answered, quickly and a little wittily, in the language of the country.

Chuyện xảy ra vào một sáng thứ Ba cuối tháng Mười Một, chín năm sau ngày Nazira bước xuống tàu với hai chiếc vali và một cuốn từ điển mà cô chưa bao giờ cần mở lần thứ hai. Cô tỉnh dậy lúc năm giờ kém mười, giấc mơ vẫn còn quanh cô như hơi ấm của chiếc giường. Trong đó cô đứng ở một trạm xe buýt, nói chuyện với người hàng xóm tầng dưới về chuyến xe trễ, cái lạnh, và một gói hàng bị giao nhầm tòa nhà. Không một từ nào trong đó đi qua tiếng mẹ đẻ của cô. Người hàng xóm nói, và cô đáp lại, nhanh nhẹn và hơi dí dỏm, bằng ngôn ngữ của đất nước này.

For years she had imagined this moment as a victory. Her teachers had called it the finish line: the day you dream in it, they had said, you will know it belongs to you. Lying in the dark with the radiator ticking, Nazira waited for the pride to arrive. What came instead was a quiet, sinking sensation, as if she had put her foot on a stair that was not there.

Nhiều năm cô đã hình dung khoảnh khắc này như một chiến thắng. Các thầy cô gọi nó là vạch đích: ngày nào em mơ bằng nó, họ bảo, em sẽ biết nó thuộc về mình. Nằm trong bóng tối với lò sưởi kêu tích tắc, Nazira chờ niềm tự hào đến. Thay vào đó là một cảm giác lặng lẽ, chìm xuống, như thể cô đặt chân lên một bậc thang không có thật.

Not until that moment had it occurred to her that a mind has only so many hours of night. If she had been told at the start that the new language would one day take over her sleep, she might well have studied less hard. But then she would not have this job, this narrow flat, or the neighbour who had never once guessed how much effort lay under her polite small talk. She could not decide which loss to mourn first, so she mourned neither, and got up.

Mãi đến lúc ấy cô mới nghĩ ra rằng một đầu óc chỉ có chừng ấy giờ trong đêm. Nếu ngay từ đầu có ai nói với cô rằng ngôn ngữ mới một ngày nào đó sẽ chiếm cả giấc ngủ, có lẽ cô đã học ít chăm hơn. Nhưng khi đó cô sẽ không có công việc này, căn hộ chật này, hay người hàng xóm chưa bao giờ đoán được bao nhiêu nỗ lực nằm bên dưới những câu xã giao lịch sự của cô. Cô không biết nên thương tiếc mất mát nào trước, nên cô không thương tiếc cái nào cả, và dậy.

Having made tea she did not want, she sat at the kitchen table and called her mother. It was nearly noon there. Her mother always picked up on the second ring and never the first, so as not to seem eager, and the small delay had become one of the most familiar sounds in Nazira's life.

Pha một ly trà mà cô không muốn uống, cô ngồi ở bàn bếp và gọi cho mẹ. Ở đó đã gần trưa. Mẹ cô luôn nhấc máy ở hồi chuông thứ hai chứ không bao giờ hồi đầu, để khỏi có vẻ nôn nóng, và khoảng trễ nhỏ ấy đã trở thành một trong những âm thanh quen thuộc nhất đời Nazira.

"Are you eating?" her mother said, in the old language, without a greeting.

"Con có ăn uống không?" mẹ nói, bằng ngôn ngữ cũ, không một lời chào.

"Yes."

"Có ạ."

"Properly?"

"Đàng hoàng không?"

"Properly." Nazira turned the cup between her palms. "Mama, I dreamed in it. The whole dream. Nothing in ours."

"Đàng hoàng ạ." Nazira xoay chiếc tách giữa hai lòng bàn tay. "Mẹ ơi, con mơ bằng nó. Cả giấc mơ. Không có gì bằng tiếng của mình."

The silence that followed was the long kind, with the faint hiss of distance in it. She could hear, behind it, a kettle and the radio her mother kept on for company. She waited to be congratulated. She was not sure she wanted to be.

Sự im lặng theo sau thuộc loại dài, mang tiếng xì xì mỏng của khoảng cách. Cô nghe được sau đó tiếng ấm nước và chiếc radio mẹ bật để làm bạn. Cô chờ được chúc mừng. Cô không chắc mình có muốn thế không.

"Who was in it?" her mother asked at last.

"Ai ở trong đó?" cuối cùng mẹ hỏi.

"The neighbour. We were waiting for a bus."

"Người hàng xóm. Bọn con đang chờ xe buýt."

"And what did she call you?"

"Và bà ấy gọi con là gì?"

It was an odd question, and it took Nazira a moment to find the answer. In the dream the neighbour had said her name the way the country said it, with the weight on the wrong part, flattening the middle, and Nazira had answered to it without a flicker. In the waking world she still winced, a little, every time.

Một câu hỏi lạ, và Nazira mất một lúc mới tìm ra câu trả lời. Trong giấc mơ người hàng xóm đã gọi tên cô theo cách đất nước này gọi, dồn trọng âm sai chỗ, làm phẳng phần giữa, và Nazira đã đáp lại mà không chút nao núng. Ngoài đời, cô vẫn thoáng nhăn mặt, mỗi lần.

"She said it wrong," she said slowly. "And I answered anyway."

"Bà ấy gọi sai," cô nói chậm rãi. "Mà con vẫn đáp."

"Hm," her mother said. It was impossible to tell whether it was a comfort or a verdict. "Well. Eat something. It's cold there, you said."

"Hừm," mẹ nói. Không thể biết đó là một sự an ủi hay một bản án. "Thôi. Ăn gì đi. Con bảo bên đó lạnh."

"It is."

"Dạ lạnh."

"Then I'll ring on Sunday."

"Vậy Chủ nhật mẹ gọi."

After the call, Nazira sat without moving until the tea had stopped steaming. Outside, the first grey of morning was finding the windows of the building opposite. Then she said a word aloud into the empty kitchen, the old, soft one her mother had used for the room where the family ate, not the country and not the house. She said it once, and waited, as one presses a bruise to find out whether it is still there.

Sau cuộc gọi, Nazira ngồi bất động cho đến khi tách trà hết bốc hơi. Bên ngoài, sắc xám đầu tiên của buổi sáng đang tìm tới cửa sổ tòa nhà đối diện. Rồi cô nói to một từ vào căn bếp trống, từ cũ, mềm mại mà mẹ cô từng dùng để gọi căn phòng cả nhà ăn cơm, không phải đất nước và không phải ngôi nhà. Cô nói một lần, rồi chờ, như người ta ấn vào một vết bầm để xem nó còn đó không.