The Flax

The flax was in full bloom; it had pretty little blue flowers as delicate as the wings of a moth, or even more so. The sun shone, and the showers watered it; and this was just as good for the flax as it is for little children to be washed and then kissed by their mother. They look much prettier for it, and so did the flax.

Cây lanh đang nở rộ; nó có những bông hoa xanh nhỏ xinh xắn, mỏng manh như đôi cánh của một con bướm đêm, hay thậm chí còn mỏng manh hơn thế. Mặt trời chiếu sáng, và những cơn mưa rào tưới mát cho nó; và điều này cũng tốt cho cây lanh chẳng khác gì việc những đứa trẻ nhỏ được tắm rửa rồi được mẹ hôn lên má vậy. Chúng trông xinh xắn hơn hẳn nhờ vậy, và cây lanh cũng vậy.

"People say that I look exceedingly well," said the flax, "and that I am so fine and long that I shall make a beautiful piece of linen. How fortunate I am; it makes me so happy, it is such a pleasant thing to know that something can be made of me. How the sunshine cheers me, and how sweet and refreshing is the rain; my happiness overpowers me, no one in the world can feel happier than I am."

"Người ta bảo rằng tôi trông đẹp lắm," cây lanh nói, "và rằng tôi mảnh mai và dài đến nỗi tôi sẽ làm nên một tấm vải lanh tuyệt đẹp. Tôi thật may mắn làm sao; điều đó khiến tôi hạnh phúc biết bao, thật là một điều dễ chịu khi biết rằng có thể làm nên thứ gì đó từ tôi. Ánh nắng mặt trời khiến tôi phấn chấn biết bao, và cơn mưa ngọt ngào và mát mẻ làm sao; hạnh phúc của tôi tràn ngập đến mức không ai trên đời này có thể cảm thấy hạnh phúc hơn tôi."

"Ah, yes, no doubt," said the fern, "but you do not know the world yet as well as I do, for my sticks are knotty;" and then it sung quite mournfully—

"À, vâng, chắc chắn rồi," cây dương xỉ nói, "nhưng cô chưa biết về thế giới này rõ như tôi đâu, vì những cành của tôi đầy mấu gai;" rồi nó cất tiếng hát khá u sầu—

"Snip, snap, snurre, Basse lurre: The song is ended."

"Xoẹt, xoạch, xào xạc, Bát-xơ lu-rơ: Bài ca đã kết thúc rồi."

"No, it is not ended," said the flax. "To-morrow the sun will shine, or the rain descend. I feel that I am growing. I feel that I am in full blossom. I am the happiest of all creatures."

"Không, nó chưa kết thúc đâu," cây lanh nói. "Ngày mai mặt trời sẽ lại chiếu sáng, hoặc mưa sẽ lại rơi xuống. Tôi cảm thấy mình đang lớn lên. Tôi cảm thấy mình đang nở rộ hết mình. Tôi là sinh vật hạnh phúc nhất trong tất cả."

Well, one day some people came, who took hold of the flax, and pulled it up by the roots; this was painful; then it was laid in water as if they intended to drown it; and, after that, placed near a fire as if it were to be roasted; all this was very shocking. "We cannot expect to be happy always," said the flax; "by experiencing evil as well as good, we become wise." And certainly there was plenty of evil in store for the flax.

Ồ, rồi một ngày nọ có vài người đến, họ nắm lấy cây lanh, và nhổ nó lên tận rễ; điều này thật đau đớn; rồi nó bị ngâm vào nước như thể họ định dìm chết nó; và, sau đó, được đặt gần lửa như thể nó sắp bị nướng chín; tất cả những điều này thật kinh khủng. "Chúng ta không thể mong mình sẽ luôn hạnh phúc mãi được," cây lanh nói; "bằng cách trải nghiệm cả điều xấu lẫn điều tốt, chúng ta trở nên khôn ngoan hơn." Và chắc chắn còn rất nhiều điều xấu đang chờ đợi cây lanh.

It was steeped, and roasted, and broken, and combed; indeed, it scarcely knew what was done to it. At last it was put on the spinning wheel. "Whirr, whirr," went the wheel so quickly that the flax could not collect its thoughts. "Well, I have been very happy," he thought in the midst of his pain, "and must be contented with the past;" and contented he remained till he was put on the loom, and became a beautiful piece of white linen. All the flax, even to the last stalk, was used in making this one piece.

Nó bị ngâm nước, nướng chín, đập gãy, và chải sợi; quả thật, nó gần như không biết người ta đã làm gì với mình nữa. Cuối cùng nó được đặt lên guồng quay sợi. "Vù, vù," guồng quay quay nhanh đến mức cây lanh không thể tập trung suy nghĩ được. "Ồ, mình đã từng rất hạnh phúc," nó nghĩ giữa cơn đau đớn của mình, "và mình phải bằng lòng với quá khứ;" và nó vẫn bằng lòng như vậy cho đến khi được đặt lên khung dệt, rồi trở thành một tấm vải lanh trắng đẹp đẽ. Toàn bộ cây lanh, đến tận cọng cuối cùng, đều được dùng để dệt nên tấm vải này.

"Well, this is quite wonderful; I could not have believed that I should be so favored by fortune. The fern was not wrong with its song of

"Ồ, thật là kỳ diệu; mình không thể ngờ rằng mình lại được vận may ưu ái đến thế. Cây dương xỉ đã không sai khi hát rằng

'Snip, snap, snurre, Basse lurre.'

'Xoẹt, xoạch, xào xạc, Bát-xơ lu-rơ.'

But the song is not ended yet, I am sure; it is only just beginning. How wonderful it is, that after all I have suffered, I am made something of at last; I am the luckiest person in the world—so strong and fine; and how white, and what a length! This is something different to being a mere plant and bearing flowers.

Nhưng mình chắc chắn bài ca vẫn chưa kết thúc đâu; nó chỉ mới vừa bắt đầu thôi. Kỳ diệu làm sao, sau tất cả những gì mình đã chịu đựng, rốt cuộc mình cũng trở thành một thứ gì đó có giá trị; mình là người may mắn nhất trên đời—vừa chắc chắn vừa mảnh mai; và trắng làm sao, và dài biết bao! Điều này khác hẳn với việc chỉ đơn thuần là một cái cây và ra hoa.

Then I had no attention, nor any water unless it rained; now, I am watched and taken care of. Every morning the maid turns me over, and I have a shower-bath from the watering-pot every evening. Yes, and the clergyman's wife noticed me, and said I was the best piece of linen in the whole parish. I cannot be happier than I am now."

Trước kia mình chẳng được ai để ý, cũng chẳng có nước tưới trừ khi trời mưa; giờ đây, mình được chăm sóc và trông nom. Mỗi sáng cô hầu gái lại lật mình lên, và mỗi tối mình lại được tắm mưa từ bình tưới nước. Vâng, và vợ ông mục sư còn để ý đến mình, và bảo rằng mình là tấm vải lanh đẹp nhất trong cả giáo xứ. Mình không thể hạnh phúc hơn lúc này được nữa."

After some time, the linen was taken into the house, placed under the scissors, and cut and torn into pieces, and then pricked with needles. This certainly was not pleasant; but at last it was made into twelve garments of that kind which people do not like to name, and yet everybody should wear one.

Sau một thời gian, tấm vải lanh được mang vào nhà, đặt dưới lưỡi kéo, bị cắt và xé thành từng mảnh, rồi bị chọc bằng kim khâu. Điều này chắc chắn không hề dễ chịu chút nào; nhưng cuối cùng nó được may thành mười hai bộ đồ lót thuộc loại mà người ta không thích gọi tên ra, thế nhưng ai cũng nên mặc một bộ.

"See, now, then," said the flax; "I have become something of importance. This was my destiny; it is quite a blessing. Now I shall be of some use in the world, as everyone ought to be; it is the only way to be happy. I am now divided into twelve pieces, and yet we are all one and the same in the whole dozen. It is most extraordinary good fortune."

"Nhìn kìa, giờ thì," cây lanh nói; "mình đã trở thành thứ gì đó quan trọng rồi. Đây chính là số phận của mình; đúng là một phúc lành. Giờ mình sẽ có ích cho thế giới, như mọi người nên vậy; đó là cách duy nhất để hạnh phúc. Giờ mình được chia thành mười hai mảnh, vậy mà chúng ta vẫn là một và giống hệt nhau trong cả tá này. Đây quả là một vận may phi thường."

Years passed away, and at last the linen was so worn it could scarcely hold together. "It must end very soon," said the pieces to each other; "we would gladly have held together a little longer, but it is useless to expect impossibilities." And at length they fell into rags and tatters, and thought it was all over with them, for they were torn to shreds, and steeped in water, and made into a pulp, and dried, and they knew not what besides, till all at once they found themselves beautiful white paper.

Nhiều năm trôi qua, và cuối cùng tấm vải lanh đã sờn cũ đến mức khó lòng còn kết dính với nhau nữa. "Chắc sắp đến hồi kết rồi," các mảnh vải nói với nhau; "chúng ta rất muốn được gắn kết với nhau thêm một chút nữa, nhưng thật vô ích khi mong đợi những điều không thể." Và cuối cùng chúng trở thành những mảnh giẻ rách tả tơi, và nghĩ rằng mọi thứ đã kết thúc với chúng, vì chúng bị xé thành từng mảnh vụn, và ngâm trong nước, và nghiền thành bột giấy, và phơi khô, và chúng chẳng biết còn những gì khác nữa, cho đến khi bỗng nhiên chúng thấy mình trở thành những tờ giấy trắng đẹp đẽ.

"Well, now, this is a surprise; a glorious surprise too," said the paper. "I am now finer than ever, and I shall be written upon, and who can tell what fine things I may have written upon me. This is wonderful luck!"

"Ồ, nào, đây quả là một bất ngờ; một bất ngờ tuyệt vời nữa là khác," tờ giấy nói. "Giờ mình mịn màng hơn bao giờ hết, và mình sẽ được viết lên, và ai mà biết được những điều tuyệt vời gì có thể được viết lên mình. Đây quả là vận may kỳ diệu!"

And sure enough the most beautiful stories and poetry were written upon it, and only once was there a blot, which was very fortunate. Then people heard the stories and poetry read, and it made them wiser and better; for all that was written had a good and sensible meaning, and a great blessing was contained in the words on this paper.

Và quả thật những câu chuyện và bài thơ đẹp đẽ nhất đã được viết lên nó, và chỉ có một lần bị lem mực, thật may mắn làm sao. Rồi người ta nghe đọc những câu chuyện và bài thơ ấy, và điều đó khiến họ khôn ngoan hơn và tốt đẹp hơn; vì tất cả những gì được viết ra đều mang ý nghĩa tốt đẹp và sâu sắc, và một phúc lành lớn lao ẩn chứa trong những lời trên tờ giấy này.

"I never imagined anything like this," said the paper, "when I was only a little blue flower, growing in the fields. How could I fancy that I should ever be the means of bringing knowledge and joy to man? I cannot understand it myself, and yet it is really so. Heaven knows that I have done nothing myself, but what I was obliged to do with my weak powers for my own preservation; and yet I have been promoted from one joy and honor to another.

"Mình chưa bao giờ hình dung ra điều gì như thế này," tờ giấy nói, "khi mình chỉ là một bông hoa xanh nhỏ bé, mọc trên cánh đồng. Làm sao mình có thể tưởng tượng rằng mình sẽ có ngày trở thành phương tiện mang đến tri thức và niềm vui cho con người? Chính mình cũng không thể hiểu nổi điều đó, vậy mà nó lại là sự thật. Trời biết rằng mình chẳng làm gì cả, ngoài những gì mình buộc phải làm bằng khả năng yếu ớt của mình để tự bảo toàn; vậy mà mình đã được thăng tiến từ niềm vui và vinh dự này sang niềm vui và vinh dự khác.

Each time I think that the song is ended; and then something higher and better begins for me. I suppose now I shall be sent on my travels about the world, so that people may read me. It cannot be otherwise; indeed, it is more than probable; for I have more splendid thoughts written upon me, than I had pretty flowers in olden times. I am happier than ever."

Mỗi lần mình cứ nghĩ rằng bài ca đã kết thúc; rồi lại có điều gì đó cao cả hơn, tốt đẹp hơn bắt đầu đến với mình. Mình đoán giờ mình sẽ được gửi đi khắp nơi trên thế giới, để mọi người có thể đọc mình. Không thể khác được; thật vậy, điều đó rất có khả năng xảy ra; vì mình mang trên mình những ý tưởng tráng lệ hơn nhiều so với những bông hoa xinh đẹp mình từng có ngày xưa. Mình hạnh phúc hơn bao giờ hết."

But the paper did not go on its travels; it was sent to the printer, and all the words written upon it were set up in type, to make a book, or rather, many hundreds of books; for so many more persons could derive pleasure and profit from a printed book, than from the written paper; and if the paper had been sent around the world, it would have been worn out before it had got half through its journey.

Nhưng tờ giấy đã không đi khắp nơi trên thế giới; nó được gửi đến nhà in, và tất cả những lời được viết lên nó đều được xếp thành chữ in, để làm thành một cuốn sách, hay đúng hơn, hàng trăm cuốn sách; vì như vậy sẽ có nhiều người hơn nữa có thể tận hưởng niềm vui và lợi ích từ một cuốn sách in, hơn là từ tờ giấy viết tay; và nếu tờ giấy được gửi đi khắp thế giới, nó sẽ bị mòn rách trước khi đi được nửa chặng đường.

"This is certainly the wisest plan," said the written paper; "I really did not think of that. I shall remain at home, and be held in honor, like some old grandfather, as I really am to all these new books. They will do some good. I could not have wandered about as they do. Yet he who wrote all this has looked at me, as every word flowed from his pen upon my surface. I am the most honored of all."

"Đây chắc chắn là kế hoạch khôn ngoan nhất," tờ giấy đã được viết nói; "mình thực sự đã không nghĩ đến điều đó. Mình sẽ ở nhà, và được tôn vinh, như một người ông già nào đó, đúng như mình thực sự là đối với tất cả những cuốn sách mới này. Chúng sẽ làm được nhiều điều tốt đẹp. Mình không thể đi lang thang khắp nơi như chúng được. Vậy mà người đã viết tất cả những điều này đã nhìn vào mình, khi từng chữ tuôn ra từ ngòi bút của ông ấy lên bề mặt của mình. Mình là người được tôn vinh nhất trong tất cả."

Then the paper was tied in a bundle with other papers, and thrown into a tub that stood in the washhouse.

Rồi tờ giấy được buộc thành một bó cùng với những tờ giấy khác, và bị ném vào một cái thùng đặt trong phòng giặt.

"After work, it is well to rest," said the paper, "and a very good opportunity to collect one's thoughts. Now I am able, for the first time, to think of my real condition; and to know one's self is true progress. What will be done with me now, I wonder? No doubt I shall still go forward. I have always progressed hitherto, as I know quite well."

"Sau khi làm việc, nghỉ ngơi cũng tốt thôi," tờ giấy nói, "và đây là một dịp tốt để gom góp lại suy nghĩ của mình. Giờ đây lần đầu tiên mình có thể suy nghĩ về hoàn cảnh thực sự của mình; và biết rõ về bản thân mình chính là sự tiến bộ thực sự. Mình tự hỏi giờ người ta sẽ làm gì với mình đây? Chắc chắn mình vẫn sẽ tiếp tục tiến lên phía trước. Mình luôn tiến bộ từ trước đến nay, mình biết rất rõ điều đó."

Now it happened one day that all the paper in the tub was taken out, and laid on the hearth to be burnt. People said it could not be sold at the shop, to wrap up butter and sugar, because it had been written upon. The children in the house stood round the stove; for they wanted to see the paper burn, because it flamed up so prettily, and afterwards, among the ashes, so many red sparks could be seen running one after the other, here and there, as quick as the wind.

Rồi một ngày nọ, tất cả những tờ giấy trong thùng được lấy ra, và đặt trên lò sưởi để đốt. Người ta nói không thể bán nó ở cửa hàng để gói bơ và đường được, vì nó đã bị viết lên. Bọn trẻ trong nhà đứng quanh lò sưởi; vì chúng muốn xem tờ giấy cháy, bởi nó bốc lửa lên trông rất đẹp, và sau đó, giữa đám tro tàn, có thể thấy rất nhiều tia lửa đỏ chạy nối đuôi nhau, chỗ này chỗ kia, nhanh như gió.

They called it seeing the children come out of school, and the last spark was the schoolmaster. They often thought the last spark had come; and one would cry, "There goes the schoolmaster;" but the next moment another spark would appear, shining so beautifully. How they would like to know where the sparks all went to! Perhaps we shall find out some day, but we don't know now.

Chúng gọi đó là cảnh các em học sinh tan trường, và tia lửa cuối cùng chính là thầy giáo. Chúng thường nghĩ rằng tia lửa cuối cùng đã xuất hiện rồi; và một đứa sẽ reo lên, "Kìa thầy giáo đi ra kìa;" nhưng ngay khoảnh khắc sau đó lại có một tia lửa khác xuất hiện, tỏa sáng đẹp đẽ. Chúng muốn biết biết bao tất cả những tia lửa ấy đã đi về đâu! Có lẽ một ngày nào đó chúng ta sẽ tìm ra, nhưng giờ đây chúng ta chưa biết.

The whole bundle of paper had been placed on the fire, and was soon alight. "Ugh," cried the paper, as it burst into a bright flame; "ugh." It was certainly not very pleasant to be burning; but when the whole was wrapped in flames, the flames mounted up into the air, higher than the flax had ever been able to raise its little blue flower, and they glistened as the white linen never could have glistened. All the written letters became quite red in a moment, and all the words and thoughts turned to fire.

Cả bó giấy đã được đặt lên lửa, và chẳng mấy chốc bốc cháy. "Ối," tờ giấy kêu lên, khi nó bùng lên thành ngọn lửa sáng rực; "ối." Việc bị đốt cháy chắc chắn không hề dễ chịu chút nào; nhưng khi cả bó giấy bị bao trùm trong lửa, những ngọn lửa vươn lên cao trong không trung, cao hơn cả mức cây lanh từng có thể vươn bông hoa xanh nhỏ bé của mình lên, và chúng lấp lánh theo cách mà tấm vải lanh trắng chưa bao giờ có thể lấp lánh được. Tất cả những con chữ được viết lên bỗng chốc đỏ rực lên, và tất cả những lời lẽ, những ý tưởng ấy hóa thành lửa.

"Now I am mounting straight up to the sun," said a voice in the flames; and it was as if a thousand voices echoed the words; and the flames darted up through the chimney, and went out at the top. Then a number of tiny beings, as many in number as the flowers on the flax had been, and invisible to mortal eyes, floated above them. They were even lighter and more delicate than the flowers from which they were born; and as the flames were extinguished, and nothing remained of the paper but black ashes, these little beings danced upon it; and whenever they touched it, bright red sparks appeared.

"Giờ mình đang bay thẳng lên mặt trời," một giọng nói vang lên trong ngọn lửa; và cứ như thể có hàng ngàn giọng nói vang vọng theo lời ấy; và những ngọn lửa lao vút lên qua ống khói, và bay ra ngoài ở phía trên. Rồi vô số những sinh linh bé nhỏ, nhiều bằng số bông hoa mà cây lanh từng có, vô hình trước mắt người trần, bay lượn phía trên chúng. Chúng còn nhẹ nhàng và tinh tế hơn cả những bông hoa mà chúng được sinh ra từ đó; và khi ngọn lửa tắt dần, và chẳng còn gì lại của tờ giấy ngoài tro đen, những sinh linh bé nhỏ ấy nhảy múa trên đó; và mỗi khi chúng chạm vào, những tia lửa đỏ rực rỡ lại xuất hiện.

"The children are all out of school, and the schoolmaster was the last of all," said the children. It was good fun, and they sang over the dead ashes,—

"Các em học sinh đã tan trường hết rồi, và thầy giáo là người cuối cùng," bọn trẻ nói. Thật vui làm sao, và chúng hát vang trên đám tro tàn ấy,—

"Snip, snap, snurre, Basse lure: The song is ended."

"Xoẹt, xoạch, xào xạc, Bát-xơ lu-rơ: Bài ca đã kết thúc rồi."

But the little invisible beings said, "The song is never ended; the most beautiful is yet to come."

Nhưng những sinh linh bé nhỏ vô hình ấy nói, "Bài ca không bao giờ kết thúc cả; điều đẹp đẽ nhất vẫn còn ở phía trước."

But the children could neither hear nor understand this, nor should they; for children must not know everything.

Nhưng bọn trẻ chẳng thể nghe thấy cũng chẳng thể hiểu được điều này, mà cũng không nên hiểu; vì trẻ con không nên biết hết mọi thứ.